I SA/Bd 134/21
WyrokWSA w Bydgoszczy2021-04-27
Skład orzekający: Tomasz Wójcik, Jarosław Szulc, Agnieszka Olesińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zwrot dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur, wydana na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, jest dopuszczalna w trybie administracyjnym i czy nie narusza terminu przedawnienia określonego w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprawa dotycząca zwrotu dofinansowania i odpowiedzialności członka zarządu jest właściwie rozstrzygana w trybie administracyjnym na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, z odpowiednim zastosowaniem przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 116 dotyczącego odpowiedzialności osób trzecich. Sąd stwierdził również, że termin przedawnienia określony w art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej nie został naruszony, ponieważ kluczowe jest wydanie decyzji organu pierwszej instancji przed upływem terminu, a późniejsze postępowanie odwoławcze lub ponowne rozpatrzenie sprawy nie wpływa na zachowanie tego terminu. Sąd podkreślił, że kwestie te były już przedmiotem prawomocnych orzeczeń WSA i NSA, które wiążą sąd na obecnym etapie postępowania.Stan faktyczny
Spółka otrzymała dofinansowanie, które wykorzystała z naruszeniem procedur. Po wydaniu decyzji o zwrocie dofinansowania przez Zarząd Województwa, organ wszczął postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu (skarżącego) za zobowiązania spółki. Po wydaniu decyzji obciążającej skarżącego, sprawa trafiła do WSA, który uchylił decyzję z powodu błędów w określeniu odsetek. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ i oddaleniu skargi kasacyjnej przez NSA, organ wydał nową decyzję, która została zaskarżona przez skarżącego. Skarżący zarzucał m.in. naruszenie terminu przedawnienia i niewłaściwy tryb postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Wójcik Sędziowie sędzia WSA Jarosław Szulc sędzia WSA Agnieszka Olesińska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 kwietnia 2021 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Zarządu Województwa K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania finansowe spółki oddala skargę
1. W dniu [...] września 2011 r. Zarząd Województwa [...] zawarł ze "[...]" Sp. z o.o. Umowę o dofinansowanie w formie zaliczki i refundacji Projektu pn. "Rozwój usług turystycznych w regionie poprzez budowę i wyposażenie czterogwiazdkowego hotelu [...] w B.". Na podstawie złożonego przez Spółkę wniosku o płatność pośrednią zostało jej wypłacone w dniu [...] maja 2012 r. dofinansowanie w wysokości [...] zł (w tym środki finansowe z EFRR w wysokości [...] zł oraz środki finansowe z budżetu państwa w wysokości [...] zł). P. Spółka nie wywiązywała się z terminów i obowiązków wynikających z Umowy o dofinansowanie oraz wprowadziła znaczące modyfikacje projektu, Zarząd Województwa [...] wydał w dniu [...] sierpnia 2014 r. decyzję określającą dla Spółki wysokość środków przypadających do zwrotu wraz z należnymi odsetkami. Strona nie kwestionowała zasadności wydania przedmiotowej decyzji, w związku z czym stała się ona prawomocna. Należność nie została przez Spółkę uregulowana.
2. Organ wszczął z urzędu postępowanie w sprawie solidarnej odpowiedzialności członków zarządu Spółki za jej zobowiązania finansowe wynikające z decyzji z dnia [...] sierpnia 2014 r. Zostało one zakończone decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Na marginesie organ zaznaczył, że w dniu [...] marca 2018 r. "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji dokonała wpłaty kwoty [...]zł, która została proporcjonalnie zaliczona na poczet zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Mając na uwadze powyższe organ stwierdził, że kwota zwrotu wynosi [...] zł.
3. Decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r. Zarząd Województwa [...] zobowiązał M. F. J. (Skarżący) jako cżłonka zarządu spółki do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur oraz zapłaty należnych odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. za zobowiązania finansowe Spółki. Zobowiązania te wynikały z decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r.
4. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji administracyjnej. Podniósł, że organ przede wszystkim niewłaściwie ustalił sytuację samej Spółki w kontekście przedłożonych dowodów wznowienia działalności i pozyskiwania przychodów, a także początek biegu terminu do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, co z kolei miało wpływ na określenie stanu niewypłacalności.
5. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zarząd Województwa [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do przesłanek orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki za jej zobowiązania finansowe, organ przytoczył art. 107 § 1 oraz art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.), dalej też jako: "O.p.". Wskazał, że obowiązkiem organu jest w pierwszej kolejności stwierdzenie zaistnienia przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności. W przypadku ich stwierdzenia, rozważenia wymaga czy strona postępowania w sposób wiarygodny przedstawiła okoliczności egzoneracyjne. W tym zakresie organ podał, że powyższa odpowiedzialność spoczywa na członku zarządu M. J. pełniącemu do dnia [...] kwietnia 2016 r. funkcję Prezesa Zarządu, co zostało ustalone na podstawie informacji pozyskanej z Krajowego Rejestru Sądowego Ministerstwa Sprawiedliwości. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem Skarżącego w zakresie konieczności ustalenia czy wspólnicy Spółki akceptowali faktyczne wykonywanie prerogatyw członka Zarządu Spółki przez Skarżącego. Organ stwierdził, że w przypadku tej odpowiedzialności należy odnosić się do pełnienia funkcji członka zarządu, a nie ich rzeczywistego wykonywania czy akceptowania tychże prerogatyw przez wspólników Spółki. Pełnienie funkcji członka zarządu wynika z dokonanego wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, który ma charakter jawny i publiczny. Odnosząc się do momentu powstania zobowiązania organ podał, że Spółka notorycznie nie wywiązywała się z postanowień Umowy o dofinansowanie, skutkiem czego było wydanie ostatecznej Informacji pokontrolnej z dnia [...] kwietnia 2014 r. przesądzającej o wykorzystaniu przez Spółkę dofinansowania z naruszeniem procedur. W związku z powyższym została wszczęta procedura rozwiązania przedmiotowej Umowy o dofinansowanie i jednocześnie wezwano Spółkę do zwrotu dofinansowania w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Spółka otrzymała wezwanie do zwrotu w dniu [...] czerwca 2014 r. W konsekwencji zobowiązanie Spółki powstało z dniem wydania Informacji pokontrolnej, zaś termin jego płatności upłynął wraz z upływem 14-dniowego terminu do zwrotu, tj. w dniu [...] lipca 2014 r. [...] nawet gdyby przyjąć, że dopiero orzeczenie przesądza o powstaniu zobowiązania i terminie jego zwrotu, to sytuacja Spółki nie ulega zmianie. Decyzja administracyjna określająca wysokość środków przypadających do zwrotu wraz z należnymi odsetkami została wydana w dniu [...] sierpnia 2014 r., przy czym termin zwrotu wypłaconych środków finansowych miał nastąpić w ciągu 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Skoro tak, to zobowiązanie zostało stwierdzone ww. orzeczeniem, a więc powstało najpóźniej w dniu [...] sierpnia 2014 r., zaś termin jego płatności upłynął najpóźniej w dniu [...] października 2014 r., albowiem z dokumentów wynika, iż decyzja została odebrana przez Spółkę w dniu [...] września 2014 r., a więc stała się ostateczna w dniu [...] września 2014 r.
W zakresie przesłanki bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki, organ podał, że posługując się regulacjami dotyczącymi określania stopy referencyjnej "[...]" Sp. z o.o., przy obliczaniu pomocy publicznej ustalono wskaźnik wypłacalności gotówkowej Spółki na poziomie poniżej wartości uznawanej za niską, dlatego też przyjęto kategorię ratingu "Zły/Trudności finansowe (CCC i poniżej)". Organ przedstawił też dane z bilansu oraz rachunku zysków i strat "[...]" za okres od dnia [...] stycznia 2013 r. do dnia [...] grudnia 2013 r. dotyczące wskaźników płynności finansowej Spółki. W konsekwencji organ stwierdził, że analiza przedmiotowych wskaźników była dowodem bardzo złej kondycji ekonomiczno-finansowej Spółki oraz braku jakichkolwiek możliwości odzyskania przez wierzyciela zaległych zobowiązań, a co za tym idzie – bezskuteczności egzekucji z majątku Spółki. Ponadto wierzyciel wystawił w dniu [...] sierpnia 2015 r. tytuł wykonawczy, na podstawie którego zostało wszczęte przeciwko Spółce postępowanie egzekucyjne zakończone postanowieniem Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] września 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jako bezskutecznego. Analogicznie zakończyło się postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku wierzyciela [...] Sp. z o.o. Sp. k. w W. przez [...] Sądowego przy Sądzie Rejonowym w B. – postanowienie z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania wobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. W konsekwencji, w ocenie organu, zostały spełnione wszystkie pozytywne przesłanki warunkujące dochodzenie odpowiedzialności od członka zarządu Spółki.
Odnosząc się do przesłanek uwalniających od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki to zdaniem organu nie zostały one w żaden sposób przez Skarżącego udowodnione. Zarząd Województwa [...] w tym zakresie przyjął oświadczenie Skarżącego, zgodnie z którym w stosunku do Spółki nigdy nie toczyło się postępowanie restrukturyzacyjne. W związku z tym Skarżący nie mógł uwolnić się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki wykazując, że we właściwym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, bądź zatwierdzono układ, o którym mowa w ustawie Prawo restrukturyzacyjne.
W zakresie przesłanki braku winy członka Zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości organ podał, że Skarżący nie powoływał się w żadnym z pism na przedmiotową przesłankę jako uzasadniającą ewentualne uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki. Skoro sam Skarżący nie próbował nawet udowodnić, że taka okoliczność miała miejsce, tym bardziej nie ma takiego obowiązku organ, który jest obowiązany wyłącznie do zweryfikowania zaistnienia okoliczności egzoneracyjnych, na które powołuje się Skarżący. [...] Zarząd Województwa [...] rozważył ewentualne wystąpienie tej przesłanki. Wskazał, że jeżeli Skarżący był członkiem Zarządu Spółki do dnia [...] kwietnia 2016 r., zaś ostateczny termin na wystąpienie do Sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości upłynął z dniem [...] października 2014 r. i taki wniosek nie został w tym okresie złożony, to nie sposób przyjąć, by w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka w postaci "braku winy członka Zarządu w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości". Poza tym organ wskazał, że Skarżący po wydaniu przez Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...] miał pełną świadomość obowiązków jakie na nim spoczywają i przesłanek, po spełnieniu których należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości, a więc wiedział, że powinien z takim wnioskiem wystąpić. Ponadto dokonywał on innych czynności w imieniu Spółki, a zatem nic nie stało na przeszkodzie, aby wniosek o ogłoszenie upadłości złożył.
Organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie wykazano również zaistnienia przesłanki określonej w art. 116 § 1 pkt 2 O.p., a mianowicie wskazania mienia, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W toku postępowania Skarżący jedynie podał, że mieniem Spółki, z którego wierzyciel mógłby się zaspokoić są wierzytelności – należności, które Spółka będzie nabywać. Organ podkreślił, że aby uwolnić się od odpowiedzialności członka Zarządu za zobowiązania Spółki należy zgłosić organowi takie mienie, z którego egzekucja byłaby rzeczywiście możliwa. Skoro Skarżący takiego mienia nie wykazał, to nie została wykazana przesłanka egzoneracyjna, która mogłaby go uwolnić od tej odpowiedzialności.
W zakresie ostatniej przesłanki negatywnej wyrażonej w art. 116 § 1 pkt 1 O.p., a mianowicie zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości, organ podał, że pierwszy wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony przez [...] Sp. z o.o. Sp. K. w dniu [...] grudnia 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w B. XV Wydział Gospodarczy oddalił ten wniosek wskazując, iż dłużnik nie wykonuje zobowiązania pieniężnego wyłącznie wobec wnioskodawcy, tj. jedynego wierzyciela, a brak było dowodów na istnienie innego wymagalnego zobowiązania. Powyższe oznacza, że ww. wniosek o ogłoszenie upadłości nie został zgłoszony we właściwym czasie, a więc nie spełniał przesłanki określonej w art. 116 O.p., tj. zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Podobnie drugi wniosek o ogłoszenie upadłości, złożony w dniu [...] grudnia 2014 r. przez ten sam podmiot i oddalony postanowieniem Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Gospodarczy z dnia [...] lutego 2016 r., sygn. akt [...] z uwagi na brak środków na pokrycie postępowania upadłościowego, nie został zgłoszony we właściwym czasie, a zatem nie spełniał przesłanki określonej w art. 116 O.p. W opinii organu drugi wniosek o ogłoszenie upadłości był zgłoszony za późno, a zatem nie mógł uwolnić członka Zarządu od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
Organ wskazując na przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2013 r., poz. 613 ze zm.), dalej też jako: "u.p.u.n.", w szczególności art. 21 ust. 1 i 2 tej ustawy stwierdził, że właściwym czasem na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki był okres od dnia [...] października do [...] października 2014 r. Decyzja zobowiązująca Spółkę do zwrotu dofinansowania stała się bowiem ostateczna w dniu [...] września 2014 r., co oznacza, że 14-dniowy termin na zwrot należności upłynął z dniem [...] października 2014 r. Skoro tak, to od dnia [...] października 2014 r. dłużnik nie wykonywał już swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec kolejnego wierzyciela, a więc wystąpiła podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i tym samym rozpoczął bieg dwutygodniowy termin do wystąpienia z takim wnioskiem. Co istotne, dłużnik miał świadomość konieczności wystąpienia z takim wnioskiem, tym bardziej że dysponował już postanowieniem Sądu Rejonowego w B. XV Wydział Gospodarczy z dnia [...] lipca 2014 r., sygn. akt [...] w przedmiocie oddalenia wniosku z uwagi na fakt, iż ówczesny wnioskodawca był jedynym wierzycielem Spółki. W związku z powyższym, z chwilą, kiedy dłużnik nie uregulował swojego wymagalnego zobowiązania wobec drugiego wierzyciela, tj. Województwa [...], powinien był wniosek o ogłoszenie upadłości złożyć.
W opinii organu wbrew zarzutom Skarżącego, nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia fakt, że w okresie od dnia [...] października do dnia [...] października 2014 r. trwało postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi. Decyzja administracyjna z dnia [...] sierpnia 2014 r. określająca dla Spółki wysokość środków przypadających do zwrotu wraz z należnymi odsetkami była w tym okresie ostateczna i prawomocna, a skoro tak – podlegała wykonaniu. Postępowanie w sprawie udzielenia ulgi nie ma wpływu na inne postępowania, dopóki decyzja udzielająca ulgi nie stanie się ostateczna. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że stan niewypłacalności trwa do chwili, kiedy decyzja w przedmiocie ulgi staje się ostateczna, bo dopiero z tą chwilą następuje prolongata terminu spłaty. W konsekwencji jedynie wystąpienie do Sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości w okresie od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] października 2014 r. spełniłoby przesłankę zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości i uwolniłoby Skarżącego od odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.
6. W skardze do Sądu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z [...] sierpnia 2018 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. w całości, zarzucając:
1) naruszenie art. 118 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077 ze zm., dalej też jako: "u.f.p.) przez wydanie decyzji o odpowiedzialności solidarnej po upływie terminu, w jakim decyzja taka może być wydawana, który w ocenie Skarżącego upłynął z dniem [...] grudnia 2017 r.;
2) naruszenie art. 116 § 1 pkt 1 lit. a) i b) O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez wydanie decyzji o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego, pomimo że ustalony stan faktyczny daje podstawy do przyjęcia, iż wniosek o upadłość Spółki był złożony we właściwym czasie, a jednocześnie nie można Skarżącemu przypisywać winy w niezgłoszeniu kolejnego wniosku upadłościowego, gdyż w tym czasie postępowanie w sprawie ogłoszenia upadłości Spółki było już w toku, zainicjowane przez osobę trzecią;
3) naruszenie art. 116 § 1 i 2 O.p. oraz art. 10 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), dalej: "k.p.a.", w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez wydanie decyzji o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego mimo niezebrania materiału, który stanowiłby dostateczne oparcie dla ustaleń w zakresie zaistnienia przesłanki pełnienia przez niego funkcji członka zarządu w chwili wymagalności zobowiązania obciążającego Spółkę, przy jednoczesnym zaniechaniu zapewnienia możliwości wypowiedzenia się przez Skarżącego co do zebranych dowodów i materiałów na etapie ponownego rozpoznawania sprawy, mimo że zarzut zgłoszony w tym zakresie we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy był, wedle samego organu, dlań niezrozumiały;
4) naruszenie art. 108 § 1, art. 116 § 2 i art. 55 § 2 O.p. przez nieoznaczenie wysokości zobowiązania nakładanego na Skarżącego, zobowiązanie Skarżącego do zapłaty odsetek za okres, w którym nie pełnił już funkcji członka zarządu, a jednocześnie błędne zaliczenie spłaty dokonanej przez Spółkę w kwocie [...]zł;
5) niewłaściwe zastosowanie trybu administracyjnego i sądowoadministracyjnego dla rozstrzygania o roszczeniach z tytułu zwrotu dofinansowania kierowanych do członków Zarządu Spółki, niedopuszczalność wydawania w tym zakresie decyzji na podstawie art. 116 O.p., a gdyby nawet miało to być dopuszczalne i to w trybie administracyjnym – naruszenie art. 127 § 1 i 2 i art. 17 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez nieprzekazanie wniosku do organu wyższej instancji celem jego rozpoznania jako odwołania. W tym zakresie, zdaniem Skarżącego, należałoby też rozważyć dopuszczalność samej skargi przez pryzmat art. 52 i art. 54a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", wobec niewyczerpania środków zaskarżenia decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. Powyższe mogłoby być uzasadnione, gdyby uznać, że skoro ustawa o finansach publicznych nie reguluje odpowiedzialności osób trzecich za niepodatkowe należności budżetowe, to gdyby nawet uznać prawo do wydawania w tej sprawie decyzji administracyjnej, powinna ona podlegać procedurze weryfikacji w drodze odwołania uregulowanego w Kodeksie postępowania administracyjnego.
7. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
8. Po rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 767/18 uchylił decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania Spółki z tytułu zwrotu dofinansowania. Nałożył na organ obowiązek ponownego rozpoznania wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, przy jednoczesnym uwzględnieniu wytycznych Sądu.
W uzasadnieniu tego wyroku sąd ustosunkował się do każdego z zarzutów Skarżącego, podkreślając przy tym z jakich ostatecznie powodów uchyla zaskarżoną decyzję. Sąd uwzględnił skargę ze względu na naruszenie art. 107 § 2 pkt 2 i art. 116 § 2 O.p. w związku z art. 67 ust. 1 u.f.p. Podał, że z decyzji pierwszoinstancyjnej wynika, iż organ orzekł o odsetkach od dnia [...] maja 2012 r. do dnia zapłaty. Zdaniem Sądu prawidłowe było przyjęcie daty [...] maja 2012 r. jako początkowego terminu do naliczania odsetek za zwłokę stosownie do art. 207 ust. 1 u.f.p., ponieważ one obciążają Spółkę. Błędnie natomiast było orzekanie wobec Skarżącego o odpowiedzialności za odsetki do dnia zapłaty, zamiast do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. do dnia [...] czerwca 2018 r. Określenie odsetek na dzień zapłaty byłoby rozstrzygnięciem mniej korzystnym niż orzeczenie o odsetkach na dzień wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. W związku z tym Sąd nakazał organowi przy ponownym rozpoznaniu wniosku Skarżącego – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 67 ust. 1 u.f.p. – uchylić decyzję pierwszoinstancyjną w części punktu pierwszego i orzec o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania Spółki w konkretnej wysokości. Ponadto nakazał orzec o odpowiedzialności Skarżącego za odsetki za zwłokę w wysokości naliczonej na dzień wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2018 r. W pozostałej części, tj. w zakresie pkt 2, organ miał utrzymać decyzję pierwszoinstancyjną w mocy.
Należy w tym miejscu zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wypowiedział się co do rozumienia art. 118 § 1 O.p. na gruncie rozpatrywanej sprawy.
9. Wyrokiem z dnia 5 maja 2020 r. sygn. akt I GSK 925/19 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjna Skarżącego. NSA nie podzielił zarzutów Skarżącego i uznał, że skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zatem wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy stał się prawomocny z dniem [...] maja 2020 r.
10. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. Zarząd Województwa [...], po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego, uwzględniając wytyczne zawarte w ww. wyroku WSA z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 767/18, uznał, że wniosek Skarżącego zasługuje na częściowe uwzględnienie skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w części punktu pierwszego i orzeczeniem w tym zakresie co do istoty sprawy. W pozostałym zakresie decyzję utrzymano w mocy.
W zakresie w jakim organ uchylił decyzję i ponownie orzekł co do istoty sprawy, Organ zobowiązał Skarżącego do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości [...] zł oraz zapłaty należnych odsetek w wysokości [...] zł liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. za zobowiązania finansowe Spółki wynikające z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. zobowiązującej Spółkę do zwrotu dofinansowania, przyznanego na podstawie Umowy o dofinansowanie zawartej w dniu [...] września 2011 r. na realizację Projektu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. W pozostałym zakresie organ utrzymał decyzję w mocy.
Organ podał, że stan faktyczny sprawy ustalony został prawidłowo. Natomiast stanowisko Skarżącego jest wyłącznie zwykłą polemiką z prawidłowo ustalonym stanem faktycznym. Dlatego też organ ponownie rozpatrujący wniosek Skarżącego przyjął za swoje ustalenia faktyczne poczynione przez organ ponownie rozpatrujący sprawę. W wyniku tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo – zdaniem organu – została również dokonana subsumpcja stanu faktycznego pod normę prawną. W rezultacie Skarżący, na podstawie art. 116 § 1, art. 107 § 1 i art. 108 § 1 O.p. w zw. z art. 67 u.f.p., został zobowiązany do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. za jej zobowiązania finansowe.
Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie doprowadziła organ do wniosku, że zaistniały przesłanki odpowiedzialności Skarżącego jako członka zarządu za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania Spółki. Organ wykazał zarówno istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, jak i przeanalizował okoliczności egzoneracyjne.
W odniesieniu do przesłanek pozytywnych ww. odpowiedzialności organ wskazał, że Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki w okresie, w którym upłynął termin płatności zobowiązań, za które ponosi odpowiedzialność na mocy zaskarżonej decyzji. Z informacji zawartych w KRS spółki wynika, że Skarżący został wpisany jako członek zarządu Spółki na mocy wpisu z dnia [...] czerwca 2009 r., natomiast wykreślony z tej funkcji na mocy wpisu z dnia [...] maja 2016 r. Pozostały materiał dowodowy wskazuje, iż faktycznie realizował on w tym okresie wszystkie czynności związane z wymienioną funkcją. Pełnił funkcję członka zarządu Spółki począwszy od podpisania umowy o dofinansowanie, jak również w dacie otrzymania środków w maju 2012 r., stwierdzenia nieprawidłowości mających miejsce w 2013 r. i 2014 r., wydania informacji pokontrolnej o wykorzystaniu dofinansowania z naruszeniem procedur, rozwiązania umowy, wezwania Spółki do zwrotu środków w terminie 14 dni oraz wydania decyzji dla Spółki w przedmiocie zwrotu dofinansowania. Pełnił on także funkcję członka zarządu Spółki w okresie, kiedy egzekucja z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.
Zbędne w ocenie organu jest przeprowadzenie dowodu z przesłuchania Z. K. na okoliczność faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu Spółki przez Skarżącego. W tym zakresie wypowiedział się już bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn., akt I SA/Bd 767/18.
Odnośnie do możliwości uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, to organ podał, że Skarżący nie wykazał zaistnienia żadnej okoliczności wyłączającej jego odpowiedzialność. Skarżący nie wykazał, aby we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości. Oba wnioski o ogłoszenie upadłości Spółki nie zostały zgłoszone we właściwym czasie. Organ podał, że właściwym czasem na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości był okres [...] października 2014 r. ponieważ decyzja zobowiązująca Spółkę do zwrotu dofinansowania stała się ostateczna w dniu [...] września 2014 r., co oznacza, że 14-dniowy termin na zwrot należności upłynął z dniem [...] września 2014 r. Od dnia [...] października 2014 r. dłużnik nie wykonywał już swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych wobec kolejnego wierzyciela, a zatem wystąpiła podstawa do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości i tym samym rozpoczął bieg dwutygodniowy termin do wystąpienia z takim wnioskiem. Nie było też otwarte postępowanie upadłościowe ani restrukturyzacyjne. Ponadto Skarżący nie wykazał, by niezgłoszenie takiego wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy (do końca maja 2016 r. Skarżący pełnił funkcję członka zarządu Spółki faktycznie realizując wszystkie czynności z nią związane, orientował się w sytuacji spółki, a więc mógł zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości). Nie wskazał też mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania w znacznej części. Ponadto postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości spółki właśnie z uwagi na brak majątku Spółki, który wystarczyłby na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego.
Mając na uwadze powyższe za niecelowy i niepotrzebnie wydłużający postępowanie organ potraktował wniosek Skarżącego o wystąpienie do Sądu Rejonowego w B. o informację w przedmiocie uprawomocnienia się postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. o oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki. Organ uznał, że dysponuje wystraczającymi danymi, aby móc ustalić właściwy dla członka zarządu czas na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Również Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 767/18 za prawidłowe uznał dokonane wcześniej identyczne ustalenie organu, że Skarżący nie zgłosił wniosku o upadłość we właściwym czasie i ponosił za to winę.
W konsekwencji organ stwierdził, że słusznie Skarżący został zobowiązany do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji za zobowiązania finansowe spółki, jednakże analiza sprawy wykazała, że w sposób niewłaściwy zostały określone odsetki od zaległości, za które strona również ponosi solidarną odpowiedzialność.
W związku z powyższym, Zarząd Województwa [...] po ponownym rozpatrzeniu wniosku Skarżącego z dnia [...] lipca 2018 r., uchylił zaskarżoną decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2018 r. w części punktu 1 i orzekł w tym zakresie co do istoty sprawy w ten sposób, że zobowiązał Skarżącego do zwrotu dofinansowania wykorzystanego z naruszeniem procedur w wysokości [...] zł oraz zapłaty należnych odsetek w wysokości [...] zł liczonych jak dla zaległości podatkowych od dnia [...] maja 2012 r. do dnia [...] czerwca 2018 r. z tytułu solidarnej odpowiedzialności członka zarządu "[...]" Sp. z o.o. w likwidacji z siedzibą w B. za zobowiązania finansowe spółki wynikające z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. zobowiązującej "[...]" Sp. z o.o. do zwrotu dofinansowania, przyznanego na podstawie Umowy o dofinansowanie zawartej w dniu [...] września 2011 r. na realizację Projektu w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji. Natomiast w pozostałym zakresie organ utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
11. W skardze do tut. Sądu Skarżący zaskarżył powyższą decyzję z [...] grudnia 2020 r. w części, w której zobowiązuje go ona do zwrotu dofinansowania udzielonego Spółce w kwocie [...]zł z odsetkami. Wniósł o uchylenie ww. decyzji w zaskarżonej części. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 118 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych przez wydanie decyzji o odpowiedzialności solidarnej po upływie terminu, w jakim decyzja taka może być wydawana,
- art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i 2, art. 81 oraz art. 81a KPA w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, co w konsekwencji doprowadziło, a przynajmniej mogło skutkować niewłaściwym zastosowaniem art. 116 § 1 i 2 O.p. przez nieuprawnione zignorowanie wniosków dowodowych Skarżącego na okoliczności istotne z puntu widzenia hipotezy i przesłanek egzoneracyjnych objętych art. 116 § 1 i 2 O.p., a przy tym odmiennie przyjmowane w ustaleniach, na których oparto zaskarżona decyzję,
- art. 107 § 1, art. 108 § 1 i 116 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 67 ust 1 u.f.p. przez wydanie na ich podstawie decyzji, której sentencja nie orzeka o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za cudze zobowiązania, a jednocześnie zobowiązuje do zwrotu środków, których Skarżący nigdy nie otrzymał, zamiast orzekać o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie Spółki do zwrotu środków w określonej wysokości.
W skardze zwrócono się też do sądu o rozważenie tego, czy właściwa dla tej sprawy jest droga administracyjna – zdaniem strony skarżącej bowiem odpowiedzialność Skarżącego powinna być rozważana raczej w kontekście art. 199 Kodeksu Spółek Handlowych.
12. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie.
13. W piśmie z [...] kwietnia 2021 r., które wpłynęło do Sądu [...] kwietnia 2021 r., pełnomocnik Skarżącego podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Zaakcentował, że po wydaniu wyroku WSA w Bydgoszczy z 11 grudnia 2018 r. upłynął 5-letni termin przedawnienia prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej (członka zarządu), określony w art. 118 § 1 O.p. Zdaniem strony skarżącej związanie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku sądu wiążą organ w zakresie stanu faktycznego i prawnego sprawy ocenianego w tym orzeczeniu. Podkreślono, że Sąd nie odnosił się do okoliczności ujawnionych, a tym bardziej zaistniałych po dniu orzekania. Reasumując, strona Skarżąca wniosła o ponowne rozważenie zarzutu naruszenia art. 118 § 1 O.p., w kontekście zmienionych jej zdaniem okoliczności faktycznych.
Strona skarżąca podniosła też, że w ponownym postępowaniu miała prawo dążyć do weryfikacji dotychczasowych ustaleń faktycznych, składając nowe wnioski dowodowe. Ich oddalenie zdaniem Skarżącego nie mogło nastąpić tylko z powodu związania wyrokiem sądu na podstawie art. 153 P.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje.
14. Skarga nie jest zasadna. Stan faktyczny przyjęty przez organ za podstawę orzekania został ustalony prawidłowo, a zastosowanie przepisów prawa materialnego nie budzi zastrzeżeń.
15. Na wstępie wyjaśnić należy, iż sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 poz. 374 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W niniejszej sprawie stosowne zarządzenie Przewodniczącego Wydziału zostało wydane 9 kwietnia 2021 r. i znajduje się ono w aktach sądowych (k. 33).
Stosownie do treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 października 2020 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r. poz. 1829) począwszy od 17 października 2020 r. miasto na prawach powiatu Bydgoszcz, będące siedzibą tutejszego Sądu, zostało objęte strefą czerwoną. Powyższe oznacza, że odpowiednie zastosowanie ma również zarządzenie nr 39 Prezesa NSA z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w NSA działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym (§ 1 w zw. z § 3 tego rozporządzenia).
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa. W ocenie Sądu organy podatkowe nie naruszyły wskazanych w złożonej skardze przepisów prawa, które w ocenie Skarżącego skutkować powinny uchyleniem zaskarżonej decyzji.
16. Na wstępie należy odnieść się do zarzutu, że w niniejszej sprawie właściwym dla dochodzenia ewentualnej odpowiedzialności Skarżącego byłby tryb przewidziany w art. 199 K.s.h., nie zaś art. 116 Ordynacji podatkowej. Sąd się z tym stanowiskiem nie zgadza.
Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, "do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą o finansach publicznych, stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (...) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (...)." Niniejsza sprawa, dotycząca zwrotu dotacji, jest niewątpliwie kwestią objętą zakresem art. 60 u.f.p., bowiem zgodnie z tym przepisem "Środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych: 1) kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie; (...)". Zarówno kwestia zwrotu dotacji przez beneficjenta, jak też odpowiedzialności członka zarządu spółki będącej beneficjentem, jest więc sprawą, do której w myśl art. 67 u.f.p. odpowiednio należy stosować przepisy Działu III Ordynacji podatkowej. Zamyka to zdaniem Sądu rozważania dotyczące tego, czy właściwym nie byłby tryb przewidziany w art. 199 K.s.h. Zdaniem Sądu ustawodawca wskazując na Dział III Ordynacji podatkowej przesądził, że właściwa do dochodzenia ewentualnej odpowiedzialności członka zarządu jest droga administracyjnoprawna, a podstawą odpowiedzialności jest art. 116 O.p., a nie art. 199 K.s.h. Wśród przepisów Działu III, do których odsyła art. 67 u.f.p., znajduje się bowiem art. 116 O.p., przewidujący odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.
Niezależnie od tego Sąd zauważa, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania zarówno przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (prawomocny wyrok z 11 grudnia 2018r., I SA/Bd 767/18), jak też przez Naczelny Sąd Administracyjny (wyrok z 5 lutego 2020 r., I GSK 925/19). Dotychczas kwestia dopuszczalności drogi administracyjnoprawnej i podstawy odpowiedzialności Skarżącego w postaci art. 116 O.p. nie została skutecznie podważona, mimo że już w pierwszej skardze do sądu zarzucono niewłaściwe zastosowanie trybu administracyjnego i sądowoadministracyjnego dla rozstrzygania o roszczeniach z tytułu zwrotu dofinansowania kierowanych do członków Zarządu Beneficjenta i niedopuszczalność wydawania w tym zakresie decyzji na podstawie art. 116 o.p. Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę po raz pierwszy, prawomocnym wyrokiem z 11 grudnia 2018r., I SA/Bd 767/18 zarzutu tego nie uwzględnił, stwierdzając że niezasadny jest zarzut rozpoznania sprawy przez niewłaściwy organ. Sąd ten uznał, że ustawodawca uregulował zagadnienie zwrotu dotacji przewidując formę wydania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie, pomimo iż umowy na dofinansowanie projektów zawierane są między Zarządem Województwa a beneficjentem. WSA w wyroku z 11 grudnia 2018r. uznał, że uprawnione było zastosowanie przez Organ przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w związku z art. 67 u.f.p. do orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości Spółki. WSA wskazał, że powoływany przez Skarżącego art. 299 kodeksu spółek handlowych nie ma w tej sprawie zastosowania. Skoro ustawa o finansach publicznych stanowi wprost o wydaniu decyzji w przedmiocie zwrotu środków publicznoprawnych i odwołuje się do działu III Ordynacji podatkowej, a tym samym do rozdziału 15 regulującego odpowiedzialność osób trzecich, to brak jest podstaw do pomijania tej podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich i posługiwania się regulacją z kodeksu spółek handlowych.
Obecnie rozpoznając sprawę WSA jest tym stanowiskiem związany na zasadzie art. 153 P.p.s.a.
Oprócz tego, jak wynika z wyroku NSA z 5 lutego 2020 r., I GSK 925/19, w skardze kasacyjnej Skarżący zarzucał "naruszenie art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez uznanie właściwości trybu administracyjnego i sądowoadministracyjnego dla rozstrzygania o roszczeniach z tytułu zwrotu dofinansowania kierowanych do członków Zarządu beneficjenta." Zarzut ten nie został przez Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniony, dlatego na zasadzie art. 190 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpatrując sprawę na obecnym etapie, kwestii tej nie mógłby ocenić inaczej, niż poprzednio uczynił to Naczelny Sąd Administracyjny.
17. Główny i zarazem najdalej idący jest zarzut naruszenia art. 118 § 1 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. przez wydanie decyzji o odpowiedzialności solidarnej Skarżącego po upływie terminu, w jakim decyzja taka może być wydawana. Zdaniem Sądu zarzut ten nie jest zasadny. Zgodnie z art. 118 § 1 O.p., nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa, upłynęło 5 lat (wyjątki przewidujące 3-letni termin, znajdujące się w dalszej części przepisu w oczywisty sposób nie mają zastosowania w niniejszej sprawie). Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądów administracyjnych, regulacja zawarta w art. 118 § 1 o.p. dotyczy decyzji organu I instancji, gdyż to ona kształtuje odpowiedzialność osoby trzeciej za zaległości podatkowe podatnika. Natomiast ewentualna decyzja organu odwoławczego nie ustala już tego zobowiązania, a jest jedynie przejawem kontroli poprawności tego ustalenia. Organ II instancji nie kreuje na nowo zobowiązania podatkowego, lecz kontroluje prawidłowość jego ustalenia, mając uprawnienia reformatoryjne. Tak orzekł Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 7 października 2020 r., II FSK 688/18, potwierdzając tym samym ugruntowaną linie orzeczniczą w tym względzie. Pogląd ten Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela i przyjmuje za swój. Uznać zatem należy, że skoro decyzja pierwszej instancji o odpowiedzialności Skarżącego została wydana [...] czerwca 2018 r., to termin z art. 118 § 1 O.p. nie został przekroczony i późniejsze – częściowo reformatoryjne – rozstrzygnięcie organu ponownie rozpatrującego sprawę, nie powinno być brane pod uwagę w kontekście przepisu art. 118 § 1 O.p. Z tego powodu zarzut skargi odnoszący się do naruszenia art. 118 § 1 O.p. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Niezależnie od tego Sąd rozpatrując niniejszą sprawę jest na obecnym etapie w myśl art. 153 P.p.s.a. związany stanowiskiem wyrażonym w tej kwestii przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w prawomocnym wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 767/18, którym sprawę tę rozstrzygnięto poprzednio. W wyroku tym Sąd wypowiedział się wyraźnie co do kwestii właściwego rozumienia i stosowania art. 118 § 1 O.p. na gruncie tej sprawy, stwierdzając m.in., że bieg 5-letniego terminu "rozpoczął się z końcem 2014r. i upływa z końcem 2019r." Uwzględniając zaś to, że do zachowania tego terminu wystarczy wydanie decyzji pierwszej instancji – w oczywisty sposób do przekroczenia terminu z art. 118 § 1 O.p. nie doszło.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wydając wyrok z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 767/18 co prawda orzekał jeszcze przed upływem terminu z art. 118 § 1 O.p., wbrew twierdzeniu Skarżącego jednak mógł wiążąco ocenić na przyszłość, jakie faktyczne i prawne uwarunkowania determinują jego upływ. I tak Sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 767/18,stwierdził m.in, że: "(...) dla ustalenia, czy skutek decyzji nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest data doręczenia decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2018r., która została wydana z zachowaniem 5-letniego terminu przedawnienia. Nie ma natomiast znaczenia dla sprawy termin wydania decyzji po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Powyższe wynika z regulacji art. 108 § 1 oraz z art. 47 § 1 w związku z art. 109 § 1 O.p."
Dalej, Sąd – świadomy tego, że uchyla zaskarżoną decyzję i przekazuje sprawę Organowi do ponownego rozpatrzenia – wskazał w wyroku z 11 grudnia 2018 r., że "skorygowanie decyzji pierwszoinstancyjnej na korzyść Skarżącego jest dopuszczalne. (...) Skorygowanie zatem przez Instytucję zarządzającą wysokości odsetek (na dzień wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, zamiast na dzień zapłaty) jako korzystniejsze jest dopuszczalne i nie spowoduje naruszenia terminu przedawnienia do wydania decyzji. W konsekwencji, skorygowanie w ten sposób wysokości odsetek na korzyść Strony, nie będzie stanowić naruszenia terminu przedawnienia z art. 118 § 1 O.p."
Skoro wypowiadając się uprzednio na gruncie tej sprawy Sąd w prawomocnym wyroku przesądził, że dla oceny czy zachowano termin z art. 118 O.p. istotne jest tylko wydanie decyzji organu pierwszej instancji, a zalecone przez sąd skorygowanie wysokości odsetek "w dół" przy ponownym rozpatrzeniu sprawy nie spowoduje, że organ naruszy art. 118 § 1 O.p. – to Sąd rozpoznający sprawę na obecnym etapie jest tym stanowiskiem związany na zasadzie art. 153 P.p.s.a. i dlatego niniejszym stwierdza, że zarzut naruszenia art. 118 § 1 O.p. z powodów podanych w skardze, nie mógł zostać uwzględniony.
Ponadto, Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w wyroku z 5 lutego 2020 r., I GSK 925/19 potwierdził prawidłowość stanowiska Sądu pierwszej instancji. Zatem, na zasadzie art. 190 P.p.s.a., sąd rozpoznający sprawę na obecnym etapie jest tym stanowiskiem NSA związany.
18. Nieuzasadniony w ocenie Sądu jest też zarzut naruszenia art. 107 § 1, art. 108 § 1 i 116 § 1 i 2 O.p. w zw. z art. 67 ust 1 u.f.p. przez wydanie na ich podstawie decyzji, której sentencja nie orzeka o solidarnej odpowiedzialności skarżącego za cudze zobowiązania, a jednocześnie zobowiązuje do zwrotu środków, których Skarżący nigdy nie otrzymał, zamiast orzekać o solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie Spółki do zwrotu środków w określonej wysokości. Sposób sformułowania sentencji zaskarżonej decyzji jest co prawda zawiły, jednak zdaniem Sądu wystarczająco komunikatywny aby stwierdzić, co było przedmiotem rozstrzygania i jaki obowiązek nałożono na Skarżącego. Z decyzji wynika, że Organ podając prawidłowe podstawy prawne orzekł o odpowiedzialności Skarżącego – jako członka zarządu spółki będącej beneficjentem środków – za kwoty należne od Spółki z tytułu zwrotu dofinansowania. Lektura decyzji nie pozostawia wątpliwości co do tego, że organ – prawidłowo - spółkę "[...]" traktował jako Beneficjenta środków podlegających zwrotowi, podając podstawę prawną zwrotu (decyzja z [...] sierpnia 2014 r.), zaś Skarżącego obciążył obowiązkiem zwrotu tych środków jako członka zarządu, na zasadzie art. 116 O.p. w zw. z art. 67 ust. 1 u.f.p. Sformułowanie sentencji zdaniem Sądu jest jednoznaczne jeśli chodzi o wskazanie tego, jaki obowiązek nałożono na Skarżącego, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej oraz w jakim wymiarze.
19. Końcowo Sąd stwierdza, że wszystkie kwestie istotne z punktu widzenia oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji o odpowiedzialności Skarżącego i jej zakresu, oraz braku negatywnych przesłanek odpowiedzialności, zostały już przesądzone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z 11 grudnia 2018r., I SA/Bd 767/18), od którego skargę kasacyjna oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 lutego 2020 r., I GSK 925/19. Ponowna ocena tych kwestii przez sąd na obecnym etapie orzekania jest zatem zbędna.
20. Powodem uchylenia decyzji przez WSA wyrokiem z 11 grudnia 2018 r. była kwestia niewłaściwego określenia zakresu odpowiedzialności Skarżącego za odsetki za zwłokę. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wówczas decyzję wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, tj. uwzględnił skargę, wyłącznie ze względu na naruszenie art. 107 § 2 pkt 2 i art. 116 § 2 o.p. w związku z art. 67 ust. 1 u.f.p. W świetle treści tych przepisów zakres przedmiotowy odpowiedzialności członków zarządu spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, określony w art. 116 § 1 i 2 O.p. obejmuje - oprócz odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej spółki - również odsetki za zwłokę od tych zaległości, określone na dzień wydania decyzji ustalającej tę odpowiedzialność. Zdaniem WSA prawidłowe było przyjęcie daty [...] maja 2012 r. jako początkowego terminu do naliczania odsetek za zwłokę stosownie do art. 207 ust. 1 u.f.p., ponieważ one obciążają Beneficjenta. Błędne natomiast było orzekanie wobec Skarżącego o odpowiedzialności za odsetki do dnia zapłaty, zamiast do dnia wydania decyzji pierwszoinstancyjnej, tj. do dnia [...] czerwca 2018r. Określenie odsetek na dzień zapłaty byłoby rozstrzygnięciem mniej korzystnym niż orzeczenie o odsetkach na dzień wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2018r. Sąd I instancji w wyroku z [...] grudnia 2018 r. nakazał Organowi uchylić decyzję pierwszoinstancyjną w części punktu pierwszego i orzec o solidarnej odpowiedzialności M. J. za zaległości z tytułu zwrotu dofinansowania udzielonego Spółce w konkretnej wysokości, przy czym wysokość ta nie może być wyższa niż w decyzji z [...] czerwca 2018r. WSA nakazał ponadto organowi orzec o odpowiedzialności Skarżącego za odsetki za zwłokę w wysokości naliczonej na dzień wydania decyzji z dnia [...] czerwca 2018r. oraz utrzymać w mocy decyzję w pozostałej części, tj. w zakresie pkt 2.
21. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy rozpoznając sprawę na obecnym etapie, na skutek ponownie wniesionej skargi na decyzję ostateczną wydaną po uwzględnieniu przez organ wyroku, WSA i NSA, stwierdza, że zalecenia Sądu zostały przez Organ prawidłowo wykonane. Skarżący w obecnie rozpatrywanej skardze zresztą nie ponosi zarzutów wobec określenia zakresu jego odpowiedzialności za kwotę zwrotu dofinansowania czy też za odsetki za zwłokę – co było jedyną kwestią sporną, jaka w tej sprawie pozostała organowi do rozstrzygnięcia po prawomocnym wyroku WSA z 11 grudnia 2018 r. Pozostałe kwestie związane z odpowiedzialnością Skarżącego zostały wcześniej prawomocnie przesądzone przez WSA i NSA i niedopuszczalne ani niecelowe byłoby ich ponowne roztrząsanie. Dlatego też niezasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i 2, art. 81 oraz art. 81a KPA w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, co – zdaniem strony skarżącej – "doprowadziło, a przynajmniej mogło skutkować niewłaściwym zastosowaniem art. 116 § 1 i 2 O.p. przez nieuprawnione zignorowanie wniosków dowodowych Skarżącego na okoliczności istotne z puntu widzenia hipotezy i przesłanek egzoneracyjnych objętych art. 116 § 1 i 2 O.p., a przy tym odmiennie przyjmowane w ustaleniach, na których oparto zaskarżoną decyzję". Skoro sądy obu instancji przesądziły już, że stan faktyczny przyjęty przez Organ za podstawę rozstrzygnięcia został ustalony prawidłowo, a jedyną kwestią wymagającą korekty była wysokość odsetek za zwłokę (a konkretnie końcowa data, do której obciążają one Skarżącego), to powrót do zagadnienia przesłanek egzoneracyjnych czy też do zagadnienia okresu, w którym Skarżący pełnił funkcję członka zarządu, był niedopuszczalny, skoro sądy obu instancji za prawidłowe uznały wcześniejsze stanowisko organu, że przesłanki takie nie występują. Organ nie miał obowiązku uwzględniania wniosków dowodowych w tym zakresie, a sam fakt, że się do nich należycie formalnie nie ustosunkował, nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Granice ponownego rozpatrzenia sprawy przez organ były wyznaczone przez prawomocne wyroki sądów obu instancji. Dlatego zarzuty co do naruszenia art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i 2, art. 81 oraz art. 81a KPA w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy o finansach publicznych nie mogły zostać uwzględnione.
22. W tym stanie rzeczy skargę, jako nieuzasadnioną, należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło