II SAB/Bk 66/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 24 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SAB/Bk 22/21 w sprawie ze skargi J. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. , Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z 8 kwietnia 2021 r. (sygn. akt II SAB/Bk 22/21) odrzucił skargę J. K. (dalej: "Skarżący") na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku (dalej: "Kolegium", "SKO") w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną. Sąd uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie uznał, po pierwsze, że Skarżący nie wniósł ponaglenia, a po drugie, że Kolegium decyzją z 5 stycznia 2021 r., nr 406.1099/E-14/XV/20, rozstrzygnęło już sprawę. Sąd wyjaśnił, że nie może merytorycznie orzekać w przedmiocie skargi na przewlekłość złożonej 15 lutego 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 15 czerwca 2021 r. oddalił zażalenie Skarżącego na ww. postanowienie odrzucające skargę. Skarżący pismem z 22 czerwca 2024 r. wniósł o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SAB/Bk 22/21. Skarżący oparł swoje żądanie na art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") podnosząc, że o podstawach faktycznych do tego wniosku dowiedział się po posiedzeniu sądu w dniu [...] marca 2024 r. oraz dwukrotnym czytaniu akt sądowych w Wydziale V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Okręgowego w Białymstoku (sprawy o sygn. akt [...]). Podniósł również, że nie został odwołany z funkcji członka Kolegium Odwoławczego stosownym aktem administracyjnym, w myśl art. 10a pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. 2018 poz. 570). Strona skarżąca powołała się na "uchwałę nr II/90 z dnia 27 lipca 1990 r. Sejmiku Samorządowego Województwa Białostockiego" oraz art. 30 ust. 3 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Skarżący wyjaśnił także, że skargę o wznowienie uzasadnia "prawomocnym wyrokiem z dnia 22 czerwca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 158/20 oraz przepisami art. 19, art. 24, art. 27, art. 65 Kodeksu Postępowania Administracyjnego", a "od strony przepisów Kodeksu Cywilnego (...) prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] marca 2010 r. sygn. akt [...] o pozbawieniu wykonalności tytułu wykonawczego do kwoty 10.000 zł i brakiem wydania obowiązkowego świadectwa pracy z SKO w Białymstoku oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i zarobkach ZUS Rp-7 koniecznych wnioskodawcy do celów emerytalnych." W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uprawdopodobnia okoliczności stwierdzających zachowanie terminu i dopuszczalność wznowienia postępowania pełnomocnik Skarżącego wyjaśnił, że 10 maja 2024 r., w toku toczącej się przed Sądem Okręgowym w Białymstoku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych sprawy o sygn. akt [...], dotyczącej ustalenia prawidłowej wysokości należnego skarżącemu świadczenia emerytalnego, w związku z badaniem przez Sąd we wskazanej sprawie okresów składkowych i nieskładkowych oraz kolejnych etapów jego zatrudnienia, Skarżący dowiedział się o tym, że w Archiwum Państwowym w Białymstoku znajduje się Uchwała Nr II/8/90 Sejmiku Samorządu Województwa Białostockiego z dnia 27 lipca 1990 r. w sprawie powołania członków Kolegium Odwoławczego, zgodnie z którą został powołany na członka zespołu ds. planowania przestrzennego i budownictwa Kolegium Odwoławczego. Jednocześnie dowiedział się, że w Archiwum Państwowym w Białymstoku nie istnieje dokument, mocą którego byłby odwołany z pełnionej funkcji członka zespołu ds. planowania przestrzennego i budownictwa Kolegium Odwoławczego. W jego ocenie Kolegium. nieprawidłowo prowadziło postępowania w przedmiocie należności dłużnika alimentacyjnego, tj. z naruszeniem art. 19, 24, 27 i 65 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2024 poz. 572, dalej: "k.p.a."), zakończone wydaniem decyzji SKO z 26 lipca 2011 r., nr 406.561/AH/XIV/11, oraz decyzji SKO z 5 stycznia 2021 r., nr 406.1099/E-14/XV/20. Pełnomocnik podniósł, że organ podlegał wyłączeniu z uwagi na fakt pozostawania przez Skarżącego członkiem ww. zespołu. Pełnomocnik wskazał też, że Skarżącemu doręczono powyższą uchwałę w dniu 10 maja 2024 r. i w tym samym dniu złożył stosowne wnioski do Sądu, tj. pismo z dnia 10 maja 2024 r. zatytułowane: "Wniosek Nr 1", a także pismo z dnia 10 maja 2024 r. zatytułowane: "Wniosek nr 2". Następnie w piśmie z dnia 22 czerwca 2024 r., zatytułowanym: "Wniosek o wznowienie", złożonym w tut. sądzie, Skarżący doprecyzował okoliczności faktyczne, które w jego ocenie winny skutkować wznowieniem postępowania. Zdaniem pełnomocnika, w dniu 10 maja 2024 r. wykryto okoliczności faktyczne (powołanie na członka Kolegium Odwoławczego na mocy Uchwały Nr II/8/90 Sejmiku Samorządu Województwa Białostockiego z 27 lipca 1990 r.; brak odwołania z funkcji członka Kolegium Odwoławczego; brak wiedzy członków SKO o istnieniu ww. uchwały), które w ocenie Skarżącego mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy i co, w jego ocenie, powinno prowadzić do wyłączenia Kolegium od wydania decyzji administracyjnej w jego sprawie. Pełnomocnik dołączył kopie adresowanego do Skarżącego pisma Sądu Okręgowego w sprawie [...] z [...] maja 2024 r. W piśmie tym Archiwum Państwowe w Białymstoku poinformowało, że wysyła sądowi uwierzytelnioną reprodukcję Uchwały nr II/8/90 Sejmiku Województwa Białostockiego z dnia 27 lipca 1990 r. w sprawie powołania członków Kolegium Odwoławczego. Skarżący, w kolejnym (sporządzonym osobiście) piśmie z 10 lipca 2024 r. wniósł o wystąpienie przez sąd do Archiwum Państwowego w Białymstoku o przekazanie i włączenie do akt sądowych sprawy niniejszej uwierzytelnionej kopii Uchwały nr II/5/90 z 27 lipca 1990 r., o której poinformował Skarżącego Przewodniczący Sejmiku Samorządowego Województwa Białostockiego pismem z 1 sierpnia 1990 r. W załączeniu Skarżący dołączył pismo Przewodniczącego SKO z 14 września 1995 r., informujące o ustaleniu porządku obrad Kolegium oraz o tym, że Skarżący stał się pozaetatowym członkiem Kolegium na mocy art. 30 ust. 3 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega odrzuceniu. Uregulowane w Dziale VII (art. 270-285) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 poz. 935, dalej: "P.p.s.a.") wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego polega w istocie na ponownym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadkach zaistnienia ustawowo określonych przyczyn wznowienia. Instytucja wznowienia zmierza do wzruszenia prawomocnego orzeczenia i z tego względu jest stosowana wyjątkowo, a okoliczności dające podstawę do wznowienia postępowania podlegają wykładni zawężającej. Stosownie do treści art. 277 P.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania, oprócz konieczności spełnienia zwykłych wymogów pisma strony, powinna zawierać określenie podstawy wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 280 § 1 P.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Art. 280 § 2 P.p.s.a. na żądanie sądu zgłaszający skargę o wznowienie postępowania obowiązany jest uprawdopodobnić okoliczności stwierdzające zachowanie terminu lub dopuszczalność wznowienia. W wyniku przeprowadzonego w niniejszej sprawie badania dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sąd stwierdził, że Skarżący nie oparł jej skutecznie na powoływanej podstawie wznowienia, tj. art. 273 § 2 p.p.s.a. Rozważając kwestie objęte hipotezą ww. przepisu należy pamiętać, że wznowienie postępowania z przyczyn restytucyjnych zmierza do umożliwienia ponownego postępowania ze względu na to, że prawomocne orzeczenie sądu jest niezasadne z punktu widzenia materiału faktycznego i dowodowego, który istniał już w poprzednim postępowaniu. Wymienione w art. 273 § 2 p.p.s.a. przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi, a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one znane stronie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 września 2017 r., sygn. akt II FSK 697/17 – wszystkie przytaczane orzeczenia dostępne są w bazie orzeczeń CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Analizując wskazywane przez stronę skarżącą w skardze oraz pismach uzupełniających okoliczności Sąd stwierdził, że nie pozostają one w związku z postępowaniem sądowym o sygn. akt II SAB/Bk 22/21, w którym zapadło postanowienie z 8 kwietnia 2021 r. o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Podkreślić trzeba, że postępowanie to nie dotyczyło oceny zgodności z prawem decyzji organu w przedmiocie umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną. Postanowienie o odrzuceniu skargi nie jest orzeczeniem merytorycznym, lecz kończy postępowanie sądowe z przyczyn wyłącznie formalnych. Jak wyjaśnił sąd w omawianym postanowieniu, przyczyną odrzucenia skargi był fakt, że Skarżący nie wniósł ponaglenia, a także okoliczność rozstrzygnięcia już sprawy przez Kolegium decyzją z 5 stycznia 2021 r. W analizowanej przez Sąd skardze o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego Skarżący, podnosząc kwestię pozostawania na stanowisku pozaetatowego członka SKO, zmierza do wykazania, że Kolegium powinno wyłączyć się od prowadzenia postępowań administracyjnych zakończonych decyzjami z 26 lipca 2011 r. oraz z 5 stycznia 2021 r. Decyzje te dotyczyły odmowy umorzenia należności z tytułu zaliczki alimentacyjnej wraz z karą administracyjną, przy czym decyzja z 5 stycznia 2021 r. została poddana ocenie przez tut. Sąd w wyroku z 18 marca 2021 r. o sygn. II SA/Bk 105/21 (skargę oddalono). Nie budzi wątpliwości Sądu, że brak jest jakichkolwiek podstaw, aby łączyć powyższą argumentację strony skarżącej z prawomocnym postanowieniem sądu z 8 kwietnia 2021 r. o odrzuceniu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania. Reasumując, analizowana przesłanka z art. 273 § 2 P.p.s.a. nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Powoływana okoliczność pozostawania członkiem Kolegium oraz mająca to potwierdzać uchwała z 27 lipca 1990 r. nie dotyczą bezpośrednio przedmiotu sprawy objętej postanowieniem o odrzuceniu skargi i w żadnej mierze nie mogą mieć wpływu na jej wynik. Pomimo wezwania sądu, pełnomocnik Skarżącego nie wykazał skutecznie, w jaki sposób podniesione okoliczności lub dowody miałyby wpłynąć na treść prawomocnego orzeczenia z 8 kwietnia 2021 r. W orzecznictwie słusznie podnosi się, że brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest nie tylko sytuacja, gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach Działu VII P.p.s.a., ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 676/24 i cyt. tam orzecznictwo). Niezależenie od tego sąd stwierdził, że Skarżący uchybił trzymiesięcznemu terminowi do złożenia skargi o wznowienie, o którym mowa w art. 277 P.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że skoro art. 277 P.p.s.a. wiąże początek biegu terminu do wniesienia skargi z dniem, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, to istotne znaczenie należy przypisać powzięciu przez stronę faktycznej wiedzy o okoliczności decydującej o zaistnieniu tej podstawy. Wiedza ta powinna umożliwić stronie zakwalifikowanie danej okoliczności jako spełniającej przesłanki podstawy wznowienia (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2020 r., I OSK 3328/18). W pierwszej kolejności sąd zwrócił uwagę na rozbieżność pomiędzy stanowiskiem Skarżącego i jego pełnomocnika w zakresie dnia, od którego w ich ocenie należy liczyć trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie. Skarżący bowiem podaje, że dowiedział się o podstawie wznowienia [...] marca 2024 r. po posiedzeniu sądu oraz lekturze akt sądowych w sprawie o sygn. [...] (k. 4). Z kolei pełnomocnik w wyjaśnieniach z 8 lipca 2024 r. wskazuje na datę 10 maja 2024 r. Na ten dzień datowane jest adresowane do Skarżącego pismo z Sądu Okręgowego w Białymstoku informujące o przesłaniu odpisu dokumentów z akt sądowych, z których to dokumentów wynika, że w Archiwum Państwowym w Białymstoku znajduje się Uchwała Nr II/8/90 Sejmiku Samorządu Województwa Białostockiego z dnia 27 lipca 1990 r. w sprawie powołania członków Kolegium Odwoławczego, na mocy której Skarżący został powołany na członka zespołu ds. planowania przestrzennego i budownictwa Kolegium Odwoławczego. Oceniając ww. rozbieżność Sąd przyjął za wiarygodną datę podaną przez Skarżącego, tj. dzień 13 marca 2024 r., brak jest bowiem podstaw do kwestionowania jego stanowiska w tym zakresie, skoro twierdzi, że już wtedy – po posiedzeniu sądu i na skutek czytania akt sądowych - dowiedział się o podstawach faktycznych do wniesienia skargi o wznowienie. Niezależnie od tego, zdaniem sądu w okolicznościach niniejszej sprawy początek biegu terminu na wniesienie skargi o wznowienie nie może wiązać się, jak tego oczekuje Skarżący, z dniem 13 marca 2024 r., albowiem w istocie usiłuje on w ten sposób wykazać, że dopiero na skutek dowiedzenia się o istnieniu uchwały z 27 lipca 1990 r. zdobył wiedzę o tym, że w roku 1990 został powołany w skład Kolegium Odwoławczego. Powyższe rozumowanie jawi się jako nielogiczne, niezrozumiałe i w oczywisty sposób sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Nie budzi wątpliwości Sądu, że Skarżący wiedział o powołaniu na stanowisko członka Kolegium najpóźniej z dniem doręczenia mu pisma Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa Białostockiego z 1 sierpnia 1990 r. (k. 29), na który to dokument powołuje się sam Skarżący w piśmie z 10 lipca 2024 r. Kolejnym dokumentem wskazującym na posiadanie wiedzy w tym zakresie przed 13 marca 2024 r. jest skierowane do Skarżącego pismo Przewodniczącego Kolegium z 14 września 1995 r., informujące o ustaleniu porządku obrad Kolegium oraz o tym, że Skarżący stał się (na skutek uchwalenia ustawy o SKO – dop. Sądu) pozaetatowym członkiem Kolegium. Również ten dokument Skarżący załączył do akt sprawy (k. 30), a zatem był on w jego posiadaniu. Zdaniem sądu, już sam fakt dysponowania przez Skarżącego wskazanymi pismami w sposób oczywisty przeczy wynikającej ze skargi o wznowienie tezie, że nie wiedział on o sprawowaniu funkcji członka Kolegium, a informację w tym zakresie powziął dopiero 13 marca 2024 r. Trudno jest bowiem wyobrazić sobie sytuację, w której Skarżący nie wie, że jest członkiem tego organu, a dowiaduje się o tym po 34 latach. Wyjaśnienia Skarżącego są niekonsekwentne również z tego względu, że - jak sam twierdzi - "część z powołanych osób wymienionych w uchwale odmówiła mi działalności w Kolegium Odwoławczym". Przy założeniu, że taka sytuacja rzeczywiście miała miejsce, zasady logiki nakazują przyjąć, że Skarżący musiał wpierw wyrazić wolę przystąpienia do wykonywania zadań, co rzecz jasna nie byłoby możliwe, gdyby nie wiedział o tym, że został wybrany na członka Kolegium. W realiach sprawy, nawet gdyby uznać za początek biegu terminu z art. 277 P.p.s.a. powoływany przez Skarżącego dzień 13 marca 2024 r., to i tak termin na wniesienie skargi o wznowienie nie został dotrzymany, albowiem w takiej konfiguracji upłynął on z dniem 13 czerwca 2024 r., zaś skarga została wniesiona w dniu 22 czerwca 2024 r. Sąd uznał zatem, że skarga o wznowienie postępowania sądowego została złożona po upływie trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 277 P.p.s.a. Wyjaśnić należy, że trzymiesięczny termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. jest terminem procesowym zawitym, a zatem jego bieg nie podlega przerwaniu ani też nie może być przywrócony. Wniesienie skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego po upływie tego terminu jest niedopuszczalne i powoduje odrzucenie tej skargi (por. postanowienie NSA z 5 stycznia 2011 r., II FSK 2141/10). Skoro w niniejszej sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia, a ponadto skarga o wznowienie została wniesiona po terminie, Sąd na podstawie art. 273 § 2 oraz art. 277 w zw. z art. 280 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.