I SA/Bd 264/08
WyrokWSA w Bydgoszczy2008-08-12
Skład orzekający: Izabela Najda-Ossowska, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Ewa Kruppik-Świetlicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy faktury wystawione przez podmiot, który formalnie istniał i był zarejestrowany, ale faktycznie nie uczestniczył w obrocie gospodarczym, mogą stanowić podstawę do zaliczenia wydatków na ich podstawie do kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych, nawet jeśli podatnik nie poniósł faktycznie wydatku lub wydatek ten był nielegalny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy podatkowe nieprawidłowo wyłączyły z kosztów uzyskania przychodów wydatki udokumentowane fakturami wystawionymi przez podmiot formalnie istniejący, ale faktycznie nieuczestniczący w obrocie gospodarczym. Sąd podkreślił, że brak rzetelnego dowodu księgowego nie jest równoznaczny z brakiem poniesienia wydatku, a o charakterze wydatku decydują przepisy ustawy podatkowej, a nie jedynie przepisy dotyczące prowadzenia ksiąg rachunkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B., która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. o określeniu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. Organy podatkowe uznały, że skarżący niezasadnie zaliczyli do kosztów uzyskania przychodów wydatek na zakup oleju napędowego, ponieważ faktury wystawił podmiot (Spółka W.) uznany za nieistniejący i fikcyjny. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów dotyczących prowadzenia księgi przychodów i rozchodów, ustawy o PIT, Ordynacji podatkowej oraz przepisów unijnych, twierdząc, że spełnili formalne wymogi weryfikacji kontrahenta i faktycznie ponieśli wydatek.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. i stwierdzono, że nie podlega ona wykonaniu w całości. Zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Asesor WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: sekretarz sądowy Marcin Frydrych po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi D. i B. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w B. na rzecz skarżących solidarnie kwotę 2.800,00 (dwa tysiące osiemset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. określił skarżącym zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005r. w wysokości [...] zł, w następstwie uznania, że strona niezasadnie zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów w prowadzonej działalności gospodarczej kwotę [...] zł z tytułu wydatku na zakup oleju napędowego od firmy T. H. Z. W. sp. z o. o. w G., oddział w M. Organ stanął na stanowisku, że faktury wystawione przez w.w. podmiot sporządzone zostały przez podmiot nieistniejący, wobec czego nie mogą stanowić rzetelnego dowodu księgowego.
W odwołaniu od tej decyzji, w którym strona wnosiła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, podatnicy zarzucili naruszenie § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów, który w ust. 3 stanowi, że faktury VAT spełniające wymogi formalne stanowią dowody księgowe. W ocenie strony, organ I instancji nie zarzucił fakturom VAT wystawionym przez W. sp. z o. o. braku spełnienia wymogów formalnych, jedynie podał, że nie zawierają wiarygodnego określenia wystawcy, gdyż wystawione zostały przez podmiot nieistniejący. Strona podniosła, że organ podatkowy przy ocenie wiarygodności wystawcy bezprawnie posłużył się zapisem § 12 ust. 3 pkt 2 wymienionego rozporządzenia, dotyczącego innych dowodów księgowych. Ponadto podkreśliła, że organ I instancji nie wskazał obowiązujących przepisów, co do oceny wiarygodności wystawcy faktur VAT, które podatnik powinien przestrzegać.
Strona nie zgodziła się również z twierdzeniem organu, że kwestionowane faktury nie dokumentują faktycznej sprzedaży. Podatnicy podkreślili, że dokonywali zakupu paliwa, płacili za każdą fakturę a towar był dostarczany, co potwierdza, że transakcje dochodziły do skutku.
Decyzją z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując, że stan faktyczny wynikający ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wskazuje jednoznacznie, iż W. sp. z o. o. nie była podmiotem uprawnionym do wystawiania faktur VAT. Firma ta nie prowadziła działalności gospodarczej, dokonywała zakupów paliwa od podmiotów nieznanych, nieistniejących i odsprzedawała jako towar handlowy, od podmiotu zarejestrowanego dla potrzeb VAT oraz podatku dochodowego, co było podstawą do uznania jej za podmiot fikcyjny.
Organ wskazał, że M. G., Prezes firmy W., posługiwał się pieczątką, na której był adres prowadzonej działalności jako oddział w M. na ul. [...] a z pisma Urzędu Miasta w M. wynika, że w miejscowości tej nie ma takiej ulicy. Ustalono, że pod adresem siedziby spółki w G., przy ul.[...] jest mieszkanie prywatne, a domownicy nie znają M. G., jak również Spółki W.. Ponadto M. G., za wyjątkiem deklaracji VAT-7, nie składał żadnych innych deklaracji podatkowych i nie prowadził ksiąg rachunkowych od 1999 r. Nie składał deklaracji PIT, CIT, informacji CIT/ST oraz zeznań CIT-8. Za stwarzanie pozorów prowadzenia przez Spółkę W. działalności gospodarczej odpowiedzialny jest M. G., który za ten czyn skazany został wyrokiem Sądu Rejonowego w G. W. z dnia [...]. Sąd wykazał, że posługiwał się on sfałszowanymi fakturami VAT dokumentującymi zakup oleju opałowego wystawionymi przez podmioty nieistniejące.
W świetle zebranego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Skarbowej
w B. stwierdził, że w sprawie zaistniały wszelkie podstawy faktyczne i prawne do wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków, które nie były dokumentowane w sposób określony prawem.
Organ stwierdził, że podatnik prowadzący działalność gospodarczą powinien charakteryzować się wiedzą, że istnieje proceder nielegalnego obrotu paliwem oraz jakimi konsekwencjami skutkuje nabywanie takiego paliwa. Podatnik miał prawo sprawdzić w organach podatkowych czy wystawca faktury był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT, jednak z takiego prawa nie skorzystał. Wszystkie dane Spółki W. okazały się fikcyjne, co było łatwe do zweryfikowania przy minimalnym nakładzie środków, czego jednak strona nie uczyniła.
Przepis § 12 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów określa, jakie dokumenty stanowią podstawę ewidencjonowania zdarzeń gospodarczych. Znajdują się wśród nich faktury VAT. Dane zawarte na tych dokumentach nie mogą być fikcyjne. Faktury, które nie dokumentują faktycznej sprzedaży, nie mogą potwierdzać legalnego, czyli zgodnego z prawem obrotu, są bezskuteczne prawnie i tym samym nie mogą wywołać skutków podatkowych u ich odbiorcy poprzez obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Kwestionowane faktury odzwierciedlają transakcje nierzeczywiste, gdyż zostały wystawione przez podmiot nieistniejący. Formalnie nie można uznać za odzwierciedlające rzeczywiste zdarzenie gospodarcze rachunków, zawierających w nazwie wystawcy faktury wpis firmy nie zarejestrowanej we właściwych rejestrach urzędów skarbowych.
Organ wskazał, że twierdzenie podatnika, iż wystawione faktury przez firmę W. spełniały wymogi formalne nie może stanowić przesłanki wystarczającej
do zakwalifikowania dowodu księgowego jako rzetelnego. Faktury wystawione przez podmioty nieistniejące nie posiadają cech dowodu księgowego, ponieważ nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. Udokumentowanych nimi wydatków nie można uznać za koszty uzyskania przychodów.
Wszystkie zapisy dokonywane w podatkowej księdze przychodów i rozchodów powinny być oparte na rzetelnych i prawidłowych dowodach księgowych. Organ wskazał na art. 20 i art. 21 ustawy o rachunkowości, które ustalają zasady dokumentowania operacji gospodarczych, a w szczególności warunki, jakimi powinny odpowiadać dowody księgowe stanowiące podstawę zapisów w księgach rachunkowych.
Na decyzję organu II instancji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:
1. § 12 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów poprzez przyjęcie,
że faktury wystawione przez Spółkę W. nie zawierały wiarygodnego określenia wystawcy i zostały wystawione przez podmiot nieistniejący;
2. art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przez przyjęcie, że faktury wystawione przez Spółkę W. zostały wystawione przez podmiot nieistniejący i wskutek tego nie stanowią one kosztów uzyskania przychodu;
3. art. 121 § 1, art. 122, art. 124 oraz art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nienależyte wyjaśnienie sprawy i motywów wydanej decyzji;
4. art. 120 Ordynacji podatkowej poprzez pominięcie norm zawartych w VI Dyrektywie Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz. U. UE. L. 77. 145. 1 ze zm.) mających pierwszeństwo zastosowania przed prawem krajowym w razie kolizji tego ostatniego z normami prawa międzynarodowego;
5. art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.) poprzez pozbawienie strony prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w sytuacji, gdy posiadała ona faktury potwierdzające nabycie towaru, a przepisy powołanej ustawy w tym czasie nie zawierały ograniczeń w realizacji tego uprawnienia i powołuję się na ich sprzeczność z VI Dyrektywą Rady Unii Europejskiej;
6. art. 88 ust. 3a pkt. 1 lit. a ustawy o podatku od towarów i usług poprzez przyjęcie, że W sp. z o. o. w G. jest podmiotem nieistniejącym, nieuprawnionym do wystawiania faktur VAT a wystawione przez nie faktury nie potwierdzają dokonanych transakcji.
W uzasadnieniu podatnicy podnieśli, że ze stanowiskiem organów podatkowych, iż Spółka W. była podmiotem nieistniejącym i nieuprawnionym do wystawiania faktur VAT nie można się zgodzić, ponieważ do [...] była ona czynnym podatnikiem VAT, składała deklaracje VAT-7, miała nadany NIP i REGON i do chwili obecnej wpisana jest do Krajowego Rejestru Sądowego. Tak więc spełnia wszelkie formalne kryteria i wymogi podmiotu istniejącego i prowadzącego działalność gospodarczą. B. L. przed przystąpieniem do współpracy z nią dokonał rutynowych i możliwych czynności sprawdzających kontrahenta. Uzyskał od Spółki zaświadczenie o wpisie do Krajowego Rejestru Sądowego, które zweryfikował, uzyskał również zaświadczenie o nadaniu numeru identyfikacyjnego REGON, decyzję w sprawie nadania numeru identyfikacyjnego NIP, a na dowód, że Spółka jest czynnym podatnikiem VAT uzyskiwał kopie deklaracji VAT-7. Spółka W. zatem faktycznie prowadziła działalność gospodarczą.
Zdaniem strony skarżącej zupełnie gołosłowne są twierdzenia organu podatkowego, że transakcje pomiędzy B. L. a Spółką W. nie zostały dokonane. Na poparcie swego stanowiska organ nie przedstawił żadnego dowodu. Jedynym potwierdzeniem tego wniosku jest fakt, że sprzedającym był M. G. działający prywatnie, a nie firma W., której dane były zamieszczane na fakturach. Stwierdzenie to nie znajduje jakiegokolwiek potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym w sprawie. Przeprowadzone czynności w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 i 2005 roku, wykazały jednoznacznie, że strona w kontrolowanym okresie nabywała tylko i wyłącznie olej napędowy od Spółki W., co potwierdza fakt, iż transakcje te były rzeczywiste.
Strona stwierdziła, że nie można zaakceptować poglądu organu podatkowego,
iż zaniedbania czy też "oszukańcza" działalność Spółki W. może skutkować tak dalece idącymi skutkami dla skarżących. Chybiony jest pogląd organu, że zakwestionowane faktury wystawione przez Spółkę W. nie zawierają wiarygodnego określenia wystawcy i tym samym nie spełniają wymogów § 12 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Organ w zebranym w sprawie materiale dowodowym nie wykazał w żaden sposób, że faktury te nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Wręcz przeciwnie z ustaleń w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2004 i 2005 roku jednoznacznie wynika, że do transakcji dochodziło, czemu organ nie zaprzeczył. Organ w żaden sposób nie wykazał również, że B. L. nie poniósł kosztów zakupu oleju napędowego. Dołączone do akt sprawy dowody kwot zapłaty świadczą o tym, iż takie koszty poniósł. W tym stanie sprawy wyłączenie tych faktur z kosztów uzyskania przychodów jest bezzasadne.
Skarżący podniósł, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie wynika, aby B. L. wiedział o ewentualnych oszustwach Spółki W., czy też jej Prezesa, M. G.. Brak jest również jakichkolwiek dowodów na to, że skarżący uczestniczył w tym ewentualnym "oszukańczym" procederze.
Strona podniosła również, że niniejszej sprawy nie można rozpatrywać tylko
i wyłącznie na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Sprawa ta ściśle powiązana jest z prowadzoną przez B. L. działalnością gospodarczą. Konsekwencje w podatku dochodowym skarżących mają bezpośredni związek z skutkami wskazanej decyzji w sprawie VAT i są bezpośrednio związane
z tym podatkiem.
Zdaniem podatników, zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa i oparta na przepisach sprzecznych z Konstytucją
i prawem wspólnotowym. Zaskarżona decyzja narusza przepisy dotyczące podatku
od towarów i usług. Strona powołała wyroki dotyczące rozstrzygnięć w podatku VAT odnoszące się do konkretnych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wskazanych w skardze dokumentów potwierdzających sprawdzenie przez stronę wiarygodności Spółki W., organ stwierdził, że są one niezrozumiałe, gdyż jak podatnik zeznał do protokołu w dniu [...], nie widział żadnych dokumentów rejestrowych oraz kopii deklaracji VAT. Organ wskazał również, że niektóre z zarzutów zawartych w skardze odnoszą się bezpośrednio do podatku od towarów i usług, a rozstrzygana sprawa dotyczy jedynie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych, tak więc organ w zaskarżonej decyzji nie odniósł się do przepisów dotyczących VAT.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna aczkolwiek nie wszystkie jej zarzuty Sąd uznał za trafne. Należy wskazać, że sąd administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) uchyla decyzję, kiedy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co stwarza podstawę do wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Spór w sprawie dotyczy wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów w działalności gospodarczej prowadzonej przez stronę skarżącą wydatków poniesionych na zakup paliwa w postaci oleju napędowego od Spółki W., udokumentowanych fakturami VAT wystawionymi przez ten podmiot. Organy uznały, że wystawca faktury jest podmiotem nieistniejącym albowiem zachowywał jedynie formalne pozory funkcjonowania, nie uczestnicząc w rzeczywistym obrocie gospodarczym.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela ustalenie organów, że podmiot widniejący jako sprzedawca oleju napędowego na sporych fakturach, Spółka W. jest podmiotem, który nie uczestniczył w rzeczywistym obrocie prawnym, co uprawniało do uznania go za podmiot nieistniejący a wystawione przez niego faktury za fikcyjne z uwagi na strony. Szczegółowo przeprowadzone postępowanie dowodowe w tym zakresie uzasadniało takie wnioski. Wskazywały na to następujące okoliczności, niepodważone przez skarżących: pod adresem wskazanym jako siedziba Spółki W. znajduje się prywatne mieszkanie, którego domownicy nic nie wiedzą na temat istnienia Spółki, nie znają jej Prezesa M. G.. Ten ostatni posługiwał się w działalności pieczątką wskazującą na adres w M., w którym nie ma takiego adresu ani nawet ulicy.
M. G. przyznał w trakcie postępowania, że pod powyższym adresem nie ma siedziby Spółki a on sam nigdy nie był pod wskazanym adresem. Nie przedłożył także w trakcie postępowania żadnych dokumentów dotyczących działalności Spółki, choćby takich podstawowych jak faktur zakupu i sprzedaży, ksiąg podatkowych, deklaracji VAT–7, poza okresem od 2003r do lipca 2005r. Deklaracje VAT–7 były składane do Urzędu Skarbowego w G. W. Mimo, że właściwym miejscowo był urząd w G. Brak dokumentacji i postawa M. G. nie pozwalały na ustalenie skąd wzięto kwoty, którymi wypełniono powyższe deklaracje. Należy zauważyć, że w deklaracjach wykazywane były niewielkie zobowiązania podatkowe do zapłaty, mimo dużych obrotów, które i tak nie były regulowane. Spółka W. od 1999r nie składała żadnych deklaracji typu PIT, CIT informacji CIT/ST, zeznań CIT-8.
Także z punktu widzenia przepisów regulujących funkcjonowanie Spółki W., jako podmiotu prawa handlowego, stwierdzono znaczące uchybienia w trakcie postępowania prowadzonego wobec tego podmiotu. Nadto wyrokiem Sądu Rejonowego w G.W. z [...] w sprawie [...] M. G. został skazany za posługiwanie się sfałszowanymi fakturami VAT dokumentującymi zakup paliwa.
Oceny, że Spółka W. była w obrocie gospodarczym podmiotem fikcyjnym, nie zmieniają dokumenty, znane organowi, dołączone przez podatnika do skargi. Dokumenty te typu wpis do KRS, decyzja o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej, zaświadczenie o REGON służyły, wobec wskazanych wyżej okoliczności funkcjonowania Spółki, do stworzenia jedynie formalnych warunków pozorujących praktyczne działanie. Jednocześnie jednak nieprzekonywujące w argumentacji zaskarżonej decyzji pozostaje twierdzenie o tym, że podatnik miał prawo sprawdzić w organach podatkowych czy wystawca faktury był zarejestrowany jako czynny podatnik VAT i zweryfikować dane kontrahenta. Należy mieć na uwadze bezsporną okoliczność, że numer identyfikacji podatkowej Spółki W., nadany przez Pierwszy Urząd Skarbowy w G. był prawdziwy, a do [...] Spółka funkcjonowała w rejestrze podatników VAT, z którego została przez ten organ wykreślona z urzędu.
Organ nie rozwija kwestii, jak dokonanie sprawdzenia przez stronę skarżącą we wskazanym zakresie Spółki W., wpłynęłoby na rozstrzygnięcie w sprawie. Trudno jednak przyjmować, że ocena spornych faktur byłaby inna. Należy podkreślić, że podatnik w trakcie postępowania przed sądem wykazał, że ocena okoliczności dotyczących jego wiedzy o kontrahencie, nie była prawidłowa.
Na poparcie trafności oceny Spółki W. przez organy należy powołać się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2005r (FSK 1741/04), który wprawdzie wydany został w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, niemniej aktualne pozostają - także na potrzeby niniejszej sprawy - wywody Sądu co do "podmiotu nieistniejącego". Sąd ten uznał, że "podmiot nieistniejący" to podmiot stwarzający formalne pozory istnienia, który jednak rzeczywiście nie uczestniczy w obrocie prawnym. Warunkom tym niewątpliwie odpowiada funkcjonowanie Spółki W. Powyższy wyrok powołany został przez organ w zaskarżonej decyzji.
Podzielając stanowisko organów, co do pozycji Spółki W. w obrocie gospodarczym, Sąd nie podzielił daleko idących konsekwencji w rozliczeniach działalności gospodarczej strony skarżącej na potrzeby ustalenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym, które były skutkiem uznania, że skoro zakwestionowane faktury nie mogły stanowić rzetelnego dowodu księgowego, to nie ma znaczenia czy podatnik poniósł dany wydatek.
Należy podkreślić, że organ w zaskarżonej decyzji nie powołał się wprost na okoliczność, że B. L., nie poniósł wydatków na zakup spornego paliwa, niemniej sugerował, że podatnik "powinien się charakteryzować wiedzą, że istnieje proceder nielegalnego obrotu paliwem oraz jakimi konsekwencjami to skutkuje". Z takiej argumentacji wynika sugestia, że organ uznał, że przedmiotowe transakcje pomiędzy stroną a sprzedawcą paliwa, M. G. miały rzeczywiście miejsce lecz były nielegalne, jednakże i w tym zakresie brakuje powołania się wprost na tę okoliczność. Organ dążąc do wykazania, że strona skarżąca jako przedsiębiorca miała podstawy do powzięcia wątpliwości, co do spornych transakcji, zarzucił, że "dokonując tak znaczących transakcji zakupowych dokonywał za nie płatności gotówkowych". Argument ten jest nieprzekonywujący w kontekście wyników przeprowadzonego na wniosek Dyrektora Izby Skarbowej uzupełniającego postępowania dowodowego, z którego wynika, że wszelkie transakcje nabycia paliwa (także niekwestionowane) podatnik przeprowadzał gotówkowo, a wartościowo udział paliwa "zakupionego" od Spółki W. w miesiącach luty – sierpień, październik wynosił ok. 50% sumy wydatków na ten cel.
Organ pierwszej instancji stwierdził w swojej decyzji, że Spółka W. "posłużyła panu M. G. do "firmowania" jego własnej osobistej działalności polegającej na wprowadzaniu do obrotu paliwa niewiadomego pochodzenia". Organ odwoławczy nie zmienił tych ustaleń. Organy orzekające w sprawie przy ustaleniu stanu faktycznego w znacznym zakresie powołały się na ustalenia dokonane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. G. w przedmiocie podatku od towarów i usług w decyzjach wydanych wobec Spółki W. Decyzje te załączone zostały do akt administracyjnych. Uznano w nich, że Spółka prowadziła działalność polegającą na sprzedaży w kraju m.in. oleju napędowego, co "nie budziło wątpliwości" (k.12 v.).
W tych okolicznościach oparcie rozstrzygnięcia jedynie na ustaleniu, że Spółka W., jako podmiot fikcyjny nie mogła wystawić rzetelnej faktury jest tylko fragmentem postępowania na okoliczność ustalenia kosztów uzyskania przychodów w działalności strony skarżącej. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Nie ma sporu, że kwestionowane koszty nie mieszczą się w katalogu wyłączeń z art. 23 jednocześnie organ nie powołał się na przesłankę braku związku pomiędzy wydatkiem a celem.
Istotą opodatkowania podatkiem dochodowym jest właściwe wyliczenie dochodu, co zgodnie z art. 9 ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ogólnie przyjmując, jest nadwyżką sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania w roku podatkowym. Prawidłowe wyliczenie dochodu uzależnione jest więc od wyliczenia kosztów poniesionych w celu uzyskania przychodu. Można je udowadniać każdym dopuszczalnym prawem środkiem dowodowym. Brak prawidłowego dowodu księgowego, potwierdzającego poniesienie danego wydatku eliminuje dany dowód, ale nie niweczy poniesienia wydatku, który podatnik musi wykazać innymi środkami dowodowymi.
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdzie organy praktycznie nie kwestionują faktu nabywania przez podatnika paliwa, ale uważają, że sprzedającym nie była Spółka W., lecz M. G., nabywający paliwo z nielegalnego obrotu i wprowadzający je na rynek. Organ nie wyjaśnił, w jakim zakresie nielegalność transakcji zakupu paliwa następnie sprzedanego stronie skarżącej, przekłada się na te ostatnie transakcje. W zaskarżonej decyzji, poza zarzutami pod adresem dowodów księgowych, którymi podatnik dokumentował transakcje brak innych przesłanek nieuznania wydatków na paliwo za koszt uzyskania przychodu, co narusza art. 22 ust.1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Konsekwencją naruszenia przepisów o prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów jest uznanie takiego dokumentu za nierzetelny w rozumieniu art. 193 Ordynacji podatkowej i realizowanie skutków takiego ustalenia. Nie ma podstaw do automatycznego wyłączenia z kosztów uzyskania przychodów wydatków, których udokumentowanie narusza zasady wynikające z rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów z 26 sierpnia 2003r lub ustawy o rachunkowości. O charakterze wydatku decydują wyłącznie przepisy ustawy podatkowej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien jednoznacznie zająć stanowisko co do ustalenia, czy strona skarżąca poniosła wydatki opisane w zakwestionowanych fakturach. Jeśli odpowiedź będzie pozytywna, rzeczą organu pozostanie wyliczenie ich wysokości, zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów Ordynacji podatkowej.
Na marginesie rozważanych problemów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie, należy podnieść, że dominujące w skardze zarzuty i wywody na tle uregulowań dotyczących podatku od towarów i usług nie są trafne, w szczególności zupełnie chybione i niezrozumiałe są stawiane w niniejszej sprawie zarzuty naruszenia przepisów unijnych. Podniesiony na str. 6 odpowiedzi na skargę argument, że tut. Sąd w wyroku z 11 grudnia 2007r w sprawie I SA/Bd 672/07 podzielił stanowisko organów co do charakteru faktur wystawionych przez Spółkę W. jest o tyle nieistotny dla sprawy, że dotyczy sprawy innego podatnika w przedmiocie podatku od towarów i usług; w sprawie nie zostało sporządzone uzasadnienie wyroku oddalającego skargę.
Mając na uwadze przedstawione wyżej uzasadnienie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) i c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 152 Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 w.w. ustawy zasądzając solidarnie na rzecz skarżących od organu kwotę 2800,00zł, na którą składa się uiszczony wpis w wysokości 400zł oraz koszty zastępstwa w wysokości 2400zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło