II SA/Bk 99/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Barbara Romanczuk, po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. R. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia [...] grudnia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie nakazania doprowadzenia istniejących ścian drewnianych budynku gospodarczego do kryteriów ściany oddzielenia pożarowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. B. R. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem. Skarżąca podniosła, iż obecnie nie posiada wolnych środków finansowych, którymi mogłaby pokryć koszty sądowe powstałe w sprawie niniejszej, z uwagi na brak dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej (obecnie strata w wysokości 1.157,41 zł). Mąż wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Majątek skarżącej stanowi dom o powierzchni [...] m 2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy T. C., rok produkcji [...], wartości 25.000 zł. Do miesięcznych wydatków skarżącej należy zaliczyć: składki ZUS – 1.037,17 zł, czynsz za mieszkanie – 631,68 zł, czynsz za garaż – 67,61 zł, media do mieszkania – 123, 24 zł, media za dom – 633,67 zł, polisę na życie – 186,96 zł, wyżywienie dwóch osób – około 1.000 zł, lekarstwa – około 150 zł (k. 37-38). Do wniosku skarżąca dołączyła bilans z księgi rachunkowej za miesiąc styczeń 2015 r. (k. 39). W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 20 marca 2015 r. B. R. oświadczyła, że nie uzyskuje żadnych dochodów z wynajmu mieszkania i domu (k. 42). Ponadto do akt sprawy dołączyła: zaświadczenie z Urzędu Pracy (k.43), podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za grudzień 2014 r. – luty 2015 r. (k. 44-46), zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu za 2014 r. (k. 47-55), faktury za wykonane usługi pośrednictwa w zawieraniu umów ubezpieczeniowych (działalność gospodarcza skarżącej)(k. 56-57), dokumenty potwierdzające ponoszone wydatki (k. 58-63), wyciągi z rachunków bankowych (k. 64-69). Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 tejże ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Warunkiem zatem przyznania przedmiotowego uprawnienia stronie, jest wykazanie przez nią, że nie ma środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w związku z tym uzasadniona jest pomoc Państwa. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygniecie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W złożonym oświadczeniu skarżąca wykazała, iż źródłem miesięcznego utrzymania dwuosobowej rodziny pozostaje w zasadzie dochód z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, w zakresie pośrednictwa finansowego na usługach korporacji ING, który jest różnorodny w poszczególnych miesiącach: w grudniu 2014 r. był to dochód na poziomie 60,35 zł, w styczniu 2015 r. strata 1.157,41 zł, zaś w lutym 2015 r. skarżąca osiągnęła stratę w kwocie 64,84 zł (k. 44-46). Z zeznania podatkowe za 2014 r. wynika, że skarżąca w 2014 r. uzyskała przychód w kwocie 64.618,30 zł, zaś dochód wyniósł 27.714,85 zł, co w przeliczeniu na miesiąc daje kwotę 2.309,57 zł (k. 47). Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (k. 43). Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie ponad 3.830,33 zł (k.37, k. 58-63) . W skład majątku rodziny wnioskodawczyni wchodzi dom o powierzchni [...]m2, mieszkanie o powierzchni [...] m2, nieruchomość o powierzchni [...] m2 oraz samochód osobowy T. C., rok produkcji [...], wartości 25.000 zł. B. R. poza tym nie posiada przedmiotów wartościowych czy też oszczędności. Mając powyższe na uwadze w sprawie niniejszej należało stwierdzić, iż treść złożonego przez B. R. oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego budzi uzasadnione wątpliwości, co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim należy podkreślić, iż u podstaw przedmiotowego rozstrzygnięcia legły rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym, który w 2014 r. kształtował się na poziomie 2.309,57 zł, a wykazanymi wydatkami, które wynoszą 3.830,33 zł. Tym bardziej, iż z oświadczenia złożonego przez wnioskodawczynię, wynika, iż działalność gospodarcza w 2015 r. w zasadzie nie przynosi żadnego dochodu, a w styczniu skarżąca uzyskała stratę w kwocie 1.157,41 zł. Zestawiając osiągnięty dochód (średni miesięczny dochód z 2014 r.) w wysokości 2.309,57 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami w kwocie 3.830,33 zł, należało stwierdzić, iż te wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżąca przy tym nie wykazała, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza, z tym że z tego tytułu osiągnęła w ostatnim okresie stratę. B. R. nie wykazała przy tym, aby zalegała ze spłatą jakichkolwiek bieżących rachunków. Ponadto wskazać należy, iż saldo końcowe na rachunku bankowym skarżącej na dzień [...]04.2015 r. wynosi 3.206,30 zł, co oznacza iż wnioskodawczyni posiada środki do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł. Dodatkowo Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24.06.2008 r. (sygn. akt I FZ 260/08) wskazał, iż strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (LEX nr 479125). Powyższe okoliczności prowadzą do wniosku, iż skarżąca w złożonym oświadczeniu przedstawiła jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji prowadzi do wniosku, iż dysponuje ona nieujawnionymi środkami finansowymi, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych, które w sprawie niniejszej na obecnym etapie kształtują się na poziomie 500 zł. Skarżąca ograniczając swoje miesięczne wydatki jest w stanie pokryć koszty wpisu od skargi. Co do zasady bowiem prawo pomocy nie powinno być udzielane osobom, które otrzymują stałe miesięczne dochody i posiadają majątek (dom, mieszkanie, nieruchomość, samochód). Niewątpliwie koszty sądowe, nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, gdyż prawo pomocy stanowi instytucję zarezerwowaną wyłącznie dla podmiotów znajdujących się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. W tych okolicznościach niewątpliwie należy wskazać, iż skarżąca nie udowodniła, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Przedstawione bowiem przez B. R. okoliczności odnośnie jej dochodów oraz jej wydatków przeczą zasadom logiki i życiowego doświadczenia (podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 240/09, postanowieniu z dnia 30 października 2008 r., sygn. akt II OZ 952/08 i postanowieniu z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt I FZ 272/08). Końcowo jeszcze raz należy zaakcentować, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu w oparciu o złożone oświadczenia strony oraz ewentualne dokumenty potwierdzające zawarte w nich dane. W sprawie niniejszej z przedstawionych wyżej przyczyn wniosek B. R. uznano za niewiarygodny i na podstawie art. 245 § 3 i 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.