II SA/Bk 969/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia linii elektroenergetycznej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lutego 2014 r. spółka P. S. E. S.A. z siedzibą w K. – J. (powoływana dalej także jako: "Spółka") zwróciła się do Starosty S.o wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości położonej w gminie B., powiat s., województwo p., w obrębie S. S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod. [...] o pow. 9,2294 ha, objętej KW Nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w S., stanowiącą własność S. S., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha oraz o wydanie na podstawie art. 124 a ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie w/w nieruchomości z rygorem natychmiastowej wykonalności. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku, Starosta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] ograniczył sposób korzystania z opisanej wyżej nieruchomości poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha. Przebieg linii przez opisaną nieruchomość, obszar pasa technologicznego oraz posadowienie słupa krańcowego linii z głowicą kablową przedstawiono na załączonej mapie, stanowiącej integralną część decyzji. W pkt. 2 decyzji wskazano, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości opisanej w pkt. 1 polega w szczególności na uprawnieniu P. S. E. S.A. do wstępu na tą nieruchomości w celu wykonania w obszarze pasa technologicznego prac budowlano - montażowych związanych z budową kablowego odcinka linii elektroenergetycznego średniego napięcia 20 kV kierunek K. na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha i wykonania czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV. W pkt 3 decyzji odmówiono nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] Starosta S. zezwolił Spółce na niezwłoczne zajęcie opisanej na wstępie nieruchomości w celu założenia i przeprowadzenia przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową. Organ I instancji nadał powyższej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości uzasadnione jest interesem społecznym, wyjątkowo ważnym interesem strony oraz zabezpieczeniem gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami. Organ podkreślił, że przebudowa linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K. jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetyczną 400 kV E.-Granica RP. Zarówno przebudowa linii SN 20 kV jak i budowa linii 400 kV będąca inwestycją o znaczeniu międzynarodowym, zwiększą pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodni obszar kraju. Nadto budowa linii elektroenergetycznej 400kV wchodzi w zakres realizowanego programu rozbudowy sieci przesyłowej w Polsce pod nazwą "Połączenie Polska - Litwa", która jest istotnym elementem w tworzeniu wspólnego europejskiego rynku energii poprzez zamknięcie tzw. pierścienia bałtyckiego. Dlatego Unia Europejska nadała decyzją [...] projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Dalej organ podnosił, że niezrealizowanie wnioskowanej inwestycji, tj. przebudowy istniejącego odcinka napowietrznej linii elektroenergetycznej 20 kV kierunek K., może uniemożliwić rozpoczęcie budowy dwutorowej linii elektroenergetycznej 400 kV, w planowanym terminie, a tym samym opóźnić termin realizacji inwestycji polegającej na budowie linii 400 kV. Dodatkowo organ wskazał, że umożliwienie wnioskodawcy przeprowadzenia ww. inwestycji, tj. zarówno przebudowa linii SN 20 kV jak i budowy linii 400 kV, jest istotnym elementem zabezpieczenia gospodarki regionu przed ciężkimi stratami, np. w razie awarii energetycznej. Istotnym motywem działań PSE S.A, jako państwowego operatora sieci przesyłowej jest także zabezpieczenie interesu społecznego, gdyż ewentualne przeciążenia sieci mogą skutkować przerwami w ciągłości dostawy energii, a tym samy przyczynić się do niezwykle dużych strat. Wydanie decyzji należy uznać za uzasadnione ważnym interesem gospodarczym, bowiem pozyskane na realizację inwestycji międzynarodowej środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego - Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko, Priorytet X, Działanie 10. 1 - należą do środków publicznych - w rozumieniu - art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (DZ. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1240, ze zm). Odwołanie od powyższej decyzji złożył S. S. domagając się jej uchylenia. Wojewoda P. decyzją z [...] lipca 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ powołał się na treść art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami wyjaśniając, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a. lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Dalej organ wyjaśnił, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami powoduje, że występują dwie decyzje - pierwotna (zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Jednym zaś z warunków formalnych wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest wcześniejsze wydanie decyzji ograniczającej sposób korzystania z tych nieruchomości. Taka decyzja, jak podkreślił organ II instancji została w przedmiotowej sprawie wydana. Starosta S. decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] ograniczył bowiem sposób korzystania z nieruchomości położonej w gminie B., powiat s., województwo p., w obrębie S. S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr geod. [...] o pow. 9,2294 ha, objętej KW Nr [...], stanowiącą własność S. S., poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2x3 m), o powierzchni 0,0271 ha. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 124 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio przepis art. 128 ust. 4 tej ustawy, który stanowi, że odszkodowanie przysługuje również za szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124. Odszkodowanie powinno odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek tych zdarzeń zmniejszy się wartość nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Ponadto Wojewoda podkreślił, że zgodnie z art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. 1, uniemożliwia właścicielowi albo użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel lub użytkownik wieczysty może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2, nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność albo użytkowanie wieczyste nieruchomości. Rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego odszkodowania mogą zapadać tylko w odrębnym postępowaniu prowadzonym przez starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej (art. 129 ust. 5 pkt 1 ustawy). Odnosząc się natomiast do zarzutu w postaci zajęcia większej części nieruchomości niż określona w decyzji organ I instancji Wojewoda wyjaśnił, iż kwestia ta nie należy do zakresu prawa administracyjnego. Od powyższej decyzji skargę do sądu administracyjnego wywiódł S. S. zarzucając jej naruszenie: naruszenie przepisów art 6, 7, 8, 9, 11 § 1 oraz 80 k.p.a. i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez dowolne ustalenie, że potrzeba zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes wnioskodawcy uzasadniają niezwłoczne zajęcie nieruchomości, położonej w obrębie S. S., gmina B., o pow. 9,2294 ha, stanowiącej własność skarżącego; naruszenie art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak realnego i adekwatnego uzasadnienia decyzji, a w szczególności pozbawionego analizy jak najmniejszej uciążliwości decyzji ingerującej w konstytucyjnie chronione prawo własności, 3. naruszenie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami w zw. z art. 108 k.p.a., poprzez: a) zezwolenie wnioskodawcy na niezwłoczne zajęcie nieruchomości skarżącego o pow. 9,2294 ha, w celu założenia i przeprowadzenia przez tę nieruchomość kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV poprzez ułożenie w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m oraz posadowienie słupa krańcowego linii z głowicą kablową, pomimo że decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczająca sposób korzystania a tej nieruchomości, dotyczy wyłącznie części tej nieruchomości (0,0271 ha), b) wszczęcie postępowania dotyczącego zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1 u.g.n.) przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 1 a u.g.n.). Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zarzuty i argumenty skargi nie podważają legalności zaskarżonej decyzji, dlatego też skarga została oddalona. Zgodnie z przepisem art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego (art. 124 ust 1 ustawy). Po wydaniu decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym (art. 124 ust. 1 "a" ustawy). Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. W sprawie realizacji inwestycji celu publicznego - założenia i przeprowadzenia wyżej opisanych urządzeń przesyłowych zachowana została, prawem wymagana, swoista sekwencja decyzji administracyjnych: 1) decyzja Wójta Gminy B. dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego obejmująca budowę odcinka sieci elektroenergetycznego średniego napięcia w gminie B., w obrębie S. S. na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] stała się ostateczna dnia [...] września 2013 r.; 2) decyzja Starosty S. z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie przez wymienioną działkę kablowego odcinka linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K., które polega na ułożeniu w ziemi przewodów linii kablowej na głębokości 1 m i na długości ok. 75 m., wybudowaniu jednego słupa krańcowego linii z głowicą kablową oraz eksploatację linii w pasie technologicznym o szerokości 6 m (2 x 3 m), o powierzchni 0,0271 ha, została utrzymana decyzją Wojewody P. z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...], a skarga na ww. decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 968/14, (wyrok nie jest prawomocny). Wobec rozstrzygnięcia o legalności powyższych decyzji w odrębnych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, w niniejszym postępowaniu ocenić należy jedynie przesłanki wydania decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości (art. 124 ust. 1 "a" ustawy). Zwrócić należy uwagę, iż to sam ustawodawca konstruując przepis art. 124 ust. 1 "a" ustawy przesądził o obligatoryjnym wydaniu decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oraz nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Starosta udziela, w drodze decyzji, zezwolenia, a decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Organ zobowiązany jest do wydania decyzji na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny "w przypadkach określonych w art. 108 Kpa lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym". Spośród przypadków określonych w art. 108 Kpa do rozważenia w niniejszej sprawie wchodzą w rachubę dwie przesłanki: "inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony". Nadto uzasadnieniem dla zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości jest również "ważny interes gospodarczy", o którym mowa w art. 124 ust. 1 "a" ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie Sądu, organy obu instancji trafnie przyjęły, że w stanie faktycznym sprawy wydanie zaskarżonych decyzji było uzasadnione interesem społecznym, gospodarczym oraz wyjątkowo ważnym interesem wnioskodawcy. Organy wskazały, że przebudowa linii elektroenergetycznej średniego napięcia 20 kV kierunek K. jest konieczna ze względu na kolizję z projektowaną dwutorową linią elektroenergetyczną 400 kV E. – Granica RP. Obie ww. inwestycje zwiększą pewność i jakość zasilania w energię elektryczną północno-wschodniego obszaru kraju. Gruntowna przebudowa infrastruktury w tej części kraju jest niezbędna do funkcjonowania przygotowywanego połączenia systemów elektroenergetycznych Polski i Litwy oraz zapewnienia bezpieczeństwa dostaw energii. Z tego też względu Unia Europejska decyzją nr [...] nadała projektowi status priorytetowy i partycypuje w jego kosztach. Rozbudowa sieci przesyłowej w północno - wschodniej części Polski zapewni poprawę jakości i niezawodności zasilania odbiorców energii elektrycznej oraz wzrost bezpieczeństwa jej dostawy. Nadto wydanie przedmiotowej decyzji pozwoli inwestorowi na uzyskanie pozwolenia na budowę dla brakującego odcinka. W ocenie więc Sądu, organy zasadnie przyjęły, że w sprawie zostały spełnione przesłanki "ważnego interesu gospodarczego", "społecznego", jak i "wyjątkowo ważnego interesu strony". Błędne jest zatem twierdzenie skarżącego, że wnioskodawca nie wykazał przesłanek ważnego interesu gospodarczego lub przesłanek określonych w art. 108 k.p.a. Nietrafny zdaniem Sądu okazał się też zarzut naruszenia art. 124 ust. 1 "a" u.g.n. poprzez wszczęcie postępowania w sprawie niniejszej przed wydaniem decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości w trybie art. 124 ust. 1 "a" u.g.n. W orzecznictwie sądów administracyjnych, jak już wyżej wskazano, utrwalił się pogląd, że konstrukcja przepisów art. 124 ust. 1 i 1 "a" u.g.n. powoduje, iż występują dwie decyzje — pierwotna (wywłaszczeniowa lub zezwalająca na wejście na teren nieruchomości i dokonywanie tam określonych prac) oraz kolejna (pozwalająca na niezwłoczne zajęcie nieruchomości), której nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1253/10). Powyższa reguła bezspornie została zachowana w niniejszym postępowaniu, co wykazano już na wstępie. Ze względów jak wyżej, słuszne jest również stanowisko organów, iż w niniejszym postępowaniu brak było podstaw do analizowania uciążliwości decyzji ingerującej w prawo własności skarżącego. Przede wszystkim zauważyć należy, że kwestia przeprowadzenia spornej inwestycji została ostatecznie przesądzona decyzją o lokalizacji celu publicznego, która w sposób szczegółowy określiła zarówno zakres tej inwestycji, jej granice, a także sposób przebudowy. Decyzja o lokalizacji celu publicznego zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym kształtuje sposób wykonywania prawa własności. Zarówno właściciel jak i ograny orzekające w niniejszej sprawie związane są treścią przedmiotowej decyzji. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut, że decyzja na niezwłoczne zajęcie nieruchomości dotyczy całej nieruchomości, podczas gdy decyzja ograniczająca sposób korzystania dotyczy tylko jej części. W istocie rzeczy w sensie prawnym obie decyzje dotyczą całej nieruchomości. Zgodnie bowiem z treścią art. 124 ust. 1 "a" u.g.n., starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela w drodze decyzji zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. Z brzmienia tego przepisu wynika wprost, że zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości może zostać udzielone tylko po uprzednim wydaniu decyzji o ograniczeniu korzystania z nieruchomości. Oznacza to, że decyzja umożliwiająca zajęcie nieruchomości jest rozstrzygnięciem zależnym od decyzji ograniczającym korzystanie z tej nieruchomości. Innymi słowy można zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, tylko w takim zakresie w jakim uprzednio ograniczono korzystanie z niej. Tym samym Sąd w składzie obecnym odstępuje od stanowiska prezentowanego w wyroku tutejszego Sądu z dnia 23 grudnia 2014 r., sygn.. akt II SA/Bk 790/14. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w dyspozycji powołanych przepisów ustawy, będących podstawą jej wydania. W ocenie Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo dawałoby podstawę do wznowienia postępowania. Organy administracji obu instancji ustaliły istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zastosowały prawidłową podstawę prawną, a także uzasadniły swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.