I SA/Bd 125/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w I Wydziale na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2010 r.. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. [...] z dnia [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz B. Sp. z o.o. w B. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania I SA/Bd 125/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2009r. Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] 2009r. Nr [...] uchylającą decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z dnia [...] 2006r. oraz odmawiającą I. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 29 marca 2005r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynął wniosek I. przyznanie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r. Decyzją z dnia [...] 2006r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. przyznał wnioskodawcy płatność zgodnie z wnioskiem. W dniu 15 września 2008r. do Biura Powiatowego ARiMR w B. wpłynęła umowa przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia 10 listopada 2005r. zawarta przez I. z Państwem L. i M. H.. Z uwagi na fakt, że sprzedaż gruntów zgłoszonych przez spółkę do płatności we wniosku na rok 2005 miała miejsce jeszcze przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. postanowieniem z dnia [...] 2008r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeks postępowania administracyjnego wznowił z urzędu postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] 2006r., a następnie decyzją z dnia [...] 2009r.uchylił decyzję z dnia [...] 2006r. oraz odmówił I. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r. W wyniku wniesionego odwołania decyzją z dnia 10 lipca 2009r. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. uchylił powyższą decyzję Biura Powiatowego ARiMR i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po przeprowadzeniu uzupełniającego postępowania dowodowego organ I instancji decyzją z dnia [...] 2009r. ponownie uchylił własną decyzję z dnia [...] 2006r. oraz odmówił I. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wskazał, że w wyniku przeprowadzonych czynności procesowych ustalone zostało, że I. od dnia złożenia wniosku (01 kwietnia 2005r.) do końca roku kalendarzowego było posiadaczem gruntów zgłoszonych do dopłat. Ustalając datę przeniesienia posiadania w/w gruntów organ dał wiarę wyjaśnieniem reprezentanta spółki oraz zeznaniom nabywcy gospodarstwa rolnego, iż przeniesienie posiadania nastąpiło dopiero w dniu 01 stycznia 2006r. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że przepisy ustawy o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru kierują dopłaty do producentów rolnych, którzy na dzień wydania decyzji są w posiadaniu zadeklarowanych we wniosku obszarowym gruntów. Ponieważ I. do dnia wydania decyzji z dnia [...] 2006r. o przyznaniu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych nie było w posiadaniu zadeklarowanych działek rolnych organ odmówił przyznania wnioskowanej płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji strona podniosła, że była w posiadaniu gruntów do dnia 31 grudnia 2005r. tj. przez cały rok kalendarzowy za który przysługiwała dopłata w związku z czym była uprawniona do uzyskania świadczenia. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podstawowym warunkiem uzyskania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest posiadanie przez producenta rolnego gruntów rolnych, a spełnienie tego kryterium ocenia się na dzień wydania decyzji w sprawie płatności. Na poparcie przytoczył art. 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.), w myśl którego Osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. W przypadku gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji, o której mowa w art. 3 ust. 1, nastąpi przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy sprzedaży, dzierżawy lub innej umowy, płatność przysługuje temu producentowi, jeżeli spełnia on warunki do jej przyznania i w terminie 14 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego złoży wniosek do kierownika biura powiatowego Agencji o przyznanie płatności, której dotyczył pierwszy wniosek (art. 4 ust. ustawy). Jednocześnie organ wskazał, że postępowanie w sprawie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest postępowaniem, do którego zastosowanie mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W braku przepisów pozwalających określić okres, w którym powinna być spełniona przesłanka posiadania gruntów - pozostaje oparcie się na zasadach ogólnych Kpa - co oznacza, iż powyższa przesłanka powinna być spełniona w momencie wydania decyzji administracyjnej w sprawie płatności. Z treści powyższych przepisów organ odwoławczy wywiódł, iż płatności przysługują jedynie aktualnemu producentowi rolnemu, nie mogą być natomiast przyznane osobie, która wprawdzie w danym roku była producentem rolnym jednak jeszcze przed wydaniem przez właściwy organ decyzji rozpoznającej jej wniosek wyzbyła się posiadania na rzecz innego producenta rolnego. Wówczas uprawnienie do uzyskania płatności przechodzi na osobę, która przejęła grunty rolne, jednak jedynie wówczas, gdy w przewidzianym terminie złoży stosowny wniosek. Z chwilą przeniesienia posiadania zaistniał stan faktyczny niezgodny ze stanem zadeklarowanym we wniosku, a w konsekwencji w dacie wydania decyzji przyznanie wnioskowanych płatności było niedopuszczalne. W skardze skierowanej do Sądu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w T. z dnia [...] 2009r. zarzucając jej naruszenie art. 2 oraz art. 5a ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje płatność bezpośrednia pomimo posiadania przez niego gruntów objętych wnioskiem o dopłaty przez cały rok kalendarzowy. W ocenie strony skarżącej podmiotem uprawnionym do uzyskania płatności jest producent rolny będący posiadaczem gospodarstwa rolnego. Natomiast organy orzekające winny uwzględniać stan faktyczny z dnia zakwalifikowania wniosku oraz istniejący do czasu zakończenia wykonywania na gruntach czynności związanych z produkcją rolną, a to na podstawie użytych wyrażeń, "płatność za dany rok kalendarzowy" i "płatność wypłaca się od 1 grudnia roku, w którym złożono wniosek", skarżący natomiast posiadał grunty nie tylko do tego czasu, ale aż do samego końca roku kalendarzowego. Termin do wydania decyzji po zakończeniu roku kalendarzowego, za który przyznawana jest płatność jest maksymalnym terminem do wydania rozstrzygnięcia przez organ, ale w oparciu o stan faktyczny istniejący do czasu zakończenia wykonywania na gruntach czynności związanych z produkcją rolną w roku kalendarzowym wymienionym we wniosku. Na poparcie swojego stanowiska strona przywołała wyroki Sądów Administracyjnych. W ocenie strony przyjęcie poglądu reprezentowanego przez organ prowadzi do nieracjonalnego wniosku, iż w przypadku zbycia gruntów po zakończeniu roku, lecz przed wydaniem decyzji, płatności nie przysługiwałyby nikomu. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do zapisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dalej badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należy, iż Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jest zobowiązany zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do innych aktów lub czynności, ale tyko takich, które zostały wydane lub podjęte w postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga i pod warunkiem, że jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia - art. 135 powołanej ustawy. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ I instancji słusznie wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia z 15 lutego 2006r. w sprawie przyznania skarżącemu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2005r. w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 5 kpa, z uwagi na fakt, iż w ocenie organu ujawniono nowe okoliczności faktyczne dotyczące przekazania posiadania gospodarstwa rolnego przed dniem wydania wspomnianej decyzji, a następnie ponownego rozstrzygnięcia sprawy o przyznanie płatności ONW na rok 2005. Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją ma charakter nadzwyczajny i może mieć miejsce w przypadkach ściśle określonych w art. 145 § 1 pkt 1-7 kpa, tj. gdy postępowanie, w którym zapadła decyzja, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością, wyliczoną wyczerpująco we wskazanych wyżej przepisach prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne lub dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, iż w sprawie mogłaby zapaść decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego (zob. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., IV SA 1885/99, LEX nr 50152). Dokonując oceny w tym kontekście zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, iż w rozpoznawanej sprawie taka sytuacja faktyczna i prawna miała miejsce. Niewątpliwie okoliczność przeniesienia prawa własności nieruchomości umową z dnia 10 listopada 2005r. nie była znana organowi, który wydał decyzję z dnia 15 lutego 2006r. Tym samym należy rozstrzygnąć, czy ta nowa okoliczność była istotna dla sprawy, czy mogła wpłynąć na wynik sprawy, a w konsekwencji, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 grudnia 2003r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. Nr 6, poz. 40 ze zm.) – zwana dalej ustawą - osobie fizycznej, osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, będącej posiadaczem gospodarstwa rolnego, zwanej dalej "producentem rolnym", przysługują płatności na będące w jej posiadaniu grunty rolne utrzymywane w dobrej kulturze rolnej, przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska, zwane dalej "gruntami rolnymi". Warunkiem uzyskania płatności jest posiadanie przez producenta rolnego działek rolnych o łącznej powierzchni nie mniejszej niż 1 ha, które kwalifikują się do objęcia płatnościami, przy czym za działkę rolną uważa się zwarty obszar gruntu rolnego, na którym jest prowadzona jedna uprawa, o powierzchni nie mniejszej niż 0,1 ha, wchodzący w skład gospodarstwa rolnego. W świetle powyższego uregulowania należy zgodzić się z organem odwoławczym, że dopłaty przysługują osobie, która posiada grunty rolne. Sąd nie podziela jednak poglądu, że warunkiem przyznania płatności bezpośrednich jest ich posiadanie na dzień wydania decyzji w sprawie płatności do gruntów rolnych. Powyższy przepis tego nie rozstrzyga. Należy również podkreślić, że z żadnego ze wskazanych w podstawie prawnej decyzji przepisów nie wynika, aby warunkiem przyznania płatności było posiadanie przez rolnika gruntów do momentu wydania decyzji w sprawie płatności. Powyższy warunek wbrew twierdzeniom organu nie wynika również z zasad ogólnych kodeksu postępowania administracyjnego. Kierując się tym, iż płatności są przyznawane w relacji do danego roku kalendarzowego należy przyjmować, iż stan posiadania połączonego z utrzymywaniem gospodarstwa w dobrej kulturze rolnej powinien trwać przez cały rok objęty wnioskiem o płatności. Oznacza to, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie (zob: wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt II GSK 559/08). Stanowiska tego nie podważa regulacja zawarta w art. 4 ust. 1 ustawy. Wskazany przepis dotyczy bowiem wyłącznie możliwości uzyskania płatności przez nabywającego grunty po złożeniu przez niego stosownego wniosku i nie pozbawia dotychczasowego posiadacza płatności. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 11 sierpnia 2009r. sygn. akt I SA/Bd 369/09 przyjęcie poglądu prezentowanego przez organ prowadziłoby do nieracjonalnego wniosku, iż nawet gdyby skarżący gospodarował w danym roku i zbył działki po zakończeniu roku, lecz przed wydaniem decyzji przez organ, płatność z tego tytułu nie przysługiwałaby nikomu. Nie sposób zaakceptować stanowisko, które bez żadnego dającego się obronić uzasadnienia prowadzi do zmniejszenia poziomu wykorzystania funduszy, z których realizowane są płatności ONW. Co prawda powyższe orzeczenie zapadło na gruncie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomoc finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, jednakże z uwagi na tożsamość przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie wyrok ten potwierdza, że na prawo do płatności za dany rok kalendarzowy nie ma wpływu ustanie posiadania w następnym roku kalendarzowym, przed wydaniem przez organ decyzji w sprawie Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 Kpa organ, który wznowił postępowanie uchyla decyzje dotychczasową, gdy stwierdzi, że istniały podstawy do wznowienia postępowania i ponownie rozstrzyga sprawę, biorąc pod uwagę ustaloną przesłankę wznowieniową. W rozpoznawanej sprawie taką przesłanką była nowa okoliczność w sprawie, jaką było przeniesienie prawa własności nieruchomości z dnia 10 listopada 2005r. tj. przed wydaniem decyzji w przedmiocie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2005r. Jednak ponownie rozstrzygając sprawę organ odwoławczy naruszył prawo materialne poprzez wadliwe zinterpretowanie przesłanki posiadania gospodarstwa rolnego, jako warunku przyznania płatności bezpośrednich poprzez rozciągnięcie tej przesłanki na okres nie objęty wnioskiem o przyznanie płatności na 2005r. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym.