II SAB/Bk 13/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w J. w przedmiocie informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w J. do załatwienia w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej wniosku P. N. z dnia 17 stycznia 2025 r.; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w J. na rzecz skarżącego P. N. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. N. (dalej: "skarżący") za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email: [...] w dniu 17 stycznia 2025 r. skierował do Dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w J. (dalej też jako: "Dyrektor") wniosek o dostęp do informacji publicznej o następującej treści: "Na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wnoszę o informację czy szkoła zawierała umowy z kościołami lub innymi związkami wyznaniowymi lub ich osobami prawnymi od początku 2022 roku do stycznia 2025 roku. Proszę o przesłanie odpowiedzi w formacie PDF na mój adres email". W związku z brakiem odpowiedzi, pismem z dnia 3 lutego 2025 r. skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność Dyrektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 17 stycznia 2025 r., zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej jako: "u.d.i.p."), poprzez brak udostępnienia informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz brak poinformowania skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 3) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, 4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej bez wyczerpania trybu ponaglenia, ewentualnie o oddalenie skargi, z uwagi na udzielenie skarżącemu żądanej przez niego informacji publicznej, oraz o niestwierdzanie, że organ dopuścił się bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że dopuszczalność skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest uzależniona od poprzedzenia jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej. W odniesieniu do skarg na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie znajduje zastosowania wymóg z art. 53 § 2b in fine ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Oznacza to, że skarga na bezczynność może być skutecznie wniesiona aż do chwili ustania stanu bezczynności, tj. do chwili załatwienia sprawy przez organ administracji publicznej poprzez wydanie decyzji, postanowienia albo innego aktu lub podjęcie czynności (zob. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2023 r. sygn. III OSK 4146/21, z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. I OSK 2433/18; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 grudnia 2024 r. sygn. II SAB/Go 125/24). Z tych względów nie mógł zostać uwzględniony wniosek organu o odrzucenie skargi. Przystępując do rozpoznania skargi sąd podkreśla, że na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem). W sprawie nie jest kwestionowane, że dyrektorzy szkół są podmiotami obowiązanymi do udostępniania informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych dyrektorzy szkół są uznawani za takie podmioty, czy to jako "organy władzy publicznej" w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym - zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako "podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym" (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SAB/Po 49/20, wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2012 r. sygn. I OSK 248/12). W kwestii kryterium przedmiotowego należy wskazać na art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/22). Mając na uwadze powyższe - w ocenie Sądu - niewątpliwie informacja, której skarżący się domagał w swym wniosku jest informacją publiczną, co zresztą również nie jest kwestionowane. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy na datę orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte. Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego został rozpatrzony poprzez poinformowanie, że szkoła nie zawierała umów z kościołami ani innymi związkami wyznaniowymi. Organ uczynił to po wniesieniu niniejszej skargi. W związku z tym sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, przyjmując za podstawę art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku). Strona po otrzymaniu odpowiedzi na skargę nie zakwestionowała tej okoliczności. Taki sposób rozstrzygnięcia, będący następstwem podjęcia przez organ stosownego działania po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie organ dopuścił się bezczynności i czy bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec powyższego sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji wyroku, stwierdzając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i art. 149 § 1a p.p.s.a., że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Należy wyjaśnić, że dla stwierdzenia bezczynności wystarczające jest istnienie obiektywnego stanu rzeczy w postaci braku reakcji na wymagane prawem działania. Stwierdzenie bezczynności lub jej braku nie jest uzależnione od zawinienia podmiotu zobowiązanego do określonego zachowania. W rozpatrywanym przypadku bezczynność organu nie wynikała przy tym ze złej woli ani nie miała cech celowego ignorowania lub lekceważenia obowiązków nałożonych na organ przepisami u.d.i.p., co zaś najważniejsze, po wniesieniu skargi do sądu, organ niezwłocznie udostępnił żądaną informację. O kosztach postępowania (pkt 3 sentencji wyroku) sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Na koszty te, w łącznej wysokości 597 zł, złożyły się: wpis od skargi - 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a.