I SA/Bd 16/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia długu celnego postanowił: 1. zwolnić skarżącego od wpisu od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący wniósł na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, którego miesięczny dochód z tytułu świadczeń emerytalno-rentowych wynosi [...] zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: czynsz najmu [...] zł; media [...] zł; lekarstwa [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: PIT 40A za lata 2016-2017; umowę najmu lokalu mieszkalnego; faktury za wodę i prąd. Ponadto skarżący oświadczył, że nie korzystał ze świadczeń pomocy społecznej; nie posiada oszczędności, nie korzysta ze wsparcia finansowego od rodziny; żona posiada samochód osobowy [...] rok produkcji 2006; nie prowadzi działalności gospodarczej; nie posiada zobowiązań kredytowych; nie posiada majątku; nie posiada udziałów w spółkach prawa handlowego. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej zwana p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. W świetle powyższych ogólnych rozważań stwierdzić należało, że strona spełnia przesłanki w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Po uwzględnieniu kosztów związanych z miesięcznym utrzymaniem mieszkania tj. czynsz najmu [...] zł, energia elektryczna [...] zł; woda [...] zł. do dyspozycji w gospodarstwie domowym pozostaje kwota ok. [...] zł., co w przeliczeniu na jednego członka rodziny daje kwotę [...]zł. Ponadto skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych oraz przedmiotów wartościowych Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, orzekający uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej stronie skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia tego wpisu. Jednocześnie orzekający nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżącego pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z 27 maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącego, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.