I SA/Bd 28/13

WyrokWSA w Bydgoszczy2013-02-19

Skład orzekający: Izabela Najda-Ossowska, Teresa Liwacz, Mirella Łent

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, nie badając kwestii ich przedawnienia oraz nie analizując wystarczająco szczegółowo sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję ZUS oraz poprzedzającą ją decyzję, uznając, że organ nie zbadał wystarczająco kwestii przedawnienia należności składkowych i nie przeprowadził wnikliwej analizy sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia decyzji, zwłaszcza w kontekście uznania administracyjnego, narusza przepisy postępowania administracyjnego.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek i odsetek, wskazując na trudną sytuację finansową i materialną. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na prowadzone działania egzekucyjne i brak całkowitej nieściągalności. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, ZUS uchylił decyzję w części dotyczącej ubezpieczenia zdrowotnego, a w pozostałej części utrzymał w mocy pierwotną decyzję, argumentując brak należytej staranności strony w udokumentowaniu sytuacji oraz brak spełnienia przesłanek ustawowych do umorzenia. Strona wniosła skargę do WSA, domagając się całkowitego umorzenia należności z powodu ich przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 lutego 2013 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek oraz odsetek za zwłokę 1. Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. nr [...] 2. Określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości W złożonym wniosku o umorzenie należności z tytułu składek strona wskazała na trudną sytuację finansową i materialną. Wnioskodawca podał, że w kwietniu 2004 r. opuścił Polskę po tym jak nie mógł znaleźć w kraju żadnej pracy. Wskazał, że od października 2004 r. do kwietnia 2010 r. pracował w kasynie na stanowisku krupiera, kiedy to w wyniku redukcji etatów i nie przyjęcia propozycji pracy na innym stanowisku, został zwolniony z pracy. Podał, że od 2010 r. utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych. Wskazał, że jego kłopoty zaczęły się z chwilą rozpoczęcia współpracy z firmą [...] z O., której właściciel wymusił na nim rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej, chociaż wykonywał dla firmy normalną pracę w ośmiogodzinnym czasie pracy. Po okresie około pół roku, w którym to firma [...] miała pokrywać wszelkie koszty związane z prowadzeniem przez wnioskodawcę oddziału w T., skarżący zaprzestał współpracy z firmą, gdyż nie wywiązała się ona z wcześniejszych ustaleń i wyrejestrował działalność gospodarczą. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił stronie umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 2000 r. do listopada 2001 r. w łącznej kwocie [...] zł, ubezpieczenie zdrowotne za okres od października 1999 r. do lipca 2010 r. w łącznej kwocie [...] zł oraz Fundusz Pracy za okres od stycznia 2000 r. do listopada 2001 r. w łącznej kwocie [...] zł. Uzasadniając decyzję organ wskazał na prowadzenie działań egzekucyjnych za pośrednikiem naczelnika urzędu skarbowego oraz instytucję uznania administracyjnego. W złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący powtórzył wcześniejszą argumentację zawartą we wniosku o umorzenie należności z tytułu składek dodatkowo zarzucając, że organ błędnie wyliczył osiągany przez niego miesięczny dochód na kwotę [...] funtów. Wskazał, że uzyskiwany przez niego dochód z zasiłku dla bezrobotnych wynosi [...] funtów miesięcznie, natomiast koszty utrzymania w tym okresie wynoszą [...] funtów. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2002 r. do lipca 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę i w tym zakresie umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zobowiązany nie dołożył należytej staranności w celu udokumentowania swojej trudnej sytuacji materialnej, rodzinnej oraz zdrowotnej. Organ ustalił, że skarżący nie ma żadnych udziałów w firmach i przedsiębiorstwach, nieruchomości ani wierzytelności. Nie posiada żadnych ruchomości. W związku z istniejącymi zaległościami prowadzona jest egzekucja za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego. Działalność gospodarcza prowadzona była samodzielnie przez co brak jest osób, na które istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności w myśl przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: "O.p."). Rozpatrując przedstawione przez stronę argumenty pod kątem konkretyzacji zasadniczej przesłanki uzasadniającej umorzenie, tj. stwierdzenia stanu całkowitej nieściągalności organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek w świetle przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm., dalej: "u.s.u.s."). Wprawdzie działalność gospodarcza nie jest już prowadzona, jednakże jest prowadzona egzekucja za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, zatem w sprawie nie znajduje zastosowania zarówno art. 28 ust. 3 pkt 5, jak i pkt 6 u.s.u.s., albowiem na obecnym etapie nie można przesądzać braku możliwości uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Ponadto wysokość nieopłaconych składek znacznie przekracza kwoty kosztów upomnienia tego postępowania, co świadczy o braku konkretyzacji przesłanki umorzenia zawartej w pkt 4a tego przepisu. Nie toczyło się też postępowanie upadłościowe ani likwidacyjne, tak więc nie zostały spełnione przesłanki ustawowe wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2 i 4 u.s.u.s. Odnosząc się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ wskazał, że skarżący przedstawił dokumenty w języku angielskim bez tłumaczenia na język polski, w oparciu o które nie jest możliwe dokonanie prawidłowej analizy jego sytuacji finansowej, a tym samym stwierdzenie, że występuje w niniejszej sprawie szczególnie drastyczna sytuacja, która stanowiłaby podstawę do umorzenia wnioskowanych należności w oparciu o przesłanki zawarte w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r., nr 141, poz. 1365). W tym kontekście organ uznał, że złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zobowiązany nie wykazał, że wymienione przesłanki w stosunku do niego wystąpiły. W zakresie podnoszonej przez stronę argumentacji dotyczącej stanu zdrowia organ wskazał, że skarżący w trakcie postępowania nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego wrodzoną wadę serca. Ponadto nie wskazał, że wyżej wymieniona choroba uniemożliwia mu zarobkowanie. Mając powyższe na uwadze organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można jednoznacznie wykluczyć spłaty zadłużenia w dłuższym okresie czasu, w ratach ustalonych w takiej wysokości aby stanowiły jak najmniejsze obciążenia budżetu domowego strony. Ponadto organ wskazał, że przy stwierdzeniu występowania którejkolwiek z przesłanek umorzenia nie ma obowiązku pozytywnego rozstrzygnięcia dla wnioskodawcy z uwagi na fakt, że decyzja co do umorzenia zaległości oparta jest na tzw. uznaniu administracyjnym, co oznacza, że organ może, lecz nie musi tego dokonać. Zakład ma zatem jedynie możliwość, a nie obowiązek umarzania należności z tytułu składek, nawet w przypadkach spełnienia ustawowych przesłanek do umorzenia. Końcowo, uzasadniając przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji w części organ wskazał, że na podstawie dokonanej analizy konta w związku z decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia [...] Oddziału Wojewódzkiego w B. z dnia 17 października 2012 r. ustalono, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od stycznia 2002 r. do lipca 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę są nienależne, albowiem we wskazanym okresie strona nie podlegała obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. W skardze strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez całkowite umorzenie należności z tytułu składek wraz z odsetkami z powodu ich przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 11 lutego 2013 r. strona poinformowała, że w dniu 17 stycznia 2013 r. złożyła na podstawie przepisów ustawy z dnia 09 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551) wniosek o umorzenie należności z tytułu składek i obecnie oczekuje na wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Rozstrzygnięcie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjęte zostało na podstawie art. 28 ust. 1-4 u.s.u.s. Zgodnie z ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Ustęp 2 stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 określono katalog zamknięty przypadków całkowitej nieściągalności. Natomiast w ust. 3a postanowiono, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W myśl zaś ust. 3b, Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady umarzania, o którym mowa w ust. 3a, z uwzględnieniem przesłanek uzasadniających umorzenie, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacenia należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z regulacją przewidzianą w powołanych przepisach decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek ma charakter uznaniowy. Problematyka uznania administracyjnego została szeroko omówiona w dotychczasowym orzecznictwie. Powszechnie panuje zgoda co do tego, że uznanie administracyjne nie powinno i nie może oznaczać dowolności. Ograniczeniami swobody uznania są określone przez ustawodawcę dyrektywy wyboru. Organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, stanowi materiał będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z prawem przewidzianych uprawnień (por. wyrok NSA z dnia 20 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 345/06). Uznanie ograniczają przesłanki nieściągalności nakreślone przez ustawodawcę we wspomnianym powyżej ust. 3 art. 28. Jak wcześniej wskazano, stanowią one katalog zamknięty, inaczej rzecz ujmując, sformułowano je w sposób wyczerpujący, w przeciwieństwie do normy pomieszczonej w art. 28 ust. 3b, która zawiera delegację dla Ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, do określenia w uzasadnionych przypadkach (art. 28 ust. 3a) szczegółowych zasad umarzania, biorąc pod uwagę ważny interes osoby zobowiązanej do opłacania należności z tytułu składek oraz stan finansów ubezpieczeń społecznych. Przywołana regulacja w sposób ogólny, oczywiście w zakreślonych tym przepisem ramach, pozwala na sprecyzowanie innych niż nieściągalność należności z tytułu składek przypadków zastosowania ulgi w postaci umorzenia. Wypełniając ustawowy obowiązek unormowania innych przypadków umożliwiających skorzystanie z ulgi Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w rozporządzeniu z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, postanowił w § 3 ust. 1, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Zwrot w szczególności oznacza, iż w zakresie tego przepisu mieszczą się wszystkie przypadki, które będą spełniały warunki w nim określone, tj. przypadki, gdy zobowiązany w ich ramach wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Taka konstrukcja przepisu zobowiązuje Zakład podczas postępowania prowadzonego w przedmiocie przyznania umorzenia do szczególnie wnikliwej oceny sytuacji strony pod kątem przesłanek warunkujących umorzenie, określonych w punktach 1-3 § 3 ust. 1 ww. rozporządzenia oraz wszystkich przypadków do nich podobnych, a zarazem mieszczących się w treści § 3 ust. 1. Przechodząc dalej do przepisów postępowania, należy wskazać, że zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm., dalej: "k.p.a."), to na organie administracji spoczywa obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy w myśl zasady prawdy obiektywnej. Zaś zgodnie z art. 77 k.p.a., to organ w trakcie postępowania zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Rozstrzygniecie wymaga od organu poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji zgodnej z unormowaniami z zakresu procedury administracyjnej. Podczas rozpoznawania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy na organie ciąży obowiązek wnikliwego rozpatrzenia zarzutów i szczegółowego odniesienia się do ich treści w uzasadnieniu indywidualnego aktu administracyjnego. Podkreślić trzeba, że wnikliwej oceny stanu faktycznego sprawy należy dokonać z uwzględnieniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych. Winna ona znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji. Treść zawarta w uzasadnieniu decyzji ma bowiem zasadnicze znaczenie przy ocenie jej prawidłowości, realizowanej w administracyjnym toku instancji, a następnie w ramach kontroli sądowej. Szczególnie w przypadku decyzji o charakterze uznaniowym, brak prawidłowego uzasadnienia uniemożliwia - w przypadku jej zaskarżenia - ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego. Wobec tego decyzja wydana w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek winna być poprzedzona postępowaniem dowodowym zgodnym z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, oraz winna spełniać wymagania zawarte m.in. w art. 107 § 3 k.p.a. Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie, zawierające wyczerpujące omówienie zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa jest istotne z punktu widzenia stosowania zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a., realizowanej na mocy art. 107 § 3 k.p.a. Organ administracji, zgodnie z tą zasadą, jest bowiem obowiązany do wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. NSA w wyroku z dnia 25 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 3118/01 (POP 2004/4/77), skonstatował, że zwłaszcza w uzasadnieniu decyzji negatywnej dla zobowiązanego, powinno znaleźć się szczegółowe omówienie kwestii istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia. Warto również wskazać, że właściwe uzasadnienie decyzji pełni doniosłą rolę w kontekście realizacji art. 8 k.p.a., a więc realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Rozpatrując przedmiotową sprawę przede wszystkim wskazać należy, że umorzeniu podlegają należności istniejące, nie podlegają umorzeniu należności przedawnione. W stanie faktycznym sprawy, w wyniku uchylenia w części decyzji wydanej przez organ w pierwszej instancji, mamy do czynienia z należnościami składkowymi za okres od października 1999 r. do listopada 2001 r., czyli należnościami dawnymi. Decyzje w obu instancjach zostały wydane w 2012 r. Termin przedawnienia obowiązujący do dnia 31 grudnia 2002 r. wynosił pięć lat, później ustawodawca na mocy ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) zadecydował, że termin ten będzie dziesięcioletni. Z decyzji, ani też z akt sprawy nie wynika, że należności z tytułu składek będące przedmiotem postępowania dalej istnieją. W przypadku należności składkowych dawnych, organ wydając decyzję w przedmiocie umorzenia winien wskazać, że odmowa umorzenia dotyczy należności, które istnieją. Jeśli są to dawne należności, co do których znalazło zastosowanie zawieszenie biegu terminu przedawnienia, czy też jego przerwa, to organ winien to przedstawić. To rolą organu jest dokładne wskazanie na podstawie materiału dowodowego, kiedy należności z tytułu składek uległy, czy też ulegną przedawnieniu. Rolą Sądu jest skontrolowanie, czy organ poczynił prawidłowe ustalenia w tym zakresie. Sad nie może się domyślać kiedy ulegną przedawnieniu należności z tytułu składek. W kontekście powyższego warto przywołać orzecznictwo sądów administracyjnych. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć może tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które wygasły na skutek przedawnienia. Dlatego jeżeli zobowiązany w swoim wniosku o umorzenie należności zasadnie wskazuje również składki, które uległy przedawnieniu, to w tym zakresie organ pierwszej instancji powinien umorzyć postępowanie jako bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). Jeżeli zaś przedawnienie należności stwierdzone zostanie dopiero w postępowaniu będącym skutkiem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, to zakład powinien uchylić zaskarżoną decyzję w części dotyczącej przedawnionych należności i w tym zakresie umorzyć postępowanie pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 27 marca 2012, sygn. akt III SA/Lu 91/12, LEX nr 1139317 oraz wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 978/09, LEX nr 591421). Nie do pogodzenia z porządkiem prawnym byłaby odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które uległy przedawnieniu, a więc nie istnieje obowiązek ich zapłacenia. W takich sprawach rolą orzekających w sprawie organów jest ustalenie, czy należności, co do których jest prowadzone postępowanie dotyczące ich umorzenia, w ogóle są wymagalne, czy też ze względu na ich niewymagalność postępowanie takie należy umorzyć (por. wyrok WSA w Gorzowie wielkopolskim z dnia 6 listopada 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1973/06, LEX nr 328507). Ponadto, odnosząc się do powoływanych przez organ działań egzekucyjnych za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego, które uzasadniają odmowę umorzenia należności z tytułu składek, należy zauważyć, że organ w uzasadnieniu wydanej decyzji ograniczył się jedynie do lakonicznego stwierdzenia, że taka egzekucja jest prowadzona. W rozważaniach organu brak jest jakichkolwiek wskazań dotyczących daty wszczęcia egzekucji, ściągalności, czy kwoty uzyskiwanej z prowadzonej egzekucji. Tym samym należy stwierdzić, że organ nie wykazał, iż w sprawie nie znajduje zastosowania zarówno art. 28 ust. 3 pkt 5, jak i pkt 6 u.s.u.s. Kierując się powyższym Sąd uznał, iż decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy o postępowaniu administracyjnym, a mianowicie art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. z powodu niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz jego mało wnikliwej oceny. Organ naruszył również 107 § 3 k.p.a. poprzez uzasadnienie decyzji w sposób niespełniający wymogów określonych w tym przepisie. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę w trakcie postępowania argumentacji popieranej dokumentami w języku angielskim, bez tłumaczenia na język polski, należy wskazać, że słusznie organ stwierdził, iż nie może ona zostać uwzględniona w trybie art. 28 ust. 3a u.s.u.s., albowiem strona nie wykazała, że przesłanki wymienione w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, w stosunku do zobowiązanego wystąpiły. Obcojęzyczne dokumenty, bez ich urzędowego przetłumaczenia na język polski, w świetle art. 75 § 1 k.p.a. nie mogą być uznane za dowód w sprawie, gdyż posługiwanie się nimi w postępowaniu prowadzonym przez organ administracji publicznej jest sprzeczne z prawem. Przepis art. 27 Konstytucji RP oraz art. 4 pkt 1 ustawy z dnia 07 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. nr 90, poz. 999 ze zm.), stanowi bowiem, że językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa jest język polski, a oświadczenia składane tym organom muszą być dokonywane w języku polskim (art. 5 ust. 2 powołanej ustawy). Zatem nie tylko rozstrzygnięcia organów administracji publicznej, ale również cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie musi być sporządzony w języku polskim, co obliguje organy do posługiwania się urzędowymi tłumaczeniami obcojęzycznych dokumentów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 03 marca 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 947/03, LEX nr 719460). Reasumując, w ponownym postępowaniu organ zobowiązany będzie do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, a mianowicie dokładnego wykazania istnienia należności z tytułu składek podlegających umorzeniu. W tym zakresie organ rozważy możliwość umorzenia należności z powodu ich przedawnienia oraz odniesie się do wskazanych przez Sąd wątpliwości dotyczących prowadzących działań egzekucyjnych. Sąd wyjaśnia, że uchylenie decyzji otwiera na nowo postępowanie dowodowe. Skarżący może znów przedstawić swą sytuację tak, by wykazać, że spełnia przesłanki do umorzenia nieprzedawnionych zaległości. Ma również prawo do zapoznania się i wyrażenia stanowiska w sprawie dowodów zebranych prze organ, w tym dotyczących kwestii przedawnienia. WSA wskazuje, że stosownie do art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Obie decyzje zawierają ten sam brak odniesienia się do kwestii przedawnienia zaległości, zatem uznano, że koniecznym jest dla końcowego załatwienia sprawy uchylenie zarówno decyzji zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej. Mając zatem na względzie powyższe Sąd dokonał rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W przedmiocie braku możliwości wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy p.p.s.a. M. Łent I. Najda-Ossowska T. Liwacz

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło