I SA/Bd 264/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-06-18
Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Tomasz Wójcik, Joanna Ziołek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22, dotyczące interpretacji przepisów dyrektywy VAT w kontekście pozorności lub nieważności transakcji na gruncie prawa krajowego, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, jeśli prawo do odliczenia podatku naliczonego zostało odmówione na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT (czynności, które nie zostały dokonane), a nie na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT (pozorność lub nieważność czynności)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że orzeczenie TSUE w sprawie C-114/22 nie może stanowić podstawy do wznowienia postępowania, ponieważ dotyczy ono sytuacji, w której prawo do odliczenia podatku zostało odmówione z powodu pozorności lub nieważności transakcji na gruncie prawa cywilnego (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT). W analizowanej sprawie prawo do odliczenia zostało odmówione na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, z powodu stwierdzenia, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (czynności, które nie zostały dokonane). Różnica w podstawie prawnej zastosowanej przez organ podatkowy w decyzji ostatecznej w stosunku do materii objętej orzeczeniem TSUE przesądza o braku wpływu tego orzeczenia na treść decyzji ostatecznej w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 stycznia 2024 r., powołując się na wyrok TSUE z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22 jako podstawę do uchylenia decyzji. Organ podatkowy odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TSUE nie ma wpływu na sprawę, ponieważ prawo do odliczenia podatku naliczonego zostało odmówione na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT (czynności nie dokonane), a nie na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o VAT (pozorność czynności), który był przedmiotem analizy TSUE. Spółka wniosła skargę do WSA w Bydgoszczy, zarzucając naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o VAT oraz pominięcie istotnych aspektów wyroku TSUE.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Wójcik asesor WSA Joanna Ziołek Protokolant: starszy sekretarz sądowy Natalia Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M.-G. Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 29 stycznia 2024 r. nr 0401-IOV1.603.9.2023 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania oddala skargę
Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. decyzją z [...] lipca 2014 r. określił [...] Sp. z o.o. z siedzibą w B. ("Skarżąca", "Strona", "Spółka") wysokość zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do kwietnia 2011r. oraz od czerwca do grudnia 2011r., kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za maj 2011r. oraz wysokości zobowiązania podatkowego, o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2024 poz. 361; dalej: "ustawa o VAT", "u.p.t.u.") z tytułu wystawienia wyszczególnionych w sentencji tej decyzji faktur VAT – w okresie od lutego do grudnia 2011 r.
W następstwie złożonego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z [...] listopada 2014r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W wyniku złożonej skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, wyrokiem z 7 października 2015r., sygn. akt I SA/Bd 28/15 oddalił skargę. Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone przez Spółkę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z 16 stycznia 2018 r. o sygn. akt I FSK 232/16 oddalił skargę kasacyjną. W związku z powyższym, orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 października 2015 r. stało się prawomocne z dniem 16 stycznia 2018 r.
W dniu [...] sierpnia 2023r. do Izby Administracji Skarbowej w B. wpłynął wniosek Spółki z [...] sierpnia 2023r., dotyczący wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014 r., z uwagi na wystąpienie przesłanki wymienionej w art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej: "O.p."). W uzasadnieniu wskazano, iż podstawą złożenia wniosku jest orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22, które w ocenie Spółki ma bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji. Spółka podkreśliła, że w prowadzonym postępowaniu podatkowym organy nie wykazały istnienia przesłanek pozwalających na pozbawienie prawa do odliczenia podatku zgodnie z prawem Unii Europejskiej.
Z uwagi na brak przeszkód formalnoprawnych co do dopuszczalności wznowienia postępowania Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z [...] października 2023r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z [...] listopada 2014 r., w toku którego dokonał oceny zaistnienia przesłanek wskazanych we wniosku.
Decyzją z [...] listopada 2023r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z [...] listopada 2014 r. w związku z niestwierdzeniem istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Postanowieniem z [...] stycznia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej sprostował oczywistą omyłkę w wydanej ww. decyzji. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] stycznia 2024r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ podał, że przedmiot sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia czy powołany przez Spółkę wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22, wydany w odpowiedzi na pytanie prejudycjalne Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie ma wpływ na odmienne niż dokonane decyzją ostateczną z [...] listopada 2014 r., rozstrzygnięcie sprawy.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, że stan faktyczny i realia spraw, które były podstawą rozważań Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-114/22, różnią się znacznie od stanu faktycznego i okoliczności przedmiotowej sprawy. Podkreślił, że wpływ orzeczenia TSUE na decyzję podatkową w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 11 O.p. zachodzi wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na nią w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Odczytywanie przesłanki wznowienia z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w sposób rozszerzający naruszałoby bowiem zasadę trwałości decyzji, wynikającą z art. 128 O.p. służącą pewności obrotu prawnego. Przedmiotowe orzeczenie zapadło w sprawie, w której organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia podatku na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o podatku od towarów i usług, uznającą transakcję sprzedaży znaków towarowych za pozorną w rozumieniu prawa cywilnego. Natomiast w niniejszej sprawie wyrok ten nie znajduje zastosowania ponieważ – jak wyjaśnił organ pierwszej instancji elementem stanu faktycznego decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014r., uzasadniającym zastosowanie przepisów prawa materialnego, nie jest pozorność czynności prawnej lub jej nieważność z innej przyczyny.
Organ podał, że wyrok TSUE dotyczy bowiem tego, iż art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy 2006/112 w związku z zasadami neutralności podatkowej i proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym tj. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) ustawy o podatku od towarów i usług, na mocy których podatnik jest pozbawiony prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej z tego tylko powodu, że podlegająca opodatkowaniu transakcja gospodarcza jest uważana za pozorną i dotknięta nieważnością na podstawie przepisów krajowego prawa cywilnego, bez konieczności wykazania, iż zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie, w świetle prawa Unii, tej transakcji jako pozornej lub w przypadku gdy rzeczona transakcja została faktycznie dokonana, że jest ona wynikiem oszustwa w zakresie podatku od wartości dodanej lub nadużycia prawa.
Natomiast w sprawie zakończonej decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014r., podstawę do zakwestionowania Spółce prawa do odliczenia podatku naliczonego wskazanego w spornych fakturach VAT, nie stanowiły przepisy art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT, o których mowa w ww. orzeczeniu lecz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a u.p.t.u.
Biorąc pod uwagę całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, szczegółowo opisanego w decyzji ostatecznej z [...] listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w B. szczegółowo wskazał prawidłową podstawę prawną i okoliczności, które potwierdziły brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupu wystawionych przez Spółki [...] i [...]. Powołując art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. , zgodnie z którym nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury i dokumenty celne w przypadku gdy wystawione faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności, zasadnie pozbawiono Stronę prawa do obniżenia podatku naliczonego wyszczególnionego w zakwestionowanych fakturach. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ podatkowy udowodnił i w uzasadnieniu decyzji ostatecznej wykazał, że Prezes Spółki miał pełną świadomość uczestnictwa w wykazanych transakcjach w wyniku których dokonano bezpodstawnego odliczenia podatku naliczonego wykazanego w spornych fakturach. Organ podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wydanym 7 października 2015 r. orzeczeniu sygn. akt I SA/Bd 28/15, podzielił stanowisko zawarte decyzji z [...] listopada 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I FSK 232/16 zgodził się z wyrokiem Sądu pierwszej instancji, podzielając ocenę, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014 r., jest prawidłowa.
Mając na uwadze powyższe w ocenie organu bezzasadny jest zarzut dotyczący naruszenia art. 120 w związku z art. 122 i art. 187 O.p. w związku z art 210 § 1 pkt 6 O.p. przez pominięcie i "nieustosunkowane się w uzasadnieniu decyzji istotnych aspektów" wynikających z wyroku ETS z dnia 25 maja 2023 r. w sprawie C-114/22 szczególnie problemu nadużycia prawa przez Podatnika, jako jedynej przesłanki pozbawienia prawa podatnika podatku od towarów i usług do odliczenia podatku, którego ciężar ekonomiczny poniósł, bowiem nie znajduje uzasadnienia w aktach sprawy. W tych okolicznościach nie może także być mowy o naruszeniu zasady neutralności podatku od towarów i usług skoro udowodniono, że Spółka bezpodstawnie dokonała odliczenia podatku naliczonego ze spornych faktur VAT.
W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej działając w charakterze organu pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dokonał całościowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz prawidłowo wyjaśnił Spółce na jakiej podstawie prawnej i z jakiego względu tezy postawione w powołanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-114/22 nie mogą stanowić przesłanek do uchylenia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014 r., nr [...].
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że sformułowane przez Spółkę w odwołaniu zarzuty bezsprzecznie zmierzają do podważenia stanu faktycznego sprawy i konieczności ponownego rozpatrzenia sprawy zwykłej. Natomiast w postępowaniu wznowieniowym organ pierwszej instancji ocenił decyzję ostateczną jedynie przez pryzmat przesłanek wznowienia wskazanych przez Stronę we wniosku. Wobec czego zebranie dowodów istotnych dla sprawy w tym postępowaniu sprowadza się do badania, czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 11 O.p., a zatem ustalenie czy przesłanki wznowieniowe wskazane we wniosku miały rzeczywiście miejsce, a nie ponowne kompleksowe zgromadzenie i ocena materiału dowodowego, które były podstawą do wydania decyzji ostatecznej.
Reasumując, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż organ pierwszej instancji, rozpatrując zaskarżoną decyzję przy zastosowaniu trybu nadzwyczajnego, dokonał całościowej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz prawidłowo ustalił w trakcie prowadzonego postępowania, iż nie wystąpiła powołana przez Skarżącą przesłanka z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. skutkująca uchyleniem przedmiotowej decyzji ostatecznej.
W skardze wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości zarzucając naruszenie:
- art. 120 w związku z art. 122 i art. 187 O.p. w związku z art. 210 §1 pkt 6 O.p. przez pominięcie i nie ustosunkowanie się w uzasadnieniu decyzji istotnych aspektów wynikających z wyroku ETS z dnia 25.05.2023r w sprawie C-114/22 szczególnie problemu nadużycia prawa przez Skarżącego jako jedynej przesłanki pozbawienia prawa podatnika podatku od towarów i usług do odliczenia podatku, którego ciężar ekonomiczny poniósł; zasada neutralności podatku od towarów i usług dla podatnika jako podstawowe prawo podatnika, szczególnie tez nr, 43,44, 45,47;
- art. 120 w związku z art. 122 O.p. w związku z art. 187 § 1 O.p. przez błędne uznanie, że Skarżąca odniosła dodatkowe korzyści, nie przewidziane ustawą o podatku od towarów i usług w przypadku zapłacenia podatku należnego, w przypadku poniesienia pełnego ciężaru ekonomicznego podatku należnego;
- art. 120 O.p. w związku art. 86 ust. 1 u.p.t.u. oraz z art. 245 § 1 pkt 1 O.p. przez utrzymanie w obrocie prawnym decyzji podatkowych pozbawiających prawa do odliczenia zapłaconego podatku od towarów i usług przez Skarżącą będącą podatnikiem podatku od towarów i usług, która podatek naliczony podlegający odliczeniu zapłaciła, a dostarczone towary służy wykonaniu przez Skarżącą czynności opodatkowanych. Strona wpłaciła podatek należy z tytułu dokonanych dostaw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także w przypadku zaistnienia przesłanek do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W razie nieuwzględnienia skargi, podlega ona oddaleniu odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Zainicjowanie postępowania wznowieniowego, w sensie procesowym, następuje niezaskarżalnym postanowieniem, wydanym z urzędu bądź na wniosek strony, w przypadku stwierdzenia zaistnienia tzw. przesłanek wstępnych warunkujących dopuszczalność przeprowadzenia tego rodzaju postępowania. Postępowanie w sprawie wznowienia postępowania jest dwufazowe. Pierwsza faza to postępowanie wstępne. Obowiązkiem organu przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia jest bowiem ocena dopuszczalności wznowienia postępowania. Na tym etapie organ bada, czy wystąpiły wszystkie niezbędne dla wszczęcia postępowania wznowieniowego przesłanki, a więc czy wniosek złożyła osoba posiadająca przymiot strony (przesłanka podmiotowa) oraz czy sprawa została zakończona decyzją ostateczną i czy zachowany został określony przez ustawodawcę termin złożenia wniosku przez stronę (przesłanki przedmiotowe). Ponadto, organ zobowiązany jest ustalić, czy spełniona została przesłanka formalna zupełności wniosku, a więc czy złożony przez stronę wniosek o wznowienie postępowania wskazuje w sposób wyraźny na określoną podstawę wznowieniową. Na etapie wstępnej oceny wniosku nie jest dopuszczalne badanie, czy rzeczywiście wystąpiły przesłanki wymienione w art. 240 § 1 O.p., która to kwestia jest przedmiotem dalszej oceny dokonywanej w postępowaniu otwierającym się w wyniku postanowienia o wszczęciu postępowania o wznowienie. Dopiero ono otwiera fazę postępowania określaną jako postępowanie wznowione, w odróżnieniu od postępowania wznowieniowego (wstępnego), które toczyło się do chwili wydania wspomnianego postanowienia.
W niniejszej sprawie Skarżąca, wobec której wydana została decyzja ostateczna z dnia [...] listopada 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od lutego do grudnia 2011r., pismem z dnia [...] sierpnia 2023r. złożyła wniosek o wznowienie postępowania, wskazując na przesłankę z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Powołała się bowiem na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 maja 2022r. w sprawie o sygnaturze C-114/22 twierdząc, że ma on bezpośredni wpływ na treść wydanej decyzji ostatecznej. W myśl przepisu art. 240 § 1 pkt 11 O.p., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości ma wpływ na treść wydanej decyzji.
W tym miejscu wskazać należy, że jedną z podstawowych zasad postępowania podatkowego jest uregulowana w art. 128 O.p. zasada trwałości decyzji ostatecznych. Zgodnie z powołanym przepisem, decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz w ustawach podatkowych. Omawiana zasada ogólna jest niezwykle istotna z punktu widzenia prawidłowego funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Gwarantuje ona bowiem pewność obrotu prawnego oraz stabilność skutków prawnych aktów organów administracji publicznej. Powołany przepis, ustanawiając ochronę decyzji ostatecznych, przyznaje im cechę trwałości, przy równoczesnym wyznaczeniu granic tej trwałości. Owe granice wynikają z możliwości wzruszania decyzji ostatecznych w trybach nadzwyczajnych. Jednym z takich trybów jest instytucja wznowienia postępowania, która, jako swoisty wyłom od zasady trwałości decyzji ostatecznych, musi opierać się na ustawowo określonych przesłankach, które zostały wymienione w art. 240 § 1 O.p. (wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I FSK 137/15, wyrok NSA z 29 kwietnia 2016 r., sygn. akt: I FSK 2030/14). W związku z tym, że instytucja wznowienia postępowania stanowi szczególny tryb postępowania, przesłanki jej zastosowania należy interpretować ściśle. Nie można w takiej sytuacji przypisywać przesłankom wznowieniowym szerszego znaczenia niż wyrażone wprost w przepisie prawa. Zasada, zgodnie z którą przesłanki wznowienia postępowania podlegają ścisłej wykładni i nie mogą być interpretowane rozszerzająco, pełni również istotną funkcję gwarancyjną z punktu widzenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego (art. 127 O.p). Pozwala bowiem ograniczyć sytuacje, w których jedna sprawa będzie rozpoznawana kilkukrotnie wyłącznie do przypadków kwalifikowanych wadliwości, wskazanych m.in. w art. 240 § 1 O.p. (wyrok NSA z 14 marca 2017 r., sygn. akt: I FSK 1397/15).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności, podnieść należy, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 25 maja 2023 r. C-114-22, art. 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a) i art. 273 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, zmienionej dyrektywą Rady 2010/45/UE z dnia 13 lipca 2010r., w świetle zasad neutralności podatkowej i proporcjonalności, należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie przepisom krajowym, na mocy których podatnik jest pozbawiony prawa do odliczenia naliczonego podatku od wartości dodanej z tego tylko powodu, że podlegająca opodatkowaniu transakcja gospodarcza jest uważana za pozorną i dotknięta nieważnością na podstawie przepisów krajowego prawa cywilnego, bez konieczności wykazania, iż zostały spełnione przesłanki pozwalające na zakwalifikowanie, w świetle prawa Unii, tej transakcji jako pozornej lub, w przypadku gdy rzeczona transakcja została faktycznie dokonana, że jest ona wynikiem oszustwa w zakresie podatku od wartości dodanej lub nadużycia prawa. Wymaga zaznaczenia, że pytanie prejudycjalne zostało w tej sprawie skierowane do Trybunału Sprawiedliwości przez Naczelny Sąd Administracyjny, który – jak wynika expressis verbis z uzasadnienia wyroku C-114/22 – miał wątpliwości co do zgodności art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT z dyrektywą 2006/112 (por. pkt 16), zwracając uwagę, że autonomia VAT w stosunku do norm krajowego prawa cywilnego oraz neutralność VAT przemawiają za tym, by nieważność czynności prawnej w świetle tego prawa (cywilnego - przyp. WSA) nie prowadziła automatycznie do wyłączenia prawa do odliczenia (pkt 17).
W niniejszej sprawie, co Skarżąca przyznaje, a co zasadnie organ podkreślił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, odmówiono jej prawa do odliczenia podatku naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT nie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c u.p.t.u. Już ta okoliczność przesądza o niezasadności wniosku o wznowienie postępowania, gdyż powołany przez Spółkę wyrok Trybunału Sprawiedliwości dotyczy zupełnie innej regulacji krajowej niż zastosowana w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną z dnia [...] listopada 2014r. Skoro w sprawie podstawą zakwestionowania prawa Spółki do odliczenia podatku naliczonego nie było stwierdzenie nieważności czy pozorności czynności prawnej w świetle art. 58 i art. 83 Kodeksu cywilnego, lecz uznanie, że faktury otrzymane przez Skarżącą dotyczące dostawy blachy stalowej nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych (stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane), rozważania Trybunału Sprawiedliwości ze wskazanego przez Spółkę wyroku nie mogą być uznane za mające wpływ na treść wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej rozstrzygnięcia, jak wymaga tego art. 240 § 1 pkt 11 O.p. W świetle powyższego, powołany przez Skarżącą wyrok TSUE, jak wyjaśnił organ, dotyczy innej sytuacji, niemającej odniesienia do stanu faktycznego w sprawie.
W ocenie Sądu nieuzasadniony jest zarzut Skarżącej dotyczący pominięcia we wznowionym postępowaniu przesłanki pozbawienia prawa podatnika do odliczenia podatku od towarów i usług, tj., że transakcja jest wynikiem oszustwa w zakresie podatku od towarów i usług. Podkreślić należy, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyraźnie wskazał, że zarówno w decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z [...] listopada 2014r. jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, wykazano, że prezes zarządu Spółki miał pełną świadomość uczestnictwa w wykazanych transakcjach w wyniku których, dokonano bezpodstawnego odliczenia podatku naliczonego wykazanego w spornych fakturach, o czym świadczy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Powyższe stanowisko organów podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wydanym 7 października 2015 roku orzeczeniu sygn. akt I SA/Bd 28/15 r. i Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 stycznia 2018r. sygn. akt I FSK 232/16.
Słusznie organ wskazał, że sformułowane przez Spółkę w odwołaniu, a następnie powtórzone w skardze, zarzuty bezsprzecznie zmierzają do podważenia stanu faktycznego sprawy i ponownego jej rozpatrzenia co do meritum. Raz jeszcze podkreślić należy, że w postępowaniu wznowieniowym organ ocena decyzję ostateczną jedynie przez pryzmat przesłanek wznowienia wskazanych przez Stronę we wniosku. Wobec czego zebranie dowodów istotnych dla sprawy w tym postępowaniu, jak już wyjaśniono wyżej, sprowadza się do badania, czy istnieją podstawy do wznowienia postępowania określone w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Zatem organ był zobligowany do ustalenia czy przesłanki wznowieniowe wskazane we wniosku miały rzeczywiście miejsce, a nie do ponownego kompleksowego zgromadzenia i oceny materiału dowodowego, które były podstawą do wydania decyzji ostatecznej. W niniejszej sprawie organ tak właśnie uczynił. Wobec powyższego Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił, iż powołany jako podstawa wniosku o wznowienie postępowania sądowo administracyjnego wyrok TSUE w sprawie C-114/22 nie dawał podstaw do uchylenia i zmiany decyzji ostatecznej z dnia 04 listopada 2014r. .
W ocenie Sądu nie doszło również do naruszenia zasad ogólnych postępowania wyrażonych w art. 120 i 122 O.p. a także art. 187 O.p.
W świetle powyższej oceny skargę należało uznać za niezasadną, wobec czego Sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło