II SAB/Bk 70/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder (spr.),, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 01 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. F. na bezczynność Prezydenta Miasta B. w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. umorzyć postępowanie sądowe w sprawie, 2. zwrócić skarżącemu A. F. wpis sądowy w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. W dniu 26 września 2011 r. A. F. złożył do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Prezydenta Miasta B. w zakresie rozpatrzenia jego wniosku z dnia 20 maja 2011 r., ponowionego dnia 22 sierpnia 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarżący podał, iż 16 i 18 marca 2011 r. skierował do Prezydenta Miasta B. pisma, które potraktowane zostały jako wnioski "dotyczące sposobu załatwiania spraw w Urzędzie Miejskim w B. oraz dotyczące Prezydenta Miasta B. jako pełniącego funkcję organu administracji architektoniczno - budowlanej". W dniu 5 kwietnia 2011 r. Prezydent zawiadomił go o przedłużeniu terminu rozpatrzenia w/w wniosków ze względu na konieczność uzyskania dodatkowych informacji oraz opinii z kilku jednostek organizacyjnych Urzędu oraz stanowiska P. Urzędu Wojewódzkiego w B. Ostatecznie Prezydent udzielił odpowiedzi na jego pisma w dniu 16 maja 2011 r., jednakże odpowiedz ta pomijała szereg podnoszonych przez niego kwestii. W tym stanie rzeczy w dniu 20 maja 2011 r. Skarżący zwrócił się do Prezydenta o udostępnienie mu informacji i opinii wszystkich jednostek organizacyjnych Urzędu, które zostały poproszone o zajęcie stanowiska w sprawach załatwionych pismem z dnia 16 maja 2011 r. W związku z faktem, iż Prezydent nie udostępnił mu wnioskowanych informacji, Skarżący w piśmie z dnia dniu 22 sierpnia 2011 r. ponowił swoją prośbę we wskazanym wyżej zakresie. Ponadto zwrócił uwagę, że ewentualna odmowa udostępnienia informacji ograniczałaby dostęp do informacji publicznej, w szczególności w świetle art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. c i d ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe, Prezydenta Miasta B. po raz kolejny odmówił udzielenia wnioskowanych informacji, wskazując że osoby zainteresowane uzyskaniem, w trybie dostępu do informacji publicznej, dokumentów będących w posiadaniu Urzędu, powinny złożyć wniosek wskazując zakres swego żądania z podaniem konkretnego pisma, które chciałby uzyskać (pismo z dnia 16 września 2011 r.). Podsumowując stan faktyczny zaistniały w niniejszej sprawie, Skarżący stwierdził, iż w konkretnym przypadku przedmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej spełnia definicję informacji publicznej z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Tymczasem pisma Prezydenta Miasta B. miały charakter zawiadomienia o braku obowiązku udostępnienia informacji publicznej ze względu na niespełnienie przez przedmiot wniosku wspomnianej definicji informacji publicznej. Powyższe uzasadnia wniesienie skargi na bezczynność organu polegającą na nie udostępnieniu informacji publicznej. Wskazywana bezczynność stanowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.). Na tej podstawie Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezydenta Miasta B. do rozpoznania wniosku o udostępnieniu informacji publicznej w postaci informacji i opinii wszystkich jednostek organizacyjnych Urzędu oraz P. Urzędu Wojewódzkiego, które zostały poproszone o zajęcie stanowiska w sprawach, na które odpowiadał Prezydent w piśmie z dnia 16 maja 2011 r. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta B. wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ wyjaśnił, iż w dniu 20 maja 20011 r. A. F. złożył skargę w sprawie stosowania przez Urząd w postępowaniach administracyjnych przepisu art. 76a Kpa. Pismo zostało rozpatrzone, jako kolejna skarga, w toku postępowania skargowego w rozumieniu przepisów działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Przedmiotowa skarga stanowiła polemikę z wcześniej udzielonymi wyjaśnieniami, tj. pismem z dnia 16 maja 2011 r., ponadto zawierała prośbę o udostępnienie zgromadzonych w postępowaniu skargowym materiałów. O sposobie załatwienia przedmiotowej skargi, skarżący został poinformowany w piśmie z dnia 16 czerwca 2011 r. Mając na uwadze charakter prowadzonego postępowania wskazano, że przepisy dotyczące postępowania skargowego zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego i rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie organizacji przyjmowania i rozpatrywania skarg i wniosków ( Dz. U. z 2002 r. Nr 5, poz. 46 ) nie regulują kwestii udostępniania akt postępowania skargowego na wniosek osób, których skarga dotyczy. Postępowanie skargowe ma charakter uproszczony, odrębny od postępowania administracyjnego. Stąd też w postępowaniu skargowym nie stosuje się art. 73 i art. 74 Kpa dotyczących prawa strony postępowania administracyjnego do przeglądania akt spraw. W odpowiedzi na w/w zawiadomienie w dniu 27 czerwca 2011 r. Skarżący wniósł kolejną skargę, którą załatwiono pismem z dnia 22 lipca 2011 r. informującym, iż ewentualna dalsza korespondencja w tej sprawie będzie kierowana do rozpatrzenia zgodnie z art. 234 § 1 Kpa i będzie załatwiana w toku instancyjnym, albo zgodnie z art. 239 §1 Kpa zostanie pozostawiona bez rozpatrzenia. Następnie w dniu 22 sierpnia 2011 r. Skarżący ponownie zwrócił się o udostępnienie "informacji i opinii jednostek organizacyjnych urzędu, które zostały poproszone o zajęcie stanowiska w sprawach, na które odpowiadał Prezydent w piśmie [...]". W odpowiedzi (pismo z dnia 16 września 2011 r.), poinformowano skarżącego, że osoby zainteresowane uzyskaniem w trybie dostępu do informacji publicznej, dokumentów będących w posiadaniu tut. Urzędu powinny złożyć wniosek, wskazując zakres swego żądania z podaniem konkretnego pisma, które chciałyby uzyskać. Końcowo organ wyjaśnił, iż już po wniesieniu skargi do sądu, po ponownej analizie orzecznictwa sądowego w zakresie pojęcia "informacji publicznej" przekazano Skarżącemu kopie materiałów zgromadzonych w postępowaniu skargowym znak [...]. Żądana informacja została przesłana przy piśmie z dnia 10 października 2011 r. Na potwierdzenie powyższego załączono kopię udzielonej odpowiedzi (k. 21 akt sądowych), z której wynika, iż Skarżącemu przesłano wszystkie żądane pisma za wyjątkiem opinii P. Urzędu Wojewódzkiego, o której sporządzenie ostatecznie organ nie występował. Podczas rozprawy w dniu 1 grudnia 2011 r. skarżący potwierdził, iż otrzymał żądane pisma, za wyjątkiem opinii P. Urzędu Wojewódzkiego. Skarżący przyznał, iż z pisma z dnia 10 października 2011 r. wynika, iż taka opinia ostatecznie nie została sporządzona, jednakże podnosi, iż nie został poinformowany o powodach rezygnacji z tej opinii. Nadto nie otrzymał on pisma z dnia 13 kwietnia 2011 r. informującego go o tym fakcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje. Zgodnie z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania między innymi, gdy: skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) oraz gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe (pkt 3). Z bezprzedmiotowością postępowania sądowoadministracyjnego "z innych przyczyn" w rozumieniu tegoż artykułu mamy do czynienia wówczas, kiedy w toku tego postępowania, a przed wydaniem wyroku przestanie istnieć przedmiot zaskarżenia. W tym miejscu wyjaśnić należy, iż istota skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma, więc na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Z powyższego przepisu wynika, że wydanie przez organ decyzji lub innego aktu wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność. Tym samym, jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to przestaje on być w bezczynności. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie jego bezczynności staje się bezprzedmiotowe (vide: uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009/4/63). Bezczynność w procesie udostępniania informacji publicznej jest to sytuacja, gdy podmiot objęty zakresem działania ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) nie reaguje na skierowany do niego wniosek pomimo upływu terminu ustawowego do załatwienia sprawy, udziela informacji niepełnej, odmawia w całości udzielenia informacji bez wskazania podstawy prawnej odmowy. W orzecznictwie przyjmuje się, iż obowiązek udostępnienia informacji publicznej na wniosek jest aktualny do momentu jego wykonania przez podmiot, do którego żądanie skierowano, ewentualnie do chwili jej uzyskania przez podmiot zainteresowany także w inny sposób, niekoniecznie bezpośrednio od adresata wniosku (vide: postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., I OSK 1331/08 oraz wyroki: NSA z dnia 20 listopada 2003 r., II SAB 372/03 oraz WSA we Wrocławiu z dnia 7 grudnia 2004 r., IV SAB/Wr 25/04 - wszystkie dostępne w elektronicznej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). W niniejszej sprawie Prezydent Miasta B., któremu we wniesionej skardze zarzucano bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej, w dniu 10 października 2011 r. - po wniesienia skargi, a przed wydaniem orzeczenia przez Sąd, wysłał do Skarżącego wnioskowane przez niego informacje i opinie wszystkich jednostek organizacyjnych Urzędu, które zostały poproszone o zajęcie stanowiska w sprawach załatwionych pismem z dnia 16 maja 2011 r. Fakt ich otrzymania Skarżący potwierdził na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. (k. 30 akt sądowych). Jednocześnie w piśmie z dnia 10 października 2011 r. organ wyjaśnił Skarżącemu powody nie przesłania mu opinii P. Urzędu Wojewódzkiego, wskazując, iż w ramach postępowania skargowego ostatecznie nie występowano do tego organu o sporządzenie opinii zewnętrznej. Przyjąć zatem należy, że bezczynność Prezydenta Miasta B. ustała po złożeniu skargi do sądu, a dokładnie z dniem doręczenia skarżącemu pisma z dnia 10 października 2011 r. Udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej skutkowało tym, że w momencie rozpoznania sprawy organ ten nie pozostawał już w bezczynności, tym samym brak było podstaw do orzekania o obowiązku wydania informacji we wskazanym terminie. Nałożenie bowiem przez Sąd obowiązku dokonania żądanej czynności, w sytuacji gdy strona uzyskała jej spełnienie, stanowiłoby działanie bezprzedmiotowe, bo dublujące to, co zostało już zrealizowane. Dodać jedynie należy, iż nie załatwienie wnioskowanego żądania zgodnie z oczekiwaniem skarżącego nie stanowi o bezczynności organu. Podkreślić również należy, że orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd nie przeprowadza kontroli określonego aktu lub czynności danego organu, lecz biorąc za podstawę stan faktyczny i prawny danej sprawy rozstrzyga, czy istotnie organ pozostaje w bezczynności (tak: NSA w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. II OSK 812/08). W konsekwencji skoro postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, konieczne stało się jego umorzenie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt 1 postanowienia. O obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2, stosownie do art. 201 § 1 p.p.s.a.