II SAB/Bk 4/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku Wydziału II: Tomasz Oleksicki po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na przewlekłość postępowania Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w H. w przedmiocie nakazania rozbiórki zbiornika na gnojowicę p o s t a n a w i a - przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł (pięćdziesięciu złotych), - w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. J. W. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem E. W. Źródło miesięcznego utrzymania rodziny stanowią emerytury małż. W. w łącznej kwocie 2.997,84 zł, w tym: emerytura J. W. – 1.522,50 zł oraz 1.475,34 zł uzyskiwane przez E. W. z tytułu przyznanej emerytury i dodatku pielęgnacyjnego. Wykazane wydatki skarżącej wynoszą za grudzień 2011 r. łącznie 3.080,81 zł, w szczególności: czynsz (po rozliczeniu ogrzewania) – 106,41 zł; telefon – 127,38 zł; lekarstwa – 449,49 zł; kserokopie – 112,96 zł; znaczki pocztowe – 49,40 zł; energia elektryczna – 66,22 zł; rata spłaty kredytu – 461,97 zł; materiały biurowe – 276,83 zł; podróż do W. - 92 zł; wpisy sądowe z opłatą pocztową – 305 zł; odsetki i prowizje bankowe – 33,16 zł; życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer i drobne opłaty za pomoc – 1.000 zł. J. W. jest zadłużona na koniec 2011 r. w banku na kwotę 2.398,40 zł. Majątek wnioskodawczyni stanowi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Skarżąca nie czerpie pożytków z nieruchomości wiejskich. Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi ([...] grupa inwalidzka), ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. Wnioskodawczyni nie posiada zgromadzonych oszczędności i przedmiotów wartościowych (k. 25 – 26). Wnioskodawczyni dołączyła do akt sprawy rachunki i faktury za: czynsz, energię elektryczną, telefon, lekarstwa, ksero, bilety PKP, znaczki pocztowe, materiały biurowe, regenerację kartridża, tusz, potwierdzenia uiszczenia wpisów sądowych (k. 27 - 40); wyciąg z rachunku bankowego na dzień [...] grudnia 2011 r. (k. 41); przekaz pocztowy - emerytura E. W. za styczeń 2012 r. (k. 27). Zgodnie z treścią art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym zwolnienia od kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania – kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (vide: J. Tarno, Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 504; B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wyd. Zakamycze, Kraków 2005, s. 592). W tym miejscu należy wskazać, iż na obecnym etapie postępowania koszty sądowe w sprawie niniejszej wynoszą 100 zł – wpis od skargi (k. 2). Na dzień 23 stycznia 2012 r., w tut. Sądzie jest zawisłych jeszcze dziewięć spraw skarżącej, w tym: w sprawach sygn. akt II SAB/Bk 6/12 (wpis 100 zł); II SAB/Bk 5/12 (wpis 100 zł); II SA/Bk 20/12 (wpis 200 zł) i II SA/Bk 848/11 (wpis 100 zł) wnioski o przyznanie prawa pomocy są w trakcie rozpoznawania. W pozostałych sprawach skarżąca uiściła wymagane wpisy tj. sygn. akt II SA/Bk 649/11; II SAB/Bk 28/11; II SAB/Bk 76/11; II SAB/Bk 81/11; II SAB/Bk 32/12 (k. 43). Dodatkowo w sprawach sygn. akt II SAB/Bk 28/11 i II SAB/Bk 81/11 skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w kwocie powyżej 50 zł. W złożonym oświadczeniu wnioskodawczyni wykazała, iż miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi 2.997,84 zł netto (k. 27 przekaz pocztowy – emerytura E. W.; k. 41 przelew emerytury J. W.). Wykazane wydatki za miesiąc grudzień 2011 r. wynoszą 3.080,81 zł (czynsz; telefon; lekarstwa; kserokopie; znaczki pocztowe; energia elektryczna; rata spłaty kredytu; materiały biurowe; podróż do W.; wpisy sądowe z opłata pocztową; odsetki i prowizje bankowe; życie, środki czystości, kosmetyki, fryzjer, drobne opłaty za pomoc), nieznacznie przekraczają osiągany dochód. J. W. posiada zadłużenie w banku (debet dopuszczalny) w wysokości 2.398,40 zł (stan na koniec grudnia 2011 r. – k. 41). W skład majątku skarżącej wchodzi: mieszkanie o powierzchni [...] m², [...] drewniany dom oraz dwie działki budowlane o łącznej powierzchni [...] m². Małżonkowie W. są osobami w podeszłym wieku, schorowanymi, ponoszącymi zwiększone wydatki na lekarstwa i opiekę medyczną. W tym miejscu należy, zatem skonstatować, iż rodzina skarżącej ma zapewnione środki finansowe na pokrycie potrzeb bytowych. Ponadto, wnioskodawczyni z dochodu, którym dysponuje jest w stanie wygospodarować środki, które to mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych w sprawie niniejszej (przy uwzględnieniu zakresu przyznanego zwolnienia). Z zestawienia wydatków przedstawionego przez J. W. wynika, że w grudniu 2011 r. uiściła ona koszty sądowe w kwocie 300 zł (k. 40). Ponadto należy zauważyć, że część wyszczególnionych opłat niewątpliwie nie ma charakteru wydatków niezbędnych (tj. związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb) np. zakup: głośników – 32 zł (k. 37); tuszu do drukarki – 84 zł (k. 36); regeneracja kardridża – 30 zł (k. 36 – 37); dojazd do W. – 82 zł (k. 39). W styczniu br. tak wygospodarowane środki powinny być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych m.in. w sprawie niniejszej. W tym stanie rzeczy uiszczenie przez J. W. kwoty 50 zł kosztów sądowych z całą pewnością nie doprowadzi do powstania niedostatku w utrzymaniu rodziny, przeciwnie mieści się w jej możliwościach płatniczych. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1125/11, publ. https://cbois.nsa.gov.pl/). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł dochodów i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Dodatkowo koszty sądowe nie mogą być stawiane na ostatnim miejscu pod względem kolejności ich zaspokajania, dlatego też część uzyskiwanych środków powinna być przeznaczona na ich poniesienie. Dlatego też, mając na uwadze powyższe na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.-