II SAB/Bk 68/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marcin Kojło, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. S. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku w przedmiocie prowadzenia postępowania dotyczącego suszarni oddala skargę. Pismem z 15 grudnia 2023 r. H. S. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku o przeprowadzenie kontroli w postaci pilnej ingerencji w sprawie samowolnej rozbudowy suszami zbóż przez właścicieli nieruchomości położonej pod adresem R., na działkach nr [...] i [...], należących do D. i J. G., w postaci: 1) zbadanie, czy właściciele nieruchomości otrzymali pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych w postaci rozbudowy suszarni zboża, 2) wstrzymanie rozbudowy suszarni zlokalizowanej na ww. działkach, 3) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonych zdjęć w celu wykazania faktu, że właściciele rozpoczęli samowolną budowę obiektu, który wymaga pozwolenia na budowę. Pismem z 25 stycznia 2024 r. PINB poinformował, że legalności budowy suszarni na działce nr [...] sąsiadującej z działką wnioskodawcy wskazując ostateczną decyzję Wojewody Podlaskiego z 5 lipca 2018 r. nr AB-II.7843.6.2018.AM uchylającą w całości decyzję Starosty Białostockiego z 29 marca 2018 r. nr AR.6743.1.5.18.2018 wnoszącą sprzeciw do zgłoszenia budowy suszami zbóż na działce nr geod. [...] w obrębie R. i umarzającą postępowanie organu I instancji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu. Ponadto wnioskodawca zastał poinformowany o braku przymiotu strony w zakresie suszami na działce nr [...]. Skarżący złożył ponaglenie do Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku. Zwrócił uwagę, że na działce inwestorów funkcjonuje już jedna suszarnia zboża. Natomiast wskazane zgłoszenie dotyczy kolejnej kolumny do suszenia zboża, która faktycznie służy do nielegalnej rozbudowy funkcjonującej suszami. Wyjaśnił, że zgłoszenie, na które wskazuje PINB w Białymstoku, dotyczy działki sąsiedniej - nr [...] - zatem bezpodstawna jest odmowa przyznania skarżącemu przymiotu strony. Pismem z 10 maja 2024 r. PWINB w Białymstoku uznał, że ponaglenie to w istocie skarga na działanie organu, o której mowa w art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1634, dalej: "k.p.a.") gdyż ponaglenie przysługuje wyłącznie stronie postępowania. W ocenie organu II instancji, działanie PINB w Białymstoku było prawidłowe. Wobec powyższego skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarzucił PINB naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a. Zdaniem skarżącego nie sposób zgodzić się z organem. Skoro w ocenie PINB nie było podstaw do wszczęcia postępowania legalizacyjnego i skarżący nie może być stroną takiego postępowania, to powinien wydać stosowne rozstrzygnięcie w oparciu o art. 61a k.p.a. W tym stanie rzeczy, organ I instancji pozostaje w stanie bezczynności i to w sposób rażący albowiem wszelkie argumenty uzasadniające odmowę podjęcia postępowania dotyczącego samowolnych działań właścicieli działki sąsiedniej, podniesione prze PINB, są bezpodstawne. W pierwszej kolejności wnioskodawca wskazał, że organy nadzoru budowlanego prowadziły już przez 7 lat postępowanie w zakresie legalności suszami zboża położonej na posesji inwestorów, która składa się z dwóch wąskich działek nr [...] i [...], tworzących funkcjonalną całość. Stroną tego postępowania byli właściciele działki nr [...], sąsiadującej z posesją inwestorów od drugiej strony. W wyroku z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II OSK 240/16, NSA przesądził, że "wszystkie elementy suszarni tworzą całość, bowiem suszarnia nie może działać bez źródła ciepła - pieca i komina do odprowadzania spalin. (...) Istotne jest jedynie to, aby powierzchnia zabudowy takiej suszami, uwzględniając jej wszystkie elementy, nie przekraczała 21 m2". Następnie wyjaśnił, że inwestorzy w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawili wyliczenie, z którego wynika, że powierzchnia zabudowy wszystkich elementów suszami zbóż, której dotyczy sprawa, a więc stalowego komina, kontenera, w którym znajduje się nagrzewnica oraz kolumny suszącej wynosi łącznie 18,46 m2. Z kolei zgłoszenie dotyczące drugiej kolumny z dnia 9 marca 2018 r wskazuje wymiary 210x2,60m. Sama kolumna bez źródła ciepła i komina jest bezużyteczna, zatem jej połączenie do pieca i komina daje łączną powierzchnię wykonanej przez inwestorów suszami 23,92 m. W tym stanie rzeczy oczywistym jest, że na posesji inwestorów funkcjonuje jedna suszarnia zboża, która wymaga pozwolenia na budowę albowiem po rozbudowie jej powierzchnia przekracza 21 m2. Inwestorzy w dalszym ciągu dysponują jednym piecem do spalania słomy i jednym kominem. Dostawili tylko drugą kolumnę do suszenia aby zwiększyć dwukrotnie ilość suszonego zboża. To z kolei powoduje dwukrotnie większe emisje w postaci dymu, pyłów i plew. Dlatego też konieczne jest zbadanie wykonanej instalacji na posesji inwestorów z uwzględnieniem wskazanego wyroku. Tymczasem powiatowy organ nadzoru budowlanego uznał, że drugie zgłoszenie z dnia 9 marca 2018 r., AK..6743.1.5.18.2018, wobec którego Starosta Białostocki wniósł sprzeciw uchylony przez Wojewodę Podlaskiego stanowi podstawę do legalnego wzniesienia w 2023 r. i użytkowania rozbudowanej suszami. PINB w niedopuszczalny dla organów administracji publicznej sposób pomija okoliczności związane ze zgłoszeniem do Starosty Białostockiego z dnia 15 czerwca 2011, które było przedmiotem kontroli NSA. Zdaniem skarżącego, jeszcze bardziej rażące jest naruszenie przez organy nadzoru budowlanego praw skarżącego w zakresie pozbawienia go przymiotu strony. W zgłoszeniu z dnia 9 marca 2018 r., które ma być rzekomo podstawą do legalnego funkcjonowania rozbudowanej instalacji do suszenia zboża przez p. G. jest wyraźnie wskazane, że suszarnia ma być wykonana na działce [...], a skarżący jest właścicielem nieruchomości sąsiedniej. Na zakończenie wskazał, że kwalifikacja organu II instancji ponaglenia jako skargi z art. 227 k.p.a. nie może stanowić przeszkody do nadania biegu niniejszej skardze na bezczynność organu. Stanowisko organu wyższego stopnia zajęte w tym trybie nie ma znaczenia w świetle art. 52 § 1 p.p.s.a. Nieistotne jest nawet, czy organ wyższego stopnia wypowie się w sprawie. Niezależnie od sposobu załatwienia przez organ wyższego stopnia ponaglenia, stronie zostaje otwarta droga do podniesienia przed sądem administracyjnym bezczynności organu I instancji. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny. Ponadto wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że udzielił zainteresowanemu wyczerpującej odpowiedzi na skargę z 15 grudnia 2023 r. informując jednocześnie o legalności budowy suszarni na działce nr geod. [...] sąsiadującej z działką wnioskodawcy wskazując ostateczną decyzję Wojewody Podlaskiego uchylającą w całości decyzję Starosty Białostockiego wnoszącą sprzeciw do zgłoszenia budowy spornej suszami zbóż i umarzającą postępowanie organu I instancji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu. Ponadto wnioskodawca zastał poinformowany o braku przymiotu strony w zakresie spornej suszami. Tak więc działania organu były prawidłowe i nie dopuszczono się bezczynności udzielając skarżącemu stosownej informacji w ustawowym terminie. W celu obrazowego przedstawienia sytuacji na działce nr geod. [...] organ załączył kopię zgłoszenia AR.6743.1.5.18.2018 wraz z załącznikami, kopię decyzji Starosty Białostockiego o wniesieniu sprzeciwu oraz kopię decyzji ostatecznej Wojewody Podlaskiego. Organ I instancji uwzględnił środek zaskarżenia - ponaglenie wnioskodawcy i przekazał je organowi II instancji wraz z aktami sprawy. Prawidłowość działań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku potwierdził Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku udzielając zainteresowanemu odpowiedzi na ponaglenie wskazując, że skarżący nie jest stroną. Organ II instancji szczegółowo opisał jednocześnie wnioskodawcy tryb postępowania i wynik zakończenia postępowania administracyjnego nr (WOP.7355-WP/25/11) dotyczącego suszarni zbóż przed organami nadzoru budowlanego obu instancji oraz sądami administracyjnymi. Na marginesie organ wskazał, że dokonał kontroli w dniu 1 sierpnia 2023 r., w wyniku której nie było podstaw do zastosowania art. 48 lub 50 ówcześnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Wobec powyższego organ wniósł o odrzucenie skargi, gdyż skarżący nie ma interesu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w zakresie wydawania przez nie decyzji administracyjnych, postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż wskazane wyżej aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach - art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.) Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej jako: "k.p.a."), organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.). Stosownie natomiast do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Z art. 35 § 3 k.p.a. wynika zaś, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu, o czym stanowi art. 35 § 5 k.p.a. Aktualnie obowiązujący art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Wyczerpanie przysługującego stronie środka zaskarżenia w trybie przewidzianym w art. 37 § 1 k.p.a. przez jego wniesienie (do właściwego organu) stanowi warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (art. 52 § 1 i 2 u.p.p.s.a.). Warunek ten będzie spełniony niezależnie od stanowiska zajętego przez właściwy organ, do którego skierowano ponaglenie (por. postanowienie NSA z 8 listopada 2013 r., II OSK 2655/13). Ustosunkowując się do zarzutów niniejszej skargi Sąd stoi na stanowisku, iż organ udzielił zainteresowanemu wyczerpującej odpowiedzi, informując jednocześnie o legalności budowy suszarni na działce nr geod. [...] sąsiadującej z działką wnioskodawcy wskazując ostateczną decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia 2018.07.05 nr AB-II.7843.6.2018.AM uchylającą w całości decyzję Starosty Białostockiego z dnia 2018.03.29 nr AR.6743.1.5.18.2018 wnoszącą sprzeciw do zgłoszenia budowy suszami zbóż na działce nr geod. [...] w obrębie R. i umarzającą postępowanie organu I instancji w przedmiocie wniesienia sprzeciwu. Ponadto Skarżący został poinformowany o braku przymiotu strony w zakresie suszami na działce nr geod. [...]. Tak więc działania organu były prawidłowe i nie dopuszczono się bezczynności udzielając Panu H. S. stosownej informacji w ustawowym terminie. W celu obrazowego przedstawienia sytuacji na działce nr geod. [...] załączona została także kopia zgłoszenia AR.6743.1.5.18.2018 wraz z załącznikami, kopia decyzji Starosty Białostockiego z dnia 2018.03.29 nr AR.6743.1.5.18.2018 o wniesieniu sprzeciwu oraz kopię decyzji ostatecznej Wojewody Podlaskiego z dnia 2018.07.05 nr AB-II.7843.6.2018.AM. Organ I instancji na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 poz. 775) uwzględnił środek zaskarżenia - ponaglenie Pana H. S. z dnia 20224.04.25 i przekazał je w dniu 2024.05.05 do organu II instancji wraz z aktami sprawy. Prawidłowość działań Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku potwierdził Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Białymstoku udzielając zainteresowanemu odpowiedzi na ponaglenie z dnia 2024.05.10 nr WOP.7641.25.2024.AH, wskazując, że skarżący nie jest stroną. Organ II instancji szczegółowo opisał jednocześnie wnioskodawcy tryb postępowania i wynik zakończenia postępowania administracyjnego nr (WOP.7355-WP/25/11) dotyczącego suszarni zbóż na działkach nr geod. [...] i [...] przed organami nadzoru budowlanego obu instancji oraz sądami administracyjnymi. Na marginesie należy wskazać, że organ dokonał kontroli w dniu 2023.08.01, w wyniku której nie było podstaw do zastosowania art. 48 lub 50 ówcześnie obowiązującej ustawy Prawo budowlane. Ponadto stwierdzić należy, co potwierdza właściwe działanie organu, że prawomocnym już wyrokiem z dnia 8 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Bk 442/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę Państwa B. na decyzję uchylającą decyzję I-szej instancji i umarzającą postępowanie w sprawie. Oznacza to, że inwestycja na działce [...] i [...] jest inwestycją legalną.. Organ prawidłowo także zastosował przepis art. 61a § 1 KPA. Wniosek Skarżącego nie dotyczył bowiem wszczęcia postępowania, lecz interwencji na działce sąsiedniej. Ze względu na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd postanowił jak w sentencji.