I SA/Bd 306/05
WyrokWSA w Bydgoszczy2005-09-07
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Izabela Najda-Ossowska, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku wspólnej własności nieruchomości przez małżonków, przychody z najmu powinny być opodatkowane proporcjonalnie do faktycznego udziału w zyskach, czy też zgodnie z domniemaniem równych udziałów, jeśli nie złożono oświadczenia o opodatkowaniu całości dochodu przez jednego z małżonków?Ratio decidendi
Przychody z najmu nieruchomości stanowiącej przedmiot wspólności majątkowej małżeńskiej, w przypadku braku złożenia przez małżonków pisemnego oświadczenia o opodatkowaniu całości dochodu przez jednego z nich, podlegają opodatkowaniu proporcjonalnie do udziału w zysku, przy czym w przypadku braku dowodu przeciwnego przyjmuje się, że udziały te są równe. Organy podatkowe nie mają prawa uznaniowości w zakresie stosowania przepisów prawa podatkowego, nawet w sytuacji gdy okoliczności podmiotowe mogą sugerować niesprawiedliwość.Stan faktyczny
Podatniczka złożyła korektę zeznania PIT-36 za 2003 r. wnioskując o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych, wskazując na niższe niż wykazane faktyczne dochody z najmu lokali użytkowych. Naczelnik Urzędu Skarbowego określił zobowiązanie podatkowe i odmówił stwierdzenia nadpłaty, uznając, że przychody z najmu powinny być dzielone po 50% między małżonków, zgodnie z zasadą równych udziałów w przypadku braku oświadczenia o opodatkowaniu całości przez jednego z nich. Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję w części dotyczącej zobowiązania, obniżając je, ale utrzymał w mocy pozostałe rozstrzygnięcie, ponownie odwołując się do zasady równych udziałów w zyskach z najmu. Podatniczka wniosła skargę do WSA, podnosząc trudną sytuację finansową i faktyczny, niższy udział w dochodach, mimo braku formalnego zniesienia współwłasności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska, asesor sądowy Urszula Wiśniewska (spr.), Protokolant asystent sędziego Daniel Łuczon, po rozpoznaniu w dniu 07 września 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi R. A. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. oddala skargę
W dniu 19 października 2004r. R. A. złożyła w [...] Urzędzie Skarbowym w T. korektę zeznania PIT-36 wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. z uwagi na faktyczne otrzymanie przychodu z tytułu najmu lokali użytkowych w kwocie niższej niż wykazana we wcześniejszym zeznaniu.
Decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w T. określił zobowiązanie w podatku dochodowym oz osób fizycznych za 2003r. w kwocie [...] zł i odmówił stwierdzenia nadpłaty w tym podatku w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu wskazano, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku podatniczki , bowiem w obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości przyjęcia u każdego z małżonków dla potrzeb opodatkowania przychodów z najmu innych udziałów aniżeli 50 %.
W odwołaniu wniesiono o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podniesiono, iż organ pierwszej instancji nie uwzględnił złożonych wniosków i wyjaśnień w kwestii faktycznie osiąganych dochodów. W ocenie podatniczki wydana decyzja jest krzywdząca ponieważ jako osoba samotnie wychowująca dziecko została ona pozbawiona środków finansowych przez byłego męża , który uzyskuje 90% dochodów z najmu nie wykazując ich rzetelnie.
Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzją z dnia [...] 2005r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej wysokość zobowiązania i orzekł o jego obniżeniu do kwoty [...] zł w pozostałej części utrzymując decyzję w mocy.
Uzasadniając wskazano, iż wspólnie z byłym mężem R. A. podatniczka jest współwłaścicielem części zabudowanej nieruchomości (kamienicy) położonej w C. przy ul. S. W kamienicy tej znajduje się 11 lokali mieszkalnych i 3 lokale użytkowe. Sprawami związanymi z wynajmem lokali zajmuje się pan A. , posiada on dokumenty dotyczące najmu, rachunki oraz faktury VAT. Wynajmujący lokale wywiązali się z zawartych umów i przekazali w 2003r. należne czynsze w łącznej kwocie [...] zł.
W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych zgodnie z którym przychody z udziału w spółce nie będącej osobą prawną, ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa w udziale w zysku oraz łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł z których dochód podlega opodatkowaniu według skali, o której mowa w art. 27 ust. 1 ustawy; w przypadku braku dowodu przeciwnego przyjmuje się, że prawa do udziału w zysku są równe.
Dyrektor Izby Skarbowej odwołał się również do przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy w zakresie małżeńskiej wspólności ustawowej podkreślając , iż w niniejszej sprawie zastosowano regułę wynikającą z art. 43 par. 1 k.r.i o., że oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednocześnie podniesiono, iż bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje wyrok Sądu Okręgowego w T. I wydział cywilny z dnia 26 maja 2004r. sygn. akt [...] orzekający o rozwiązaniu małżeństwa podatniczki i ustaniu współwłasności małżeńskiej jak i przedłożony w postępowaniu akt notarialny z dnia [...] 2004r. Rep. [...] o odwołaniu darowizny dokonanej na rzecz podatniczki przez teściową J. A.
W związku z powyższym proponowany przez stronę sposób obliczenia dochodu z najmu tj. były małżonek 90% podatniczka 10% udziału w uzyskanych dochodach z powodu braku umocownia w przepisach prawa podatkowego nie został uwzględniony przez organy podatkowe.
Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego za 2003r. wynikało z faktu nie uwzględnienia przez ten organ w kwocie kosztów uzyskania przychodów wydatku w wysokości [...] zł poniesionego z tytułu opłat za energię elektryczną. Organ odwoławczy przyjął ten wydatek do kosztów – odpowiednio do udziału (50%) i wyliczył zobowiązanie podatkowe w wysokości [...] zł.
Pismem z dnia 19 kwietnia 2005r. podatniczka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca wyjaśnia, iż zgadza się z "uzasadnieniem wydanym przez Dyrektora Izby Skarbowej w B." jeżeli chodzi o przepisy prawne co do sytuacji rozliczeniowej wspólności między małżonkami. Nie mniej wskazuje, iż w obecnej sytuacji nie jest w stanie sprostać płaceniu należnych podatków od kwot którymi jest obciążona. Przyznaje również , że błędem z jej strony było podpisywanie deklaracji PIT-5 z należnym podatkiem ale wyjaśnia , iż czyniła to w zaufaniu do męża przekonana , że ten będzie płacił wszelkie należności. Podkreśla, iż ma świadomość braku zniesienia współwłasności ale na dzień dzisiejszy nie jest w stanie tak kosztownej sprawy przeprowadzić. Dodatkowo podnosi, iż obecnie znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, nie może zarejestrować się w Urzędzie pracy, pozbawiona jest ubezpieczeń , nie ma możliwości znalezienia pracy a na utrzymaniu ma jeszcze jedenastoletnia córkę. Dlatego tez nie może pogodzić się z faktem, iż mając faktycznie 10% udziału w dochodach z wynajmu nieruchomości została obciążona podatkiem tak jakby jej udział wynosił 50%. W ocenie skarżącej postępowanie w niniejszej sprawie powinno mieć na uwadze takie wartości wspólne dla całego społeczeństwa jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w B. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentacje zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego tylko z punktu widzenia jej legalności tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § l pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd analizując ustalenia faktyczne , podstawę prawną decyzji oraz ocenę dowodów dokonaną przez organ podatkowy nie stwierdził naruszenia prawa , które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.
Trafnie Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż podstawę prawną zaskarżonych decyzji stanowi art. 8 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (DZ. U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) zgodnie z którym przychody z udziału w spółce nie będącej osobą prawną ze wspólnej własności, wspólnego przedsięwzięcia , wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy lub praw majątkowych u każdego podatnika określa się proporcjonalnie do jego prawa udziału w zysku oraz łączy się z pozostałymi przychodami ze źródeł z których dochód podlega opodatkowaniu według skali o której mowa w art. 27 ust. 1 ; w przypadku braku dowodu przeciwnego przyjmuje się , ze prawa do udziału w zysku są równe. Stosownie zaś do ust. 3 powyższa zasada ma również zastosowanie do małżonków między którymi istniej wspólność majątkowa, osiągających przychód ze źródła określonego w art. 10 ust. 1 pkt 6 (najem, podnajem, dzierżawa, poddzierżawa oraz inne umowy o podobnym charakterze) ze wspólnej własności, wspólnego posiadania lub wspólnego użytkowania rzeczy, chyba że złożą pisemne oświadczenie o opodatkowaniu całości dochodu osiągniętego z tego źródła przez jednego z nich.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż stosowne pisemne oświadczenie nie zostało złożone przez żadnego z małżonków. Wręcz przeciwnie były małżonek skarżącej pan R. A. zeznał do protokołu przesłuchania świadka, iż podatek dochodowy opłacał od 50% uzyskiwanego dochodu. Ustalenia dokonane przez organy podatkowe w zakresie stanu faktycznego pozwalały na zastosowanie art. 8 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych albowiem nie zaszła przesłanka z art. 8 ust. 3 cyt. ustawy tj. złożenie stosownego pisemnego oświadczenia.
Odnosząc się do podniesionych w skardze kwestii respektowania zasad współżycia społecznego, sprawiedliwości społecznej to Sąd wskazuje, iż w sytuacji gdy ustawa określa sposób obliczenia podstawy opodatkowania to organy podatkowe nie mają prawa uznaniowości mając na uwadze okoliczności podmiotowe, słusznościowe czy też celowościowe. Treść wskazanych w rozstrzygnięciach organów podatkowych podstaw prawnych nie budzi wątpliwości co zresztą skarżąca potwierdziła w skardze podnosząc , iż zaskarżone rozstrzygnięcie zgodne jest z obowiązującym prawem.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło