II SAB/Bk 44/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska – Bytys (spr.) Sędziowie sędzia NSA Elżbieta Trykoszko sędzia WSA Mirosław Wincenciak po rozpoznaniu w dniu 11sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o wyłączenie od orzekania w sprawie sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej w sprawie ze skargi J. W. na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wyłączenie sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej od orzekania w sprawie niniejszej II SAB/Bk 44/11 UZASADNIENIE Pismem z 30.07.2011 r. (k. 218) skarżąca J. W. wniosła o wyłączenie od orzekania w sprawie niniejszej – z własnej skargi na bezczynność Wojewody P. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany – sędziego NSA Grażyny Gryglaszewskiej będącej referentem. Wniosek uzasadniła istnieniem okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego z mocy prawa, bowiem wymieniona sędzia orzekała również w sprawie II SAB/Bk 10/10 o podobnym, zdaniem wnioskodawczyni, charakterze, w którym występował ten sam organ co w sprawie niniejszej. Jak wywodziła, w postępowaniu II SAB/Bk 10/10 nie został prawidłowo ustalony stan faktyczny, co skutkowało wszczęciem kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego (II SAB/Bk 28/11). Na potwierdzenie wadliwości rozstrzygnięć wskazanej sędzi wymieniła inne sprawy: II SA/Bk 337/07 i II SA/Bk 647/08, w których sędzia miała bezpodstawnie dopuścić do użytkowania obiektu i "nie dociekała dlaczego w obiegu prawnym istnieje pozwolenie na budowę". Wyraziła uzasadnioną obawę braku bezstronności wnioskowanej do wyłączenia sędzi, która w jej ocenie może "działać na szkodę jej interesu prawnego". Wskazała, że szczegółowe wyjaśnienie kwestionowanego przez nią działania sędzi zamieściła we wniosku z 31.07.2011 r. w sprawie II SA/Bk 65/11. W dniu 02.08.2011 r. sędzia Grażyna Gryglaszewska złożyła oświadczenie, że w jej ocenie nie zachodzą w sprawie okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności wynikające z art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jej zdaniem w sprawie nie zachodzi również ustawowa podstawa wyłączenia z art. 18 § 1 pkt 6 "a" wymienionej ustawy, bowiem sprawa niniejsza jest sprawą ze skargi na bezczynność. To wyklucza wyłączenie nawet wówczas, gdyby uprzednio uczestniczyła w składzie orzekającym merytorycznie w innej, podobnej sprawie. Wskazała, że inny jest przedmiot orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, a inny w sprawie ze skargi na działanie. W dniu 09.08.2011 r. dołączono do akt sprawy kserokopię wniosku J. W. z dnia 31.07.2011 r. ze sprawy II SA/Bk 65/11. Skarżąca tłumaczy w nim, iż w sprawie II SA/Bk 337/07 dopuszczono do użytkowania obiekt budowlany mimo prawdopodobieństwa uchylenia pozwolenia na budowę na ten obiekt oraz nie uwzględniono wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06. Natomiast w sprawie II SA/Bk 647/08 sędzia, zdaniem strony, miała zmienić jej intencję zawartą w skardze i nie ustalić właściwie stanu faktycznego sprawy. Strona upatruje w tym krzywdy polegającej na tym, że pozwolenie nie budowę, które zdaniem skarżącej jest nieważne, funkcjonuje w obrocie prawnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlegał oddaleniu. Przede wszystkim nie zachodzą w sprawie przesłanki wyłączenia sędziego z mocy prawa wymienione w art. 18 § 1 pkt 1 – 7 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Skarżąca wskazuje, że sędzia G. Gryglaszewska orzekała wcześniej w podobnej sprawie o sygnaturze II SAB/Bk 10/10. Powoduje to konieczność rozpoznania wniosku przede wszystkim w kontekście art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. Przepis ten nakazuje wyłączyć sędziego w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie. Taka sytuacja w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Postępowanie dotyczy bowiem bezczynności organu – Wojewody P., natomiast przesłanka wyłączenia z art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. nie dotyczy spraw o bezczynność. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że wyłączenie powinno nastąpić "w sprawach dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie", a taką sprawą nie jest ta, w której strona kwestionuje bezczynność organu i decyzja lub postanowienie nie zostały wydane. Reasumując, na przeszkodzie w orzekaniu sędziego w sprawie ze skargi na bezczynność nie stoi, w oparciu o art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a., fakt orzekania przez niego we wcześniejszych sprawach tej samej strony, zarówno ze skargi na bezczynność, jak i na akty lub czynności organu. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 20.07.2011 r. w sprawie I OZ 531/11 odnośnie art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a.: "Wymóg orzekania w sprawie dotyczącej skargi na decyzję albo postanowienie, należy odnieść do orzekania w sprawie konkretnie oznaczonego i wydanego już aktu administracyjnego. Oznacza to, że kluczowe znaczenie dla zastosowania art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. ma przedmiot zaskarżenia. Jeżeli zatem sprawa dotyczy bezczynności organu, to wyklucza to możliwość uznania, że sprawa ta dotyczy konkretnie oznaczonego i wydanego aktu administracyjnego" (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako CBOSA). Nie ma również znaczenia z punktu widzenia art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. sytuacja wcześniejszego orzekania przez sędzię G. Gryglaszewską w "podobnej" (zdaniem strony skarżącej) sprawie o sygnaturze II SAB/Bk 10/10, z udziałem tego samego organu (Wojewody P.). Przedmiotem tamtego postępowania była bezczynność Wojewody w załatwieniu wniosku J. W. z 18.12.2008 r. o wznowienie postępowania dotyczącego decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenie na budowę. Obecna sprawa dotyczy bezczynności Wojewody po przekazaniu mu przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego postanowieniem z 08.09.2009 r. pisma J. W. i W. K. z 14.05.2009 r. zawierającego, jak wskazał organ w odpowiedzi na skargę, wniosek o stwierdzenie nieważności spornego pozwolenia na budowę. Zatem poprzednie postępowanie II SAB/Bk 10/10 i obecne II SAB/Bk 44/11 nie są tożsamymi, mają inny przedmiot, a zatem – mimo identyczności organu - nie są tą samą sprawą. Wskazać w tym miejscu należy, że skarga kasacyjna J. W. od postanowienia z 02.09.2010 r. kończącego postępowanie II SAB/Bk 10/10 została oddalona przez NSA postanowieniem z 03.02.2011 r. w sprawie I OSK 107/11. Zdaniem składu orzekającego w sprawie nie zachodzi zatem ustawowa podstawa wyłączenia wymieniona w art. 18 § 1 pkt 6 "a" p.p.s.a. Brak jest również innych ustawowych przyczyn wyłączenia wymienionych w pozostałych punktach art. 18 § 1 p.p.s.a., na co wskazuje również oświadczenie sędzi G. Gryglaszewskiej złożone w dniu 02.08.2011 r. (k. 220). Jak stanowi art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Tego typu sytuacja również w sprawie niniejszej nie ma miejsca. Przede wszystkim sędzia w złożonym oświadczeniu wykluczyła przesłanki wyłączenia oparte na tej podstawie. Jak wskazał NSA w postanowieniu z 09.12.2010 r. w sprawie I OZ 934/10 "Autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego" (CBOSA). W orzecznictwie wskazuje się, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest wystarczająca wyłącznie utrata przekonania o bezstronności sędziego (vide postan. NSA z 15.09.2008 r., II FZ 397/08, CBOSA). Nadto, jak zauważa się w orzecznictwie, wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia nawet prowadzenie przez niego rozprawy z naruszeniem przepisów postępowania (vide postanowienie NSA z 22.12.2004 r., OZ 863/04, CBOSA). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że argumentacja wniosku skarżącej nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego referenta żadnej realnej okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w tej konkretnej sprawie. Przyjąć zatem należy, że strona nie podważyła skutecznie oświadczenia sędziego. Podniesienie zarzutów o działaniu na niekorzyść strony w poprzednio wydanych orzeczeniach nie znajduje potwierdzenia. Wskazać należy (o czym była wcześniej mowa), że w sprawie II SAB/BK 10/10 NSA oddalił skargę kasacyjną J. W. od orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu II SA/Bk 647/08 (ze skargi J. W. na niewykonanie przez Wojewodę P. wyroku NSA w sprawie II OSK 208/06) – w którym zdaniem strony sędzia G. Gryglaszewska miała wpływ na dokonanie błędnych ustaleń w zakresie jego przedmiotu i w konsekwencji wydanie niewłaściwego orzeczenia – wyrok nie został przez J. W. zaskarżony (pełnomocnik złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej). Natomiast w postępowaniu w sprawie II SA/Bk 337/07 (ze skargi A. H. na rozstrzygnięcie wydane w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania zakończonego pozwoleniem na użytkowanie) - skarżąca nie była stroną, gdyż WSA w Białymstoku oddalił jej wniosek o dopuszczenie do udziału, a zażalenie na to postanowienie NSA w dniu 04.10.2007 r. oddalił w sprawie II OZ 898/07 (CBOSA). Obydwa sądy wskazały na brak po stronie J. W. interesu prawnego. Wyrok kończący to postępowanie jest prawomocny. Zatem w sprawach, w których postępowanie sędzi G. Gryglaszewskiej wzbudziło nieufność strony – bądź nie brała ona udziału (II SA/Bk 337/07), bądź NSA nie podzielił jej zarzutów (II SAB/Bk 10/10) lub też profesjonalny pełnomocnik strony nie widział podstaw do skarżenia orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (II SA/Bk 647/08). Te okoliczności zaprzeczają, w ocenie składu rozstrzygającego wniosek o wyłączenie, twierdzeniom skarżącej o działaniu wymienionej sędzi na jej szkodę. Ponadto wskazać należy, że przedmiotem postępowania ze skargi na bezczynność (jak w sprawie niniejszej, w której złożono wniosek o wyłączenie) nie jest merytoryczna kontrola działania organu, ale ocena czy był on obiektywnie zobowiązany do określonego działania i czy to działanie w ustawowym terminie podjął. Uwzględniając wnioski z powyżej przeprowadzonej analizy uczestnictwa sędzi G. Gryglaszewskiej w orzekaniu w sprawach wskazanych przez stronę oraz mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy (bezczynność organu), brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje uzasadniona wątpliwość co do braku bezstronności sędziego referenta przy rozpoznawaniu przedmiotowej skargi. Brak jest zatem podstaw do jego wyłączenia także w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Tytułem wyjaśnienia wskazać należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji RP sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Zatem sędziowie podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest uruchomienie kontroli instancyjnej i w ten sposób poddanie orzeczenia ocenie sądu wyższej instancji. Natomiast nawet fakt wielokrotnego wydania niekorzystnych dla strony rozstrzygnięć przez tego samego sędziego – nie oznacza, że sędzia utracił przymiot bezstronności. Ze wskazanych powyżej względów na podstawie art. 18 § 1 i art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.