II SAB/Bk 6/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 marca 2026 r. sprawy ze skargi B. G. i K. G. na bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie skutecznej reakcji nadzorczej p o s t a n a w i a: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącym wpis od skargi w kwocie w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. B. i K. G. (dalej jako: skarżący) wnieśli 5 stycznia 2026 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy J. Wskazali, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania polega na braku skutecznej reakcji nadzorczej wobec Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J., tolerowaniu niewykonywania obowiązków wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, tolerowanie samowolnej zmiany o ograniczenia forma pomocy psychologiczno-pedagogicznej, tolerowaniu bezczynności dyrektora w zakresie udostępnienia dokumentacji szkolnej, nierozpoznaniu ponaglenia w ustawowym terminie i przerzuceniu odpowiedzialności na Radę Gminy zamiast podjęcia czynności władczych. Skarżący wnieśli o stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez Wójta, stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie Wójta do podjęcia skutecznych czynności nadzorczych i wymierzenie organowi grzywny. Skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. (wpisany do rejestru dochodów pod poz. 17 – k. 50). W odpowiedzi na skargę Wójt wskazał, że w dniu 12 grudnia 2025 r. do Wójta Gminy J. wpłynęła skarga B. i K. G. na Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J. w związku z działaniami i zaniechaniami, które naruszają przepisy prawa oświatowego oraz obowiązki dyrektora szkoły w zakresie organizacji kształcenia specjalnego i zapewnienia uczniowi bezpiecznych oraz zgodnych z prawem warunków nauki. Na podstawie art. 231 § 1 w zw. z art. 229 pkt 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) skarga została w dniu 15 grudnia 2025 r. przekazana według właściwości do Rady Gminy J. Skarga została w dniu 29 grudnia 2025 r. wstępnie zbadana przez Komisję Skarg, Wniosków i Petycji, a następnie rozpatrzona przez Radę Gminy J. Rada Gminy uznała skargę za nieuzasadnioną - uchwała Nr XII/82/25 Rady Gminy J. z dnia 30 grudnia 2025 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na Dyrektora ZS-P w J. Uchwała zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o treści art. 239 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że w dniu 19 grudnia 2025 r. wpłynęło ponaglenie skarżących, w związku z bezczynnością oraz przewlekłym prowadzeniem sprawy. Po zapoznaniu się z treścią pisma oraz w związku z obowiązującymi przepisami ustalono, że należy je zakwalifikować jako skargę na działanie Dyrektora szkoły. Skarga została w dniu 22 grudnia 2025 r. przekazana według właściwości do Rady Gminy J. Skarga została w dniu 29 grudnia 2025 r. wstępnie zbadana przez Komisję Skarg, Wniosków i Petycji, a następnie rozpatrzona przez Radę Gminy J. Rada Gminy uznała skargę za nieuzasadnioną - uchwała Nr XII/83/25 Rady Gminy J. z dnia 30 grudnia 2025 r. w sprawie rozpatrzenia skargi na Dyrektora ZS-P w J. Uchwała zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o treści art. 239 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje. Skargę należało odrzucić. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Zgodnie z art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają też w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi była bezczynność Wójta Gminy J. w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J. W pierwszej kolejności należy wskazać, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Oznacza to, że będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, organ pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna w przypadkach, gdy jej przedmiot mieści się w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. (tzn. w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a), jak również w zakresie wskazanym w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a więc niewydanie aktu lub niepodjęcie czynności określonej w tych przepisach. Skarga na bezczynność organu jest bowiem pochodną skargi na określone prawne formy działania organów administracji publicznej. Oznacza to, że skarga na bezczynność przysługuje tylko w tych sprawach, w których są wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1-3 p.p.s.a) oraz w tych sprawach, w których mogą być podejmowane akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a także wówczas, gdy odrębna ustawa tak stanowi, co wynika z treści art. 3 § 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 496/08, orzeczenia.nsa.gov.pl). Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na bezczynność organu dotyczy tzw. skargi powszechnej wniesionej przez skarżących w trybie postępowania skargowego uregulowanego w Dziale VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.). W skardze skarżący zarzucili organowi, że nie podjął on skutecznej reakcji nadzorczej w sprawie skargi na działalność Dyrektora Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że w sprawach dotyczących powyższego trybu skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania lub czynności podejmowane w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków normowane przepisami znajdującymi się w Dziale VIII k.p.a. nie są bowiem aktami lub czynnościami, o których mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Postępowanie skargowe uregulowane we wspomnianych przepisach stanowi rodzaj uproszczonego postępowania administracyjnego, w ramach którego realizowane jest zagwarantowane każdemu w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej prawo składania petycji, skarg i wniosków (art. 63 Konstytucji RP). Przedmiotem skargi wniesionej zgodnie z art. 227 i następne k.p.a. może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe i biurokratyczne załatwianie sprawy. Postępowanie w sprawie tego typu skarg cechuje się tym, iż nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego, jedynie zawiadamia się go o czynnościach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności podniesionych w skardze. Celem tego postępowania jest ocena skutków działania, czy też bezczynności określonych organów, a nie wydawanie wiążących w sprawie rozstrzygnięć. Postępowanie w tym trybie nie kończy się zatem władczym aktem, podlegającym ocenie sądu administracyjnego z punktu widzenia legalności. Skarga złożona w trybie przewidzianym w Dziale VIII k.p.a. stanowi odformalizowany środek ochrony różnych interesów jednostki, niedający podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego (por. postanowienie NSA z 2 grudnia 2025 r., III OSK 2111/25), a więc również postępowania sądowoadministracyjnego. Jak już wspomniano, wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest dopuszczalne tylko w takim zakresie, w jakim dopuszczalne jest zaskarżenie do sądu administracyjnego decyzji, postanowienia lub innego aktu czy czynności z zakresu administracji publicznej. Skoro zatem działanie organów administracji publicznej związane z wniesieniem skargi powszechnej w rozumieniu art. 227 k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, z uwagi na to, że nie mieszczą się w katalogu czynności i aktów poddanych kontroli sądowo administracyjnej, to skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje również na bezczynność organu, mającą miejsce w postępowaniu skargowo-wnioskowym (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2026 r., III SAB/Gd 36/26; postanowienie NSA z dnia 1 marca 2010 r., II OSK 478/09). Podkreślenia w sprawie wymaga także fakt, że z odpowiedzi na skargę przesłanej przez organ wynika, że organ podjął działania w sprawie skarg skarżących na dyrektora szkoły przekazując ją według właściwości do Rady Gminy J., która to, w związku z powyższym, pojęła dwie uchwały z 30 grudnia 2025 r. – nr XII/82/25 i nr XII/83/25. W konsekwencji dokonanych ustaleń, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym skarga podlega odrzuceniu, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, Sąd postanowił jak w pkt 1 postanowienia. O zwrocie wpisu uiszczonego od odrzuconego pisma orzeczono w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.