I SA/Bd 161/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Olesińska Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 maja 2022 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Inne z dnia [...] października 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zwolnienie z opłacenia należności z tytułu składek za marzec – maj 2020r. uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił przywrócenia terminu na złożenie wniosku o zwolnienie D. G. ("Skarżąca", "Strona") z opłacania należności z tytułu składek należnych za miesiące marzec-maj 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie zachowała terminu wskazanego w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Zgodnie z przepisami tej ustawy, wniosek winien zostać złożony do dnia [...]., czemu wnioskodawczyni uchybiła. W odwołaniu od tej decyzji wniesionym do Sądu Okręgowego w Bydgoszczy płatnik składek wniósł o zmianę decyzji przez orzeczenie o przywróceniu terminu na złożenie wniosku i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu odwołania Strona wskazała, że wniosek o zwolnienie z opłacania składek został pobrany z komputera w dniu [...] r. i tego samego dnia złożony w ZUS. Wskazała też, że w sprawie tego wniosku kontaktowała się z nią pracownik ZUS w dniu [...] r. Zdaniem Strony, stan faktyczny w sprawie wskazuje na niesystematyczne opróżnianie skrzynki podawczej w ZUS a składając wniosek w skrzynce strona działała w zaufaniu do organu rentowego. W związku z tym Skarżąca nie dotrzymała nie ze swojej winy terminu na złożenie wniosku o zwolnienie z opłacania składek, ponieważ to organ, jej zdaniem, dopuścił się zaniechania w systematycznym opróżnianiu skrzynki i zasadnym jest przywrócenie uchybionego terminu. W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu organ podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazał, że warunkiem uzyskania zwolnienia z opłacania składek było złożenie wniosku najpóźniej do dnia [...] r. W wyniku analizy okoliczności sprawy organ rentowy ustalił, że płatnik składek złożył wniosek dopiero w dniu [...]. w skrzynce podawczej umieszczonej w siedzibie oddziału ZUS w Bydgoszczy. Wyrokiem z dnia 25 maja 2021r., sygn. akt VI U 2708/20 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie oraz zasądził od ubezpieczonej na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Bydgoszczy kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Rozpatrując wniesioną przez Skarżącą apelację, Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 27 września 2021 r., sygn. akt III AUa 1360/21 uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. We wniesionym do tut. Sądu piśmie z dnia [...]. Skarżąca podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie. Podniosła, że dowiadując się o tym, iż [...]. był ostatnim dniem na złożenie wniosku w formie papierowej skorzystała z tej możliwości, bowiem pracownik M. M. odpowiedzialna za obsługę platformy elektronicznej przebywała na zwolnieniu i nie było wiadomym, kiedy powróci do pracy. Skarżąca będąc w przeświadczeniu co do tego, że wniosek ten został złożony w formie papierowej, nie powielała go przez jego wysyłkę drogą elektroniczną. Dodała, że w tamtym czasie wrzucanie pism do skrzynki podawczej nie generowało jakiegokolwiek potwierdzenia. Skarżąca oraz inne osoby korzystające z tej formy wnoszenia pism mogły działać jedynie w zaufaniu co do tego, że pisma były skutecznie składane w ZUS. Na potwierdzenie, że wniosek został złożony w dniu [...] r. Strona podała, że posiada jedynie screen ekranu z wygenerowanym plikiem do wydruku wniosku, który załączyła celem przeprowadzenia z niego dowodu. Zdaniem Skarżącej, nie można zarzucić jej, że nie dochowała staranności w działaniu i złożyła wniosek po terminie. Strona podniosła, że pieczątka z datą [...] r. widniejąca na wniosku świadczyć może co najwyżej o tym, że pracownik ZUS ostemplował wniosek tą datą, a nie że wniosek został złożony tego dnia w skrzynce podawczej. Skarżąca nie jest w stanie zweryfikować w jaki sposób pracownicy ZUS zajmowali się obsługą wniosków złożonych w skrzynkach podawczych. Zdaniem strony, data widniejąca na pieczątce nie odpowiada dacie faktycznego złożenia wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wstępnie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy COVID-19, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090). Zgodne z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2020r. ( sygn. akt II OPS 6/19 i II OPS 1/20) stwierdzono, że powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz. 329.; dalej: "p.p.s.a."), dający podstawę do odstąpienia od rozpoznania sprawy w sposób jawny. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, co przewiduje także art. 31 ust. 3 Konstytucji, który stanowi o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz gdy jest to konieczne ze względu na ochronę zdrowia. Należy mieć również na uwadze, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy o zwalczaniu COVID-19 jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, a stan pandemii nakazuje ich uwzględnianie w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia [...]. skierowano sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Wskazać należy, że strona skarżąca została poinformowana o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne, a także o dostępie do informacji o sprawie w wykazie spraw sądowych e-Wokanda pod wskazanym adresem oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżoną decyzję według podanych kryteriów stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawa w stopniu nakazującym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego aczkolwiek z innych przyczyn niż wskazane w skardze. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020r. poz. 256 ze zm. dalej jako: "k.p.a.") w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Właściwy organ administracji zobowiązany jest zatem do przywrócenia terminu w sytuacji, gdy zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki przywrócenia terminu określone w postanowieniach art. 58 § 1 i 2 k.p.a., tj.: 1) brak winy zainteresowanego w uchybieniu terminu; 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu; 3) dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu; 4) dopełnienie wraz z wnioskiem tej czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W przypadku niespełnienia choćby jednego z wymienionych warunków, wniosek nie może być uwzględniony. Przy czym, przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Podkreślić należy, że przesłanka dochowania siedmiodniowego terminu jest pierwotna w stosunku do pozostałych podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Jednocześnie, jej niedochowanie zawsze skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu, gdyż jest to termin, który nie podlega przywróceniu. W świetle art. 58 § 2 k.p.a., datą, od której należy liczyć termin do wniesienia prośby o przywrócenie terminu, jest dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym, a rolą strony wnoszącej o przywrócenie terminu jest wówczas wskazanie daty, w jakiej dowiedziała się o okoliczności uchybienia terminu. Generalnie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że jeżeli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania wiadomości o tym (por. wyroki NSA z 22 stycznia 2018 r. II OSK 1476/17, z 16 grudnia 2016 r. II OSK 1365/16, z 26 lipca 2017 r. I OSK 1992/15). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Strona składając wniosek o przywrócenie terminu wskazała że w piśmie z dnia [...]. ZUS w Bydgoszczy poinformował ją o nieterminowym złożeniu wniosku. W odpowiedzi na to pismo Skarżąca zwróciła się pismem z dnia [...]. z wnioskiem o ponowne przeanalizowanie całej dokumentacji w sprawie. W aktach sprawy (k.5 akt admin.) znajduje się pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...]/RDZ-W skierowane do Strony w treści którego z powołaniem się na obowiązujące przepisy wyjaśniono, iż wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności został złożony po terminie. Brak jest jednak zwrotnego potwierdzenia odbioru tego pisma. W zaskarżonej decyzji organ analizując przesłanki przywrócenia terminu skoncentrował się na okoliczności uprawdopodobnienia braku winy strony (art. 58 § 1 k.p.a.) pomijając całkowicie kwestię zachowania przez Stronę siedmiodniowego terminu o którym stanowi art. 58 § 2 k.p.a. Jak już wyjaśniono wyżej przesłanką, która musi obligatoryjnie zaistnieć w pierwszej kolejności, aby w ogóle możliwe było badanie okoliczności podniesionych we wniosku i ewentualne przywrócenie uchybionego terminu, jest złożenie żądania (prośby) w terminie siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jeśli strona nie wiedziała o uchybieniu terminu, to termin do złożenia prośby o jego przywrócenie liczy się od dnia uzyskania przez nią wiadomości o tym. Skarżąca sama wskazała, że o nieterminowym złożeniu wniosku dowiedziała się z pisma ZUS z dnia [...]. Wniosek o przywrócenie terminu nadany został w dniu [...]. Organ ponownie rozpatrując sprawę ustali kiedy Skarżąca otrzymała pismo z dnia [...]. i oceni czy wniosek o przywrócenie terminu złożony został w ciągu 7 dni od tej daty. Mając powyższe na uwadze za bezprzedmiotową Sąd uznał merytoryczną ocenę złożonego wniosku o przywrócenie terminu, tj. ocenę braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Zachowanie terminu, przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest bowiem wymogiem formalnym rozpatrzenia tego wniosku. Wobec powyższego Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję.