II SO/Bk 5/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Dariusz Marian Zalewski (spr.), , , po rozpoznaniu w Wydziale II w dniu 12 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Stowarzyszenia K. w J. o wymierzenie grzywny Dyrektorowi Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Białymstoku za nieprzekazanie w terminie skargi na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej p o s t a n a w i a 1. wymierzyć Dyrektorowi Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Białymstoku grzywnę w wysokości 200 (dwieście) złotych. 2. zasądzić od Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Białymstoku na rzecz skarżącego Stowarzyszenia K. w J. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. , W dniu 28 sierpnia 2024 r. Stowarzyszenie K. w J. zwróciło się do Dyrektora Zespołu Szkół Ogólnokształcących i Technicznych w Białymstoku z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: - kopii regulaminu samorządu uczniowskiego; - kto (p. wszyscy uczniowe, wybrany organ Samorządu), kiedy oraz w jaki sposób (np. w drodze głosowania, w drodze uchwały) wybierał opiekuna Samorządu Uczniowskiego ZSOiT i/lub Samorządu Uczniowskiego IX LO. W kolejnych wiadomościach e-mail we wrześniu 2024 r. Stowarzyszenie zwracało się o udzielenie odpowiedzi na ww. wniosek. Dyrektor nie udzielił żadnej odpowiedzi w tym czasie. W dniu 27 września 2024 r. Stowarzyszenie skierowało za pośrednictwem Dyrektora do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na bezczynność ww. organu. Pismem z 16 listopada 2024 r. Stowarzyszenie zwróciło się do tut. sądu z wnioskiem o: wymierzenie grzywny Dyrektorowi za nieprzekazanie skargi na bezczynność z 27 września 2024 r.; zasądzenie od organu na rzecz wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania wedle norm przepisanych. Jak wskazało Stowarzyszenie, z informacji uzyskanej od Wydziału Informacji Sądowej WSA w Białymstoku wynika, że wspomniana skarga nie została przekazana do sądu. W odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny Dyrektor wniósł o jego oddalenie, ze względu na brak wiedzy o złożonej skardze, ewentualnie o odstąpienie od wymierzenia kary i odstąpienie od obciążenia kosztami postępowania. Organ wskazał, że od marca 2024 r., a więc od chwili złożenia wniosku do Ministra Cyfryzacji o interwencyjne nadanie uprawnień administratora lokalnego konta, nie był w stanie korzystać z elektronicznej skrzynki na platformie ePUAP. Podejmowane próby przywrócenia kontaktu nie przyniosły efektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.), skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Stosownie zaś do art. 54 § 2 zd. pierwsze p.p.s.a. organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi dotyczącej informacji publicznej, co wynika z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r. poz. 902 ze zm.) W myśl art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 tej ustawy, czyli do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Uprawnienie sądu do nałożenia na organ administracji grzywny aktualizuje się zatem w razie łącznego spełnienia dwóch warunków: naruszenia obowiązku przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenia stosownego wniosku przez skarżącego. Co istotne, naruszenie obowiązku z art. 54 § 2 p.p.s.a. jest jedyną materialnoprawną przesłanką wymierzenia organowi grzywny. Obowiązek przekazania akt sprawy ma charakter bezwzględny i sama motywacja organu pozostaje bez znaczenia pod kątem możliwości nałożenia grzywny (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 listopada 2021 r., III OZ 1104/21). Ponadto NSA w uzasadnieniu uchwały z 3 listopada 2009 r., II GPS 3/09, wskazał, że ustanowienie terminu na dopełnienie obowiązku przekazania skargi, odpowiedzi na skargę i akt sprawy wyklucza jakąkolwiek swobodę organu w tym zakresie, a organ musi dochować terminu z art. 54 § 2 p.p.s.a. Sąd podkreśla jednocześnie, że instytucja wymierzenia organowi grzywny w sytuacji braku wywiązania się z nałożonych na niego ustawowych obowiązków w zakresie postępowania sądowoadministracyjnego, ma charakter dyscyplinujący, represyjny i prewencyjny. Mobilizuje ona bowiem organ do niezwłocznego przekazania skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę, a jednocześnie stanowi sankcję za niedokonania tych czynności w wymaganym terminie. Zapobiega także naruszeniom tego obowiązku w przyszłości (por. np. postanowienie NSA z 15 grudnia 2017 r., I OZ 1702/17). Jak z kolei wskazał WSA w Warszawie w postanowieniu z 19 maja 2022 r., II SO/Wa 9/22, "Przekazanie skargi jest bezwzględnym obowiązkiem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono. Już tylko samo żądanie strony nadania skardze określonego biegu obliguje podmiot, do którego skarga została skierowana, do uczynienia zadość żądaniu. Zasadność skargi jest przedmiotem oceny sądu, do którego skarga jest kierowana. A ocena taka może być przeprowadzona dopiero po przekazaniu przez organ skargi do sądu". W niniejszej sprawie skarga została doręczona organowi 27 września 2024 r. (zob. UPP – k. 10 akt sądowych) i w dalszym ciągu nie została przekazana sądowi. Organ w odpowiedzi na wniosek wskazywał, że nie miał wiedzy o złożonej skardze ze względu na brak dostępu do skrzynki ePUAP. Sytuacja ta pozostaje jednak bez znaczenia na gruncie niniejszego postępowania. Dyrektor pozostaje bowiem w błędnym przekonaniu, że nie miał obowiązku przekazania skargi, skoro napotkał problemy techniczne z dostępem do ePUAP i bezskutecznie podejmował próby uzyskania dostępu do skrzynki. Brak dostępu do ePUAP obciąża jednak organ, który tak powinien zorganizować swoje funkcjonowanie, by było to możliwe. Sąd przyjął ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja systemów informatycznych oraz takie zorganizowanie ich obsługi technicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór korespondencji przesyłanej drogą elektroniczną. Skutki ewentualnych trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym samym, ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciążało ten organ, a nie stronę skarżącą. Z orzecznictwa wynika również domniemanie, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata (por. wyrok NSA z 1 marca 2019 r., I OSK 708/17 oraz powołane tam orzecznictwo; wyroki: WSA w Białymstoku z 23 lutego 2021 r., II SAB/Bk 248/20; WSA w Rzeszowie z 17 lutego 2021 r., II SAB/Rz 98/20). Odmienne zapatrywanie sprawiałoby, że w praktyce skuteczność prawa do wnoszenia różnego rodzaju pism do organu drogą elektroniczną zależna byłaby od woli organu. Biorąc pod uwagę powyższe, należało uwzględnić wniosek i wymierzyć grzywnę w kwocie 200 zł. Sąd wziął pod uwagę, że nieprzekazanie skargi nie jest wynikiem złej woli organu, lecz problemami technicznym związanym z dostępem do profilu ePUAP. Dyrektor co prawda podejmował kroki ku przezwyciężeniu tychże trudności – co uwzględniono przy ustaleniu wysokości grzywny - niemniej jednak do dnia dzisiejszego nie przekazał do sądu złożonej skargi na bezczynność. W ocenie składu orzekającego, w tych okolicznościach faktycznych i uwarunkowaniach prawnych, grzywna w wysokości 200 zł realizować będzie swoje funkcje: represyjną, prewencyjną i dyscyplinującą. Jej wysokość zaś nie przekracza ustawowego maksimum wynikającego z art. 154 § 6 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. O kosztach postępowania, na które składa się uiszczony przez wnioskodawcę wpis od wniosku w kwocie 100 zł, sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.