I SA/Bd 1012/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...]2015 r., nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania podatkowego na majątku podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2014 r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 07 grudnia 2015r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął na urzędowym formularzu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest jedynym żywicielem rodziny, a wszelkie dochody są zajmowane przez organ egzekucyjny w związku z czym nie ma możliwości uiszczenia wpisu sądowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, synem oraz córką, którego miesięczny dochód stanowi kwota [...]zł netto. Oświadczył, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, przedmiotów wartościowych oraz nieruchomości. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego strona przedłożyła: wyciągi z rachunków bankowych; podatkową księgę przychodów i rozchodów; PIT-36 skarżącego za lata 2013-2014 z których wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2013r. wykazał stratę w kwocie [...] (przychód [...]zł) natomiast za 2014r. uzyskał dochód w kwocie [...]zł (przychód [...]zł); PIT-37 żony skarżącego z którego wynika, że za powyższy okres uzyskała dochód w kwocie [...]zł; deklaracje VAT-7K za I, II i III kwartał 2015r. Ponadto w piśmie opatrzonym datą [...]2015r. pełnomocnik skarżącego oświadczył, że skarżący od ponad dwóch lat nie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę, zlecenia czy umowy o dzieło, nie pobiera także emerytur, renty i innych honorariów; lokal w którym zamieszkuje skarżący jest wynajmowany; skarżący nie korzysta z pomocy społecznej; miesięczne wydatki na utrzymanie mieszkania, samochodu, zakupu lekarstw określono na kwotę [...]zł; skarżący nie posiada oszczędności; skarżący nie posiada samochodu oraz innego pojazdu; wobec skarżącego prowadzona jest egzekucja przez Urząd Skarbowy w G.; żona skarżącego z uwagi na niedotrzymywanie zasiłku dla bezrobotnych nie jest obecnie zarejestrowana w Urzędzie Pracy, jest osoba bezrobotną bez prawa do zasiłku na utrzymaniu skarżącego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – dalej zwana "p.p.s.a." - prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim, jakiego przyznania domaga się skarżąca, może zostać przyznane, w razie wykazania przez wnioskodawcę, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z cytowanego przepisu wynika, że dla przyznania prawa pomocy konieczne jest niewątpliwe udowodnienie, że poniesienie kosztów postępowania przekracza możliwości majątkowe strony. Wskazać należy, że aktualnie koszty sądowego sprowadzają się do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Z przedłożonych dokumentów do akt sprawy wynika, że skarżący obecnie prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze, o czym świadczą przedłożone deklaracje VAT-7, zeznanie podatkowe za 2014r., wydruk z księgi przychodów i rozchodów za okres od [...] do [...] 2015r. Podkreślenia również wymaga, że przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria dochodu, lecz przychodu (przychód skarżącego za 2014r. - [...], za okres od stycznia do października 2015r. - [...]zł). Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego. Istotniejsze zatem jest to, że strona uzyskuje przychody z działalności gospodarczej (postanowienie NSA z dnia 18 kwietnia 2012r., II FZ 280/12). Wnioskodawca nie przedłożył również dowodów dotyczących aktualnie prowadzonej egzekucji oraz dokumentów, które potwierdzałyby kwotę zadłużenia wnioskodawcy, w tym egzekwowane należności. Okoliczność prowadzenia egzekucji względem majątku wnioskodawcy sama w sobie nie może przesądzać o niemożności poniesienia przez niego kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dopiero udokumentowanie rozmiaru zadłużenia wnioskodawcy oraz wiedza o zastosowanych środkach egzekucyjnych mogłyby zostać uwzględnione przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy. O możliwościach płatniczych skarżącego świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi on działalność gospodarczą. Jak podnosi się w orzecznictwie podmiot gospodarczy, który nie wykazał, że utracił płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinien partycypować w kosztach postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08). Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą (postanowienia: NSA z dnia 29 listopada 2013r., sygn. akt II FZ 773/13; WSA w Poznaniu z dnia 16 października 2008r., sygn. akt I SA/Po 1433/07, NSA z dnia 1 kwietnia 2008r., sygn. akt I OZ 208/08). Zatem skarżący jako przedsiębiorca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinien uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową skarżący powinien liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Rozmiar obrotów wskazuje, że skarżący może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów sądowych. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7K wynika bowiem, że w okresie od stycznia do września na nabycie towarów i usług pozostałych skarżący wydatkował kwotę [...]zł. Odnosząc się do eksponowanej we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności, że żona skarżącego jest osobą bezrobotną, wskazać należy, że jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego zawartego w piśmie z dnia 21 grudnia 2015r. żona skarżącego nie posiada statusu osoby bezrobotnej, tzn. nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Zatem żona skarżącego nie dopełniła elementarnego obowiązku, aby uzyskać status osoby bezrobotnej i ewentualnie - za pośrednictwem Urzędu Pracy - stosowne zatrudnienie. Tym samym uprawniony jest wniosek, że sytuacja finansowa skarżącego jest na tyle dobra, że jego żona nie musi poszukiwać zatrudnienia. Istotne znaczenie dla oceny wykazania podstaw przyznania prawa pomocy ma również fakt, że strona skarżąca – chociaż jak podnosi znajduje się w trudnej sytuacji finansowej - samodzielnie podjęła decyzję o sfinansowaniu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika w pierwszej kolejności, tj. przed zabezpieczeniem środków na opłacenie wpisu sądowego od wnoszonej skargi. Istotny w tym zakresie jest fakt, że dla wszczęcia postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji nie jest konieczny, w przeciwieństwie do uiszczenia wpisu sądowego, udział profesjonalnego pełnomocnika. Zdaniem referendarza sądowego nie można przenosić na budżet państwa i ogół podatników ewentualnych konsekwencji wyboru dokonanego w przez stronę skarżącą, bez względu na moment dokonania tego wyboru, w wyżej wskazanym zakresie, tj. braku środków pieniężnych na opłacenie m. in. wpisu sądowego od skargi. Końcowo wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, a więc takich osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia bądź, których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (zob. postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I GZ 107/05, dostępne w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący do takich osób nie należy. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji