I SA/Bd 161/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-05-10
Skład orzekający: Zdzisław Pietrasik, Ewa Kruppik-Świetlicka, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka będąca posiadaczem gruntów Skarbu Państwa na podstawie umowy o udostępnienie pasa gruntu na cele utrzymania i budowy rurociągów oraz linii światłowodowych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości, mimo że grunty te są sklasyfikowane w ewidencji jako "tereny różne" (Tr) i nie są wykorzystywane przez Nadleśnictwo do działalności leśnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka, która posiada grunty Skarbu Państwa na podstawie umowy o odpłatne udostępnienie pasa gruntu na cele utrzymania, eksploatacji i budowy rurociągów oraz linii światłowodowych, jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Posiadanie to, nawet jeśli ma cechy służebności przesyłu, skutkuje przeniesieniem posiadania w rozumieniu art. 336 Kodeksu cywilnego, a grunty te, sklasyfikowane jako "tereny różne" (Tr) i zajęte na cele działalności gospodarczej, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.Stan faktyczny
Spółka P. "P." S.A. została obciążona podatkiem od nieruchomości za 2013 r. od gruntów należących do L. P. (Skarbu Państwa), które posiadała na podstawie umowy z 2002 r. dotyczącej pasa gruntu pod rurociągi i linie światłowodowe. Spółka kwestionowała swój status podatnika, argumentując, że nie jest posiadaczem zależnym ani posiadaczem rzeczy, a jedynie posiadaczem służebności przesyłu. Organy podatkowe uznały, że umowa skutkowała przeniesieniem posiadania gruntów, które były zajęte na cele działalności gospodarczej i sklasyfikowane jako "tereny różne" (Tr), co czyniło spółkę podatnikiem podatku od nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Oddalenie skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Pietrasik (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant: asystent sędziego Katarzyna Chowańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2016r. sprawy ze skargi P. E. R. N. "P." S.A w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r. oddala skargę
Decyzją z dnia [...] września 2015r. Wójt Gminy B. określił skarżącej spółce zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2013r. w wysokości
[...] zł.
W odwołaniu spółka wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając jej naruszenie: art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku
z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie spółki za podatnika podatku
od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do L. P., które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego; art. 3 ust. 2 ww. ustawy poprzez uznanie Spółki za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów L. P., które są we faktycznym władaniu Nadleśnictw oraz art. 120, art. 122 i art. 210 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z dnia
[...] sierpnia 2015r. włączył do akt niniejszego postępowania wyciąg z wyniku kontroli
nr [...] z dnia [...] marca 2015r. Dyrektora Urzędu
Kontroli Skarbowej w B., wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych
z dnia [...] grudnia 2014 r. Urzędu Kontroli Skarbowej w B., kserokopię wypisu z rejestru gruntów i budynków, kserokopie wycinków map. Rozstrzygając sprawę organ poddał analizie powyższe dokumenty oraz umowę z dnia [...] listopada 2002r. zawartą pomiędzy Dyrektorem L. P. z siedzibą w W. a skarżącą spółką. Organ przytoczył treść powyższej umowy.
Organ wskazał również, że dla ustalenia stanu faktycznego istotne
są wyjaśnienia złożone przez spółkę P. , która wykonała dla strony prace geodezyjne w 2009r. Powołując się na wynik kontroli organu kontroli skarbowej Kolegium wskazało, że zawarte zostały trzy umowy: pierwsza z dnia [...] lipca 2008 r. wraz z aneksem zawartym w dniu [...] marca 2009r., druga z dnia [...] czerwca 2009 r. wraz z aneksem zawartym w dniu [...] września 2009 r., trzecia z dnia [...] sierpnia 2009r. Przedmiotem tych umów było m.in. wykonanie pomiarów geodezyjnych pasa technicznego zajętego pod rurociągi i towarzyszące im kable światłowodowe
i teletechniczne zgodnie z warunkami ustalonymi z Dyrektorem L. P.. Prezes P. pismem z dnia [...] września 2014r. poinformował, że przedmiotowe umowy zostały zrealizowane zgodnie z zawartymi w nich wytycznymi, a cała dokumentacja geodezyjna została przekazana zgodnie z umowami do P. "P." S.A. P. dokonała pomiarów przy zastosowaniu uzgodnionych parametrów na całej długości rurociągów przebiegających przez grunty Skarbu Państwa będące w zarządzie L. P.. Zgodnie z zapisami umów przygotowała ona również wykazy zmian ewidencyjnych dotyczących poszczególnych działek oraz wnioski
do poszczególnych nadleśnictw o wprowadzenie zmian do operatu ewidencji gruntów
i budynków prowadzonych przez właściwe starostwa. Z poczynionych ustaleń wynika,
że odmówiono ich podpisania z uwagi na brak przeprowadzenia przez P. "P." S.A. procedur wyłączenia gruntów z produkcji leśnej. Jednocześnie organ wskazał,
że nadleśnictwa nie podważały pomiaru pasa technicznego. Z pomiarów dokonanych przez firmę P., wynika, iż strona użytkowała, zgodnie z zawartą umową z dnia
[...] listopada 2002 r. grunty Skarbu Państwa będące z zarządzie L. P. (na terenie Gminy B.) o łącznej powierzchni 1,3159 ha (13.159 m˛), a nie jak twierdzi o powierzchni 966 m˛ (różnica 12.193 m˛). Organ stwierdził, że zakresem rzeczowym umowy z dnia [...] listopada 2002r. objęte zostały całe grunty oznaczone
w ewidencji gruntów i budynków jak "Tr - tereny różne" co do których odnosić się miały aktualizacyjne pomiary geodezyjne o których mowa w § 2 powyższej umowy. Wyniki pomiarów nie zostały jednak przekazane L. P. ani też nie została przeprowadzona procedura zmian danych w ewidencji gruntów i budynków. Zdaniem organu wbrew stanowisku strony brak jest podstaw do twierdzenia, że zakres rzeczowy umowy z [...] listopada 2002r. nie odnosi się bezpośrednio do powierzchni działek ujętych w ewidencji gruntów i budynków jako "Tr - tereny różne".
Udzielając odpowiedzi na pytanie, czy strona była posiadaczem spornych gruntów i czy prowadzona była na nich działalność gospodarcza, organ wyjaśnił,
że poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa (w imieniu i na rzecz którego działał Dyrektor Generalny L. P.) jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Nadleśnictwo zawarło w związku z tym ze stroną umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych." (treść § 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 tej umowy, należy podzielić stanowisko organu podatkowego, że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 5 (potem 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakichkolwiek z określeń "o posiadaniu, czy użytkowaniu". Należy bowiem także zwrócić uwagę, że z opisywanej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji niezasadne jest twierdzenie strony, iż na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy
i taką działalność faktycznie prowadzi. Zapis § 11 umowy został błędnie przez Stronę odczytany. Zgodnie z jego treścią "Dyrektor Generalny zastrzega sobie prawo wejścia na nieruchomości, o których mowa w § 1 ust. 1, w celu prowadzenia działalności
gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach. Przywołany przepis umowy
dotyczy prawa Nadleśnictwa do wejścia na teren użytkowany przez skarżącą
celem prowadzenia działalności gospodarczej i ochronnej, ale na gruntach
sąsiednich. W tej sytuacji nie można również podzielić słuszności wywodu
skarżącej, że taki sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona
"woli" posiadania tych gruntów. Nawet jeśli przyjmiemy, że występuje jedynie
element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności
związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej
i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa Strony ("woli" posiadania
w rozumieniu art. 336 k.c.) gruntów leśnych, pod którymi przede wszystkim
zlokalizowano pokaźnych rozmiarów rurociągi naftowe oraz linie światłowodowe.
Udostępnienie skarżącej gruntów uznać więc należy w realiach niniejszej sprawy,
za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności
przesyłu (gruntowej), o której mowa wart. 305 k.c., lecz za przekazanie ich
w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 k.c.
Ponadto zdaniem organu okolicznością, która przemawiała za takim stanowiskiem było, oprócz treści umowy i dowodów zebranych w sprawie również to, że udostępnione spółce grunty zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr", które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby rurociągów. Klasyfikacja tych działek wskazuje, co już opisano wyżej, że są to
użytki zakwalifikowane jako tereny różne i działalność leśna przez Nadleśnictwo
nie jest na nich prowadzona.
Reasumując, organ stwierdził, że zawarcie przez stronę
z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt,
oczyszczanie go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego
władztwa w rozumieniu art. 336 kodeksu cywilnego gruntów leśnych pod którymi
znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek
podatkowy w podatku od nieruchomości stosownie do treści przepisów art. 3
ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Obowiązywało ją to do
ujawnienia tego faktu w deklaracji podatkowej, obliczenia podatku i jego
zapłacenia na rachunek gminy, zgodnie z art. 6 ust. 9 tejże ustawy.
W skardze spółka wniosła o uchylenie w części zaskarżonej decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2013 oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w tej samej części.
Strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj.:
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie spółki za podatnika podatku
od nieruchomości w stosunku do gruntów należących do L. P., które nie stanowią przedmiotu dzierżawy, a tym samym w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza zależnego;
- art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 336 Kodeksu cywilnego poprzez uznanie spółki za podatnika podatku od nieruchomości
w stosunku do gruntów należących do L. P., w stosunku do których spółka nie wykazuje cech posiadacza rzeczy (tj. gruntu), tylko cechy co najwyżej posiadacza służebności przesyłu;
- art. 3 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez uznanie spółki
za podatnika podatku od nieruchomości w stosunku do gruntów L. P., które są w faktycznym władaniu Nadleśnictwa.
Zarzuciła także naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ
na wynik sprawy, tj.:
- art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania;
- art. 121 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych z uwagi na zastosowanie wykładni rozszerzającej i profiskalnej przy rozstrzyganiu w przedmiotowej sprawie;
- art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań
w celu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i rozstrzygnięcia jej w zgodzie z przepisami prawa przejawiające się brakiem dokładnej analizy stanu faktycznego, jak i przepisów prawnych obowiązujących w przedmiotowym postępowaniu, a także analizą stanu faktycznego w oderwaniu od postanowień Umowy z L. P. bagatelizowanie, że tzw. pas bezpieczeństwa stanowi grunty sąsiednie a nie pas gruntu będący przedmiotem Umowy z L. P.);
- art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 121 § 1 tej ustawy poprzez wykraczanie organu poza zakres swoich kompetencji z uwagi na dokonanie wykładni profiskalnej podczas interpretacji ustaleń umowy cywilnoprawnej dzierżawy (dot. § 11 ust. 1 Umowy z Nadleśnictwem), jak i całej sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą m.in. orzekanie w sprawach skarg
na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 poz. 270
ze zm. - dalej p.p.s.a.), które oceniane są z punktu widzenia ich legalności, a więc zgodności z prawem, zarówno materialnym jak i formalnym.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadku, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu decyzji lub postanowienia organy administracji publicznej naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 p.p.s.a., tj. w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1) albo w razie zaistnienia przyczyn uzasadniających stwierdzenie ich nieważności bądź wydania ich z naruszeniem prawa (pkt 2 i 3).
Dokonana przez Sąd, według wskazanych na wstępie kryteriów, kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji - objętej oceną z mocy art. 135 p.p.s.a. - wykazała, że skarga nie zasługuje
na uwzględnienie, gdyż skontrolowane akty nie naruszają prawa.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy podatkowe przepisów postępowania wskazać należy, że rozpatrzenie tych zarzutów poprzedzać musi rozpoznanie zarzutów dotyczących naruszenia norm prawa materialnego, albowiem tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny może być podstawą do trafnej subsumpcji tego stanu faktycznego pod określoną normę prawną. Nie budzi przy tym wątpliwości, że zakres postępowania dowodowego jest zdeterminowany przesłankami określonymi w przepisach stanowiących materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu nie doszło do zarzuconych w skardze naruszeń prawa procesowego, art. 120, art. 121, art. 122 O.p. poprzez niepełne i niewłaściwe rozpoznanie stanu faktycznego, oparcie się na niekompletnym materiale dowodowym
i dokonania błędnej oceny zebranego materiału dowodowego. Organy zgromadziły bowiem pełny materiał dowodowy, pozwalający na zrekonstruowanie stanu faktycznego i oceniły go zgodnie z zasadą swobodnej, a nie dowolnej oceny tych dowodów.
W obszernym uzasadnieniu decyzji organ podatkowy wskazał podstawy prawne
i faktyczne poczynionych ustaleń. Dowody z dokumentów nie były przy tym kwestionowane. Podkreślić należy, że to, iż wyprowadzona z zebranego materiału dowodowego ocena prawna jest odmienna od oczekiwań strony nie może dowodzić wadliwości tej oceny, która zdaniem Sądu jest zgodna z zasadami wiedzy, logiki
i doświadczenia życiowego, a zatem odpowiada wymogom art. 191 O.p. Powyższe nie stanowi również naruszenia zasady zaufania podatników do organów podatkowych. Wskazać należy, że organ prowadzący postępowanie zebrał materiał dowodowy obejmujący te okoliczności, z którymi na gruncie stosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego wiążą się skutki prawne. Reasumując, w kontrolowanym postępowaniu nie można dopatrzyć się zarzucanego w skardze naruszenia przepisów procesowych, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, że spornym w niniejszej sprawie jest to czy w 2013r., tj. w czasie obowiązywania umowy z dnia [...] listopada 2002r., skarżąca spółka była posiadaczem całości gruntów oznaczonych w ewidencji gruntów jako "Tr" - tereny różne, a tym samym, czy była podatnikiem podatku
od nieruchomości.
Rozstrzygając powyższy spór wskazać należy, że Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zawarte w wyroku tut. Sądu z dnia 21 lipca 2015r., I SA/Bd 395/15, a wyrażone w nim poglądy przyjmuje za własne. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło
na tle analogicznego stanu faktycznego, a stroną skarżącą tego postępowania również była P. "P." S.A.
W pierwszej kolejności ustalenia wymagał przedmiotowy zakresu umowy zawartej przez skarżącą w dniu [...] listopada 2002r. Ze stanu faktycznego sprawy wynika, że w dniu [...] listopada 2002r. pomiędzy Dyrektorem Generalnym L. P.
a skarżącą zawarta została umowa odpłatnego oddania do korzystania przez spółkę pasa gruntu zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych, pod budowę i utrzymanie nowych rurociągów oraz pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych (§ 1 ust. 1 umowy, k. 104 akt administracyjnych). Powierzchnię pasa gruntu oddanych do korzystania, zgodnie z § 2 ust. 2 umowy, miał wskazywać załącznik nr 5 (a później 6) określający również szerokość i powierzchnię zajętego pasa gruntów, z uwzględnieniem aktualizacji pomiarów geodezyjnych, o których mowa w ust. 1. Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy skarżąca spółka w odniesieniu do gruntów będących przedmiotem dzierżawy zobowiązana została do dokonania aktualizacji pomiarów geodezyjnych, przeprowadzenia zmian w ewidencji i dostarczenia zaktualizowanych map i aktualnego wypisu z rejestru gruntów. Załącznik nr 5 który został zastąpiony załącznikiem nr 6 (aneks do umowy nr [...], k. 68 akt administracyjnych) faktycznie wskazuje jedynie nadleśnictwo oraz długość trasy ogółem w metrach, w tym przypadające na Nadleśnictwo B. 1.621 m (poz. 17; k. 66 akt administracyjnych). Za udostępnianie gruntów skarżąca była zobowiązana zapłacić wynagrodzenie określone w § 4 umowy.
W trakcie postępowania podatkowego organ I instancji działając na mocy art. 181 w zw. z art. 216 O.p. włączył do akt niniejszego postępowania wyciąg z wyniku kontroli nr [...] z dnia [...] marca 2015r. Dyrektora Urzędu
Kontroli Skarbowej w B., wyciąg z protokołu badania ksiąg podatkowych
z dnia [...] grudnia 2014 r. Urzędu Kontroli Skarbowej w B., kserokopię wypisu z rejestru gruntów i budynków, kserokopie wycinków map. Z ustaleń organu Kontroli Skarbowej (protokół badania ksiąg podatkowych z dnia [...] grudnia 2014r.) wynika,
że z pomiarów dokonanych przez P. wynika, że spółka użytkowała grunty Skarbu Państwa będące z zarządzie L. P. na terenie Gminy B. o łącznej powierzchni 1,3159 ha (13.159 m˛), a nie jak twierdzi o powierzchni 966 m˛ (różnica 12.193 m˛). Jak trafnie wskazał organ co prawda pomiary zostały dokonane w 2009r. jednakże zachowują również aktualność w stosunku do podatku od nieruchomości
za 2013r. albowiem ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika – czego również nie kwestionuje strona skarżąca – rurociąg i światłowody w spornym okresie nie zmieniły swojego położenia.
Mając zatem na uwadze wyżej wskazane dowody i okoliczności szczegółowo opisane w zaskarżonej decyzji należy za organem odwoławczym stwierdzić,
iż zakresem rzeczowym umowy z [...] listopada 2002r. objęte zostały całe grunty oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jak "Tr - tereny różne" co do których odnosić się miały aktualizacyjne pomiary geodezyjne o których mowa w § 2 powyższej umowy. Wyniki pomiarów nie zostały jednak przekazane L. P. ani też nie została przeprowadzona procedura zmian danych ewidencji gruntów i budynków.
Do przesądzenia pozostaje zatem kwestia, czy skarżąca była posiadaczem spornych gruntów i czy prowadzona na nich była działalność gospodarcza.
W myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 o podatkach
i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014r. poz. 849 w brzemieniu obowiązującym w 2010r. – dalej "u.p.o.l." podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości. W literaturze przedmiotu podkreśla się, że przez pojęcie "tytuł prawny", o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a, należy rozumieć nie tylko typową umowę dzierżawy lub najmu, ale również inne szczególne formy prawne gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (zob. L. Etel w: L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne, Podatek rolny, Podatek leśny. Komentarz, Warszawa 2008, s. 150.)
W rozpatrywanej sprawie, poza sporem pozostaje status Nadleśnictwa (w imieniu i na rzecz którego działał Dyrektor Generalny L. P.) jako reprezentanta interesu Skarbu Państwa i jednostki podejmującej za niego czynności, również cywilnoprawne (stacio fisci), któremu przysługuje prawo własności. Nadleśnictwo zawarło w związku z tym ze skarżącą umowę "oddania do korzystania z pasa gruntu: zajętego na potrzeby utrzymania istniejących rurociągów naftowych; pod budowę
i utrzymanie nowych rurociągów naftowych; pod budowę i utrzymanie linii światłowodowych." (treść § 1 ust. 1 umowy). Oceniając charakter czynności prawnej wynikającej z § 1 ust. 1 tej umowy, należy podzielić stanowisko organu odwoławczego że odpłatne udostępnienie skarżącej gruntów leśnych wyszczególnionych w załączniku nr 5 (potem 6) do umowy, skutkowało przeniesieniem na ten podmiot ich posiadania
i to bez względu na to, że w umowie nie zostało zawarte jakichkolwiek z określeń
"o posiadaniu, czy użytkowaniu". Należy bowiem także zwrócić uwagę, że z opisywanej umowy o oddaniu do korzystania gruntów leśnych (pod którymi posadowione są rurociągi naftowe i linie światłowodowe) nie wynika, że udostępnienie tych gruntów, nastąpiło jedynie w celu wejścia na dany grunt. Jak słusznie podniesiono w zaskarżonej decyzji niezasadne jest twierdzenie strony iż na podstawie zapisów umowy Nadleśnictwo zastrzegło sobie prawo prowadzenia działalności gospodarczej na terenie będącym przedmiotem dzierżawy i taką działalność faktycznie prowadzi. Zapis § 11 umowy został błędnie przez stronę odczytany. Zgodnie z jego treścią "Dyrektor Generalny zastrzega sobie prawo wejścia na nieruchomości, o których mowa w § 1
ust. 1, w celu prowadzenia działalności gospodarczej, ochronnej na sąsiednich gruntach. W przepisie tym pojęcia "gospodarczej" "ochronnej" zostały rozdzielone spójnikiem "i" który co do zasady oddziela równorzędne określenia o treściach uzupełniających się a nie przeciwstawnych. Wobec czego końcowa część zdania
("na gruntach sąsiednich") odnosi się do obu tych pojęć a nie tylko do pojęcia "ochronnej", jak to odczytuje skarżąca. Zdaniem Sadu jak prawidłowo przyjął to organ drugiej instancji przywołany przepis umowy dotyczy prawa Nadleśnictwa do wejścia na teren użytkowany przez skarżącą celem prowadzenia działalności gospodarczej
i ochronnej ale na gruntach sąsiednich. W tej sytuacji nie można również podzielić słuszności wywodu skarżącej, że taki sposób udostępnienia gruntów powodował, że nie miała ona "woli" posiadania tych gruntów. Nawet jeśli przyjmiemy, że występuje jedynie element posiadania służebności w postaci wejścia na grunt, wykonania czynności związanych z właściwą eksploatacją linii (oczyszczanie z roślinności drzewiastej
i krzewiastej), to nie wyklucza to faktycznego władztwa skarżącej ("woli" posiadania
w rozumieniu art. 336 k.c.) gruntów leśnych pod którymi przede wszystkim zlokalizowano pokaźnych rozmiarów rurociągi naftowe oraz linie światłowodowe. Udostępnienie skarżącej gruntów uznać więc należy w realiach niniejszej sprawy,
za skutek czynności mającej cechy przypisane nie tylko posiadania służebności przesyłu (gruntowej), o której mowa w art. 305 k.c., lecz za przekazanie ich
w posiadanie temu podmiotowi stosownie do treści art. 336 k.c.
Okolicznością, która przemawiała za stanowiskiem organu jest, oprócz treści umowy i dowodów zebranych w sprawie również to, że udostępnione spółce grunty zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów jako użytki - tereny różne oznaczone symbolem "Tr", które zostały wydzielone specjalnie na potrzeby rurociągów. Klasyfikacja tych działek wskazuje, że są to użytki zakwalifikowane jako tereny różne
i działalność leśna przez Nadleśnictwo nie jest na nich prowadzona. Odnosząc się
w tym miejscu do zarzutów strony podkreślić należy, że ewidencja gruntów i budynków jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 O.p. (por. wyrok WSA
w Poznaniu z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt III SA/Po 172/14). Ten ostatni przepis ustanawia domniemanie prawdziwości (autentyczności) dokumentu oraz zgodności
z prawdą wynikających z jego treści okoliczności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że norma prawna zawarta w powyżej przywołanych regulacjach ustaw podatkowych wyznacza bardzo istotną granicę pomiędzy opodatkowaniem określonych gruntów podatkiem od nieruchomości albo ich opodatkowaniem wielokrotnie niższym podatkiem rolnym lub leśnym. Z woli ustawodawcy granica ta została wyznaczona według danych, co do charakteru tych gruntów, wynikających z ewidencji gruntów i budynków, o której mowa w art. 2 pkt 8 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. W świetle treści przywołanych powyżej przepisów organy podatkowe nie mogą dokonywać samodzielnych ustaleń faktycznych, co do klasyfikacji określonych gruntów podważających dane wynikające w tym zakresie z ewidencji gruntów i budynków (m.in. wyrok NSA z dnia 21 marca 2012r., sygn. akt
II FSK 1815/10, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych,
na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że co do zasady
o sposobie klasyfikacji gruntu, dla celów podatkowych w podatku od nieruchomości, decyduje nie tyle sposób rzeczywistego wykorzystywania nieruchomości, ile jej przeznaczenie wskazane w ewidencji gruntów i budynków (por. art. 21 ust. 1 P.g.k.).
Na gruncie ustaw podatkowych (ustawa o podatkach i opłatach lokalnych oraz ustawa
o lasach) ewidencja zyskała w tym względzie walor normatywny - dla wyznaczania zakresu opodatkowania (m.in. wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II FSK 3226/12, CBOSA).
Zdaniem składu orzekającego, z przytoczonych na wstępie postanowień umownych wynikało, jak zasadnie przyjęto w sprawie podatkowej, że skarżącej spółce zostały udostępnione grunty w celu utrzymania , umożliwienia eksploatacji i budowy rurociągów i linii światłowodowych czyli w celu wykonywania działalności gospodarczej. Dlatego również zasadne było dalsze stanowisko organu, iż grunty udostępnione spółce były zajęte na cele działalności gospodarczej, w rozumieniu art. 2 ust. 2 u.p.o.l. Według tego unormowania, opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają lasy,
z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Użyte tu pojęcie "zajętych" odnosi się do sfery działań faktycznych.
Reasumując, Sąd stwierdza, że zawarcie przez skarżącą z Nadleśnictwem umowy z elementami posiadania służebności (wejścia na grunt, oczyszczanie
go z roślinności drzewiastej i krzewiastej), nie wyklucza faktycznego władztwa
w rozumieniu art. 336 k.c. gruntów leśnych, pod którymi znajdują się rurociągi naftowe, na którym to posiadaczu ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości stosownie do treści przepisów art. 3 ust.1 pkt 4 lit. a u.p.o.l.
W świetle powyższego Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło