II SAB/Bk 52/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.),, sędzia WSA Marek Leszczyński, Protokolant st. sekretarz sądowy Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 października 2013 r. sprawy ze skargi J. I. na bezczynność Wójta Gminy Cz. w przedmiocie dowozu dziecka do szkoły oddala skargę. W dniu 29.05.2013r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarga J. I. na bezczynność Wójta Gminy Cz. (złożona za pośrednictwem tego organu dn. 30.04.2013r.). Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: W dniu 30.08.2012r. J. I. zwrócił się do Wójta Gminy Cz. o zorganizowanie dowozu jego córki K. do szkoły specjalnej w B. w roku szkolnym 2012/2013. Wniosek uzasadnił tym, że córka – legitymująca się orzeczeniem o niepełnosprawności – wymaga stałej współpracy ze specjalistami z zakresu logopedii, psychologii i rehabilitacji, czego nie spełnia szkoła ogólnodostępna w Cz., do której K. uczęszczała w poprzednich latach. Pismem z dnia 4.09.2012. Wójt Gminy w Cz. odmówił dowozu i pokrycia kosztów dojazdu córki, wraz z opiekunem, do szkoły w B. twierdząc, że szkoła w Cz. spełnia wszelkie warunki opieki i nauczania K. zgodnie z zaleceniami zawartymi w orzeczeniu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w H. (orzeczenie z dnia [...].09.2010r. nr [...] o potrzebie kształcenia specjalistycznego). Pismem z dnia 20.09.2012r. J. I. ponownie zwrócił się do Wójta Gminy Cz. żądając dowożenia i odwożenia dziecka do szkoły w B. bądź zwrotu kosztów dowozu, podtrzymując swoje stanowisko, że szkoła w Cz. nie jest w stanie zapewnić jego niepełnosprawnej córce odpowiednich warunków opieki i nauczania. Pismem z dnia 21.09.2012r. Wójt potwierdził wcześniejsze stanowisko. W dniu 22.10.2012r. Skarżący wystosował prośbę do Rady Gminy w Cz., o zwrot kwoty 1500zł. miesięcznie za dowóz córki do szkoły w B. w roku szkolnym 2012/2013r. we własnym zakresie. Prośba została przekazana przez Radę Gminy Wójtowi zgodnie z właściwością. W międzyczasie Skarżący zwrócił się do Wojewody P. o podjęcie interwencji, czego rezultatem było pismo z dn. 26.10.2012r. skierowane do Wójta Gminy Cz. z zaleceniem: dołożenia wszelkich starań w celu rozwiązania trudnej sytuacji dla dobra dziecka Od miesiąca listopada 2012r. do 18.02.2013r. trwała korespondencja Wójta Gminy Cz. z Rzecznikiem Praw Dziecka i P. Kuratorem Oświaty, ponieważ do tych instytucji wystąpił J. I. z prośbą o interwencję. P. Kurator Oświaty, w piśmie z dn. 21.01.2013r. skierowanym do Wójta Gminy Cz. wyraził opinię (po przeprowadzonej kontroli), że gimnazjum w Cz. nie zapewnia kształcenia specjalnego K. I., a najbliższą, odpowiednią placówką jest Gimnazjum Specjalne w Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w B., gdzie dziecko jest dowożone przez rodzica. Kurator zalecił rozwiązanie problemu na podstawie art. 17 ust. 3a ustawy z dn. 7.09.1991r. o systemie oświaty, przytaczając brzmienie przepisu. Po kolejnym piśmie P. Kuratora Oświaty z dn. 8.02.2013r. Wójt Gminy Cz. sporządził projekt umowy dotyczącej zwrotu kosztów przejazdu opiekuna i niepełnosprawnej K. z miejsca zamieszkania do szkoły w B. w roku szkolnym 2012/2013. projekt ten został przedstawiony M. i J. I. przy piśmie z dn. 8.03.2013r. Pismem z dn. 13.03.2013r. J. I. nie wyraził zgody na wysokość zaproponowanych kosztów dowozu dziecka do szkoły, uważając, że są za niskie. Pismami z dn. 14.03.2013r, 2.04.2013r. 5.04.2013r. Wójt podtrzymał swoje stanowisko co do zwrotu kosztów dojazdu córki Skarżącego do szkoły, prosząc o podpisanie umowy. W dniu 30.04.2013. J. I. wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Cz. wskazując, że Wójt nie spełnia obowiązku wynikającego z art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, ignorując uwagi Skarżącego, co do wysokości ponoszonych kosztów dojazdu. Zdaniem Skarżącego wynoszą one ok. 1500zł. miesięcznie. Koszty dotyczą przejazdu własnym samochodem 4 razy w ciągu dnia od wsi S. (miejsce zamieszkania K.) do szkoły w B. i z powrotem, przy czym rodzic odwożący dziecko musi wrócić do domu i po nie pojechać. W ocenie Skarżącego, jeśli Wójt nie chce zwrócić realnych kosztów dowozu dziecka, to powinien sam zorganizować jego dojazd i powrót z B. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Cz. wniósł o jej oddalenie. Organ wyjaśnił, że nie dopuścił się bezczynności. Po otrzymaniu opisu P. Kuratora Oświaty o tym, że szkoła w Cz. nie spełnia warunków do opieki i kształcenia córki Skarżącego, zaproponował, na mocy umowy, zwrot kosztów dojazdu miesięcznego dziecka i rodzica (jako opiekuna) do szkoły w B. w kwocie 625,24zł., na co nie wyraził zgody ojciec dziecka uważając tę kwotę za niską. Zdaniem Wójta kwota proponowana stanowi i tak sumę wyższą, niż wynika to z przepisów i orzecznictwa sądowego, wg których należałoby zwrócić rodzicom koszty równoważne biletom komunikacji publicznej, co w niniejszym przypadku stanowiłoby 120zł. miesięcznie. Organ wskazał, iż Skarżący domaga się zwrotu wysokości kosztów nieuzasadnionych, żądając ich za dwa przejazdy dziennie samego opiekuna (powrót ze Szkoły w B. i ponowny przejazd po dziecko po lekcjach), co jest sprzeczne z brzmieniem art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Należy wyjaśnić, że kwestia dowozu dziecka do szkoły i zwrotu kosztów transportu ( w tym niepełnosprawnego) została unormowana w art. 17 ust. 3a ustawy z dn. 7.09.1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. nr 256, poz. 2572 ze zm.) zwana dalej ustawą. W świetle w/w przepisu, obowiązkiem organu samorządowego jest zapewnienie bezpłatnego transportu do szkoły dziecka niepełnosprawnego bądź też zwrot kosztów przejazdu w razie skorzystania przez rodziców z uprawnienia dowozu dziecka we własnym zakresie pod warunkiem, że wybrana przez rodziców placówka jest najbliższą w stosunku do miejsca zamieszkania dziecka. Podstawa do wypłaty kosztów dowozu dziecka jest umowa zawarta między organem gminy a opiekunem, o czym stanowi art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy. Żądanie zwrotu kosztów transportu dziecka do właściwej szkoły jest żądaniem dokonania przez organ czynności materialno-technicznej w zakresie przysługującego wnioskodawcy a wynikającego uprawnienia wprost z konkretnego przepisu ustawy o systemie oświaty. Oznacza to, że w razie odmowy realizacji uprawnienia dziecka i rodzica, organ gminy nie wydaje decyzji administracyjnej. Na czynność odmowy służy stronie skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dn. 30.08.2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270) zwanej p.p.s.a. Skarga ta stosownie do art. 52 § 3 p.p.s.a. musi być poprzedzona wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W aktualnym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, że kwestia zapewnienia dziecku dowozu do szkoły bądź zwrotu poniesionych kosztów dowozu, jest czynnością z zakresu administracji publicznej, unormowaną w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (vide: wyroki: WSA w Warszawie z 6.01.2008r. – VIII SA/Wa 614/07, WSA w Szczecinie z 7.01.2008r. – II SA/Sz 775/07, WSA w Rzeszowie z 8.01.2008r. – II SA/Rz 630/07, NSA w Warszawie z 14.04.2005r. – OSK 1909/04, WSA w Bydgoszczy z 5.06.2008 – II SA/Bd 211/08, WSA w Gdańsku z 5.08.2010r. – III SAB/Gd 6/10.). Skoro służy stronie skarga do sądu na czynność odmowy dowozu dziecka do szkoły lub zwrotu kosztów, to dopuszczalna jest także skarga na bezczynność, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. po uprzednim wyczerpaniu trybu przedsądowego tj. wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że zadaniem sądu w postępowaniu ze skargi na bezczynność organu nie jest merytoryczna ocena prawidłowości działania organu, a wyłącznie zbadanie, czy takie działanie, zmierzające do załatwienia wniosku strony, zostało podjęte. Sąd oddala skargę, gdy nie stwierdzi bezczynności organu (ust. 151 p.p.s.a.), zaś w przypadku stwierdzenia bezczynności sąd zobowiązuje organ do dokonania odpowiedniej czynności – art. 149 p.p.s.a. Oceniając bezczynność organu, sąd oceni, jakie działania i z jakim skutkiem były podejmowane przez skarżony organ. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że warunki formalno-prawne do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej zostały zachowane. J. I., po otrzymaniu odmowy pokrycia kosztów dowozu córki do szkoły od Wójta Gminy Cz. (pismem z 4.09.2012r. , zwrócił się ponownie do tego organu pismem z dn. 20.09.2012r., co należy traktować, zdaniem Sądu, jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 52 § 3 p.p.s.a. Niezależnie od tego, Skarżący składał interwencje do P. Kuratora Oświaty i do Wojewody P. Stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości. Zadaniem Sądu, było dokonanie oceny czynności Wójta Gminy Cz. od dnia 30.08.2012r. (data złożenia wniosku Skarżącego o dowóz dziecka do szkoły w B.) do daty wpływu skargi na bezczynność (29.05.2013) oraz konstatacja, czy Sąd miał prawne możliwości nałożenia na organ jakiegokolwiek zobowiązania w świetle art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Należy zauważyć, że żądanie dotyczyło roku szkolnego 2012/2013 i z chwilą rozpoczęcia tego roku szkolnego, rodzice zaczęli dowozić córkę K., we własnym zakresie do szkoły w B. uważając, że dotychczasowa szkoła w Cz. nie spełnia wymagań i oczekiwań dziecka niepełnosprawnego. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, by Wójt Gminy Cz. pozostawał bierny w rozstrzygnięciu sprawy. Korespondencja między organem a rodzicami małoletniej oraz P. Kuratorem Oświaty, Wojewodą, Rzecznikiem Praw Dziecka – trwała na bieżąco i bez żadnej zwłoki. W pierwszej kolejności, uwidoczniony został spór miedzy Wójtem a rodzicami małoletniej. Wójt twierdził, że odpowiednia placówką najbliższą miejsca zamieszkania K. I. jest gimnazjum w Cz., do którego zapewnia bezpłatny dojazd dziecka, nie zaś Gimnazjum Specjalne w Zespole Szkół Specjalnych im. Jana Pawła II w B., którą to szkołę wybrali rodzice małoletniej. Wójt uważał, że jest zobowiązany w świetle art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy do zapewnienia przejazdu lub zwrotu jego kosztów do szkoły w Cz., która, jako najbliższa placówka oświatowa, spełnia wymagania niepełnosprawnej. Powyższy spór został ostatecznie rozstrzygnięty pismem P. Kuratora Oświaty z dn. 8.02.2013r. (wcześniej – z dn. 21.01.2013r.), który po przeprowadzeniu kontroli szkoły w Cz., uznał niedostosowanie placówki do realizacji kształcenia specjalnego według wymagań orzeczenia nr [...] Zespołu Orzekającego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w H., wydanego w sprawie małoletniej K. Kurator orzekł, iż najbliższą odpowiednią placówką jest szkoła w B. Respektując stanowisko P. Kuratora Oświaty, Wójt Gminy Cz. wystosował do rodziców małoletniej w dniu 8.03.2013r. projekt umowy, na mocy której zobowiązał się do zwrotu kosztów transportu dziecka i opiekuna do szkoły w B. Umowy tej rodzice nie podpisali, kwestionując wysokość oferowanego zwrotu kosztów transportu. Oceniając przebieg zdarzeń w niniejszej sprawie, nie można uznać, że organ pozostawał w bezczynności. Rozwiązanie problemu nastąpiło dopiero poprzez wyraźne stanowisko P. Kuratora Oświaty, co miało miejsce ostatecznie 8.02.2013r., a więc w trakcie trwania roku szkolnego 2012/2013. Błędnego stanowiska Wójta nie należy, zdaniem Sądu, poczytywać, jako zawinione działanie (niedziałanie) na niekorzyść strony. Propozycja Wójta mogła dotyczyć, w tej sytuacji, zaoferowania zwrotu kosztów przejazdu dziecka i opiekuna do B., gdyż faktycznie Skarżący realizował dowóz dziecka, we własnym zakresie od września 2012r. Zgodnie z art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy obowiązkiem gminy jest zwrot kosztów przejazdu ucznia i opiekuna "na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem a rodzicami jeśli dowożenie i opiekę zapewniają rodzice". Skoro zawarcie umowy nie doszło do skutku, a rok szkolny 2012/2013 upłynął z końcem czerwca 2013r., to zarówno w dacie złożenia skargi na bezczynność, a tym bardziej w dacie orzekania (5.11.2013r.) Sąd nie mógł zobowiązać Wójta do zorganizowania dowozu dziecka do szkoły w B. (czego żądał Skarżący), ponieważ taki obowiązek (z data wsteczną) był nierealny. Jedyną możliwością było oferowanie Skarżącemu zwrotu kosztów. Organ wykazał wolę wypełnienia tego obowiązku, zgodnie z literą prawa tj. art. 17 ust. 3a pkt 3 ustawy, lecz napotkał sprzeciw Skarżącego. Nie można, zatem, uznać bezczynności organu w sytuacji, gdy zakończenie sprawy administracyjnej ma polegać na zawarciu umowy, której warunków druga strona nie akceptuje. Sąd administracyjny nie jest kompetentny do rozstrzygania sporu o wysokość kosztów należnych Skarżącemu od organu Gminy Cz. Jest to materia prawa cywilnego. Skoro Skarżący uważa, że oferowana kwota nie jest do przyjęcia, to może wystąpić na drogę postępowania cywilnego o zapłatę. Mając na względzie powyższe okoliczności, skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.