I SA/Bd 131/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2012 r. postanowił: 1. zwolnić skarżącą od wpisu od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca wniosła na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, którego dochód wynosi [...] zł. Skarżąca wskazała, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności i przedmiotów wartościowych. Oświadczyła, że posiada ˝ udziału mieszkania o pow. [...] m˛ o wartości [...] zł. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżąca wskazała: [...] zł czynsz oraz [...] zł koszty utrzymania mieszkania. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: oświadczenie o ponoszonych kosztach; fakturę za gaz; fakturę za wodę; wyciąg z rachunku bankowego oraz rozliczenie podatkowe za lata 2015-2016. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu, jako podstawowego standardu państwa prawnego. Umożliwia bowiem realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania. Zgodnie z regulacją art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 - dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy orzekający stwierdził, że przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego od skargi zostały przez skarżącą spełnione. Uzasadniania to jej aktualna sytuacja materialna. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Obecnie utrzymuje się z wynagrodzenia za prace oraz uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Łączny dochód skarżącej w latach 2015-2016 wyniósł odpowiednio [...] Euro oraz [...] Euro. Zatem miesięcznie skarżąca uzyskuje dochód w wysokości ok. [...] Euro. Po odjęciu kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania (czynsz, energia elektryczna) oraz zakupem biletu miesięcznego do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...] Euro (ok. [...] zł). Zatem na żywność, środki czystości i higieny, lekarstwa ubrania zakup obuwia itp. stronie pozostaje kwota ok. [...] zł miesięcznie. Ponadto skarżąca nie posiada papierów wartościowych, oszczędności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej [...] zł. Mając na uwadze wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie [...] zł – uwzględniając podaną przez stronę wartość przedmiotu zaskarżenia - orzekający uznał, że przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od uiszczenia wpisu od skargi jest zasadne. Jednocześnie wskazać należy, że na obecnym etapie postępowania kwota wpisu sądowego jest jedynym kosztem, do którego uiszczenia zobowiązana jest strona. Przyszłe ewentualne koszty postępowania mogą być przedmiotem rozpoznania kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zauważyć bowiem należy, że sytuacja materialna strony do tego czasu może ulec zmianie. Jednocześnie orzekający nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżącej pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Zdaniem orzekającego brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Reasumując stwierdzić należy, że zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu sądowego od skargi stanowi dla niej aktualnie wystarczającą formę wsparcia w prowadzeniu sprawy oraz zabezpieczeniu jej prawa do sądu. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.