II SAB/Bk 15/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Marek Leszczyński, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 maja 2019 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Starosty H. w przedmiocie wznowienia zawieszonego postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Starosty H. do załatwienia wniosku skarżącego M. M. z dnia [...] stycznia 2017 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie wymierza organowi grzywny; 5. zasądza od Starosty H. na rzecz skarżącego M. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. U podstaw podjętego rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia. W piśmie z dnia [...] stycznia 2019 r. (data nadania pocztowego) M. M. (dalej powoływany jako: "skarżący") wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Starosty H. (dalej jako: "organ") w sprawie załatwienia jego wniosku dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący wyjaśnił, że organ nie jest zainteresowany rozpatrzeniem jego wniosku w powyższym zakresie. W istocie nie stosuje się do prawomocnego wyroku WSA w Białymstoku o sygn. akt II SA/Bk 231/17, w którym stwierdzono, że "wszyscy współwłaściciele wywłaszczanej nieruchomości są znani i wszyscy wnioskują o jej zwrot" oraz wskazano, że skoro "postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zostało wcześniej wszczęte przez Starostę H., to właśnie przed tym organem w jednym postępowaniu powinny być rozpatrywane wnioski wszystkich współwłaścicieli nieruchomości" (w tym także skarżącego). Tymczasem Starosta H. do dnia dzisiejszego nie połączył wniosków wszystkich skarżących. Co więcej wyrokiem WSA w Białymstoku o sygn. akt II SAB/Bk 85/18, zobowiązano Starostę H. do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. o wznowienie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zawieszonego postanowieniem Starosty H. z dnia [...] września 2016 r. Rozpoznając obecnie ww. wniosek organ chce zniechęcić strony postępowania, poprzez żądanie od nich dostarczenia dokumentów (przedstawienia do wglądu oryginału postanowienia o nabyciu spadku), które wobec ustaleń wyżej opisanych wyroków nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Z wymienionych względów, organ pozostaje w bezczynności, gdyż nie podejmuje czynności prowadzących do jej załatwienia. Na tej podstawie skarżący wniósł o: 1) zobowiązanie Starosty H. do wydania w terminie 30 dni od daty zwrotu akt organowi postanowienia lub aktu administracyjnego, który kończyłby postępowanie zainicjowane jego wnioskiem, 2) ukaranie grzywną organu z tytułu rażącego naruszenia terminów rozpatrzenia ww. wniosku, 3) zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Organ wyjaśnił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. sygn. akt II SAB/Bk 85/18 po rozpoznaniu sprawy ze skargi M. M. na bezczynność Starosty H. w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zobowiązał Starostę H. do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. Odpis ww. orzeczenia wraz z uzasadnieniem, Sąd doręczył organowi w dniu 2 października 2018 r., zaś w dniu 28 listopada 2018 r., Sąd zwrócił akta administracyjne sprawy wraz ze stwierdzeniem prawomocności wyroku z dnia 6 września 2018 r. Po otrzymaniu akt administracyjnych Starosta H. pismem z dnia [...] grudnia 2018 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez przedstawienie do wglądu oryginału postanowienia o nabyciu spadku po Z. M. z dnia [...].11.2015 r. (sygn. Akt [...]), celem poświadczenia dostarczonej kopii za zgodność z oryginałem przez organ, bądź dostarczenie odpisu postanowienia. Skarżącemu zakreślono termin do dokonania tej czynności do dnia [...] stycznia 2019 r. z pouczeniem, że brak odpowiedzi we wskazanym terminie wywoła skutki przewidziane w art. 64 § 2 k.p.a., tj. pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Następnie skarżący pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wystosował do Wojewody P. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez Starostę H. poprzez zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie prowadzonej pod nr [...]. Wojewoda P. w wyniku rozpatrzenia ponaglenia skarżącego, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Następnie Starosta H. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. odmówił wznowienia postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. Na powyższe postanowienie skarżący dnia [...] lutego 2019 r. złożył zażalenie do Wojewody P. Dnia [...] lutego 2019 r. zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane Wojewodzie P. celem rozpatrzenia. Z wyżej opisanych względów czynności podejmowane przez Starostę H. w związku z załatwieniem wniosku skarżącego o wznowienie zawieszonego postępowania w sprawie o zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie pozwalają stwierdzić, że organ pozostawał w bezczynności. Czynności administracyjne były podejmowane zgodnie z terminami określonymi w kodeksie postępowania administracyjnego i postępowanie zostało zakończone wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia, tj. postanowienia Starosty H. z dnia [...] stycznia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej powoływanej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem kontroli sądowej nie jest objęty określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie, w określonym przez prawo terminie. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie mają natomiast znaczenia powody, dla jakich akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, jak również, czy bezczynność lub przewlekłość organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący wniósł skargę na bezczynność organu w związku z rozpatrzeniem jego wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. o wznowienie zawieszonego postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarga została poprzedzona ponagleniem złożonym do Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2019 r. zatytułowanym "wezwanie do usunięcia naruszenia prawa", w którym skarżący wskazując na wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 września 2017 r. II SAB/Bk 85/18 podniósł, że organ zamiast zastosować się do tego wyroku i rozpoznać jego wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r., domaga się od wnioskodawców, w tym skarżącego przedstawienia oryginału postanowienia o nabyciu spadku pod rygorem pozostawienia tego wniosku bez rozpoznania. Działanie powyższe zdaniem skarżącego wskazują, że organ ma problemy z ustaleniem stron niniejszego postępowania. Istotą natomiast sprawy jest wznowienie postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zawieszonego postanowieniem Starosty H. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] (k.181 akt administracyjnych). W tym miejscu wyjaśnić należy, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosowanej czynności. Istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności Sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika zatem, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy, wskazać należy, że Starosta H., któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w załatwieniu sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. o wznowienie zawieszonego postępowania dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - w dniu [...] stycznia 2019 r., tj. po wniesienia skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, podjął rozstrzygnięcie mające na celu załatwienie ww. wniosku. Jak wynika z akt sprawy skarżony organ po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] stycznia 2017 r. postanowieniem z dnia [...] stycznia 2019 r. (nr [...]) odmówił wznowienia zawieszonego postępowania administracyjnego dotyczącego zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] lutego 2019 r. Z treści zaś ww. rozstrzygnięcia niewątpliwie wynika, że stanowi ono załatwienie sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] stycznia 2017 r. o wznowienie zawieszonego postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, zawieszonego postanowieniem Starosty H. z dnia [...] grudnia 2016 r. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że bezczynność organu ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącemu postanowienia organu z dnia [...] stycznia 2019 r., co miało miejsce w dniu [...] lutego 2019 r. Powyższe skutkowało tym, że w momencie rozpoznawania sprawy przez Sąd, organ nie pozostawał już w bezczynności w załatwieniu wniosku o wznowienie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zawieszonego postanowieniem Starosty H. z dnia [...] września 2016 r., tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania stosownego aktu. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne był jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 orzeczenia. Dodać jedynie należy, że orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (tak: NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 812/08). Zasinienie powyższej sytuacji nie zwalnia jednak Sądu z obowiązku orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy w sprawie miała miejsce bezczynność i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odnośnie pierwszej kwestii wskazać należy, że w sprawie bezspornym jest, że załatwienie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] stycznia 2017 r. o wznowienie zawieszonego postępowania o zwrot nieruchomości nastąpiło z naruszeniem art. 35 k.p.a., przy czym termin jej załatwienia należało liczyć od dnia [...] listopada 2018 r.,tj. daty zwrotu akt organowi przez Sad. Przepis art. 35 § 1 k.p.a. zawiera ogólną wytyczną, zgodnie z którą sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Stosownie zaś do art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 k.p.a.). Z okoliczności niniejszej sprawy bezspornie natomiast wynika, że organ na skutek wyroku tutejszego Sądu z dnia 6 września 2018 r. sygn. II SAB/Bk 85/18 został zobowiązany do bezzwłocznego załatwienia wniosku o wznowienie. Analiza sprawy prowadzi jednakże do wniosku, że jego załatwienie nastąpiło z uchybieniem wyżej wskazanych reguł. Wezwanie bowiem strony do uzupełnienia wniosku, którego przedmiotem jest wznowienie postępowania zainicjowanego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. - poprzez przedłożenie oryginału postanowienia o nabyciu spadki celem potwierdzenia statusu strony postępowania, podczas gdy w tej fazie postępowania wznowionego powyższe kwestie nie podlegają badaniu a pozostałe kwestie istotne dla rozpoznania omawianego wniosku nie wymagały przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, w efekcie doprowadziło do jej merytorycznego załatwienia z przekroczeniem wyżej wskazanych terminów. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji. Stosownie zaś do treści § 1a przepisu art. 149 p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W tym miejscu wyjaśnić należy, że ocena charakteru naruszenia prawa powinna być dokonywana zawsze w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Każda bezczynność czy przewlekłość jest bowiem naruszeniem prawa. Nie można jednak przyjąć, że w każdej bezczynności czy przewlekłości mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach niniejszej sprawy zważywszy, że organ rozpoznał wniosek z dnia [...] stycznia 2017 r., a jego postawa nie wynikała ze złej woli, a jedynie błędnej interpretacji prawa, przyjąć należy że nie zaistniały podstawy do przypisania bezczynności organu rażącego charakteru (pkt 3). Ze względów jak wyżej, w ocenie Sądu, nie zachodziła potrzeba wymierzenia organowi na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. grzywny(pkt 4). O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł. W niniejszej sprawie sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.