I SA/Bd 347/13
WyrokWSA w Bydgoszczy2013-11-19
Skład orzekający: Urszula Wiśniewska, Dariusz Dudra, Izabela Najda-Ossowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że transakcje te były fikcyjne, a kontrahenci nie prowadzili rzeczywistej działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały możliwość zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów wydatków udokumentowanych fakturami, jeśli istnieje uzasadnione podejrzenie, że transakcje były fikcyjne. Posiadanie faktury nie jest wystarczające do zaliczenia wydatku do kosztów uzyskania przychodów; kluczowe jest rzeczywiste poniesienie wydatku w celu osiągnięcia przychodów. Organy wykazały, że kontrahenci nie prowadzili rzeczywistej działalności, a faktury były fikcyjne, co uzasadniało odmowę zaliczenia wydatków do kosztów.Stan faktyczny
Skarżący R. R. kwestionował decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Spór dotyczył zasadności skorygowania przychodów spółki cywilnej, której skarżący był wspólnikiem, o kwotę wynikającą z 59 faktur VAT dokumentujących usługi ogólnobudowlane i transportowe. Organy podatkowe uznały te faktury za fikcyjne, wskazując na brak rzeczywistego wykonania usług, problemy z ustaleniem kontrahentów oraz skazania K. R. za wystawianie nierzetelnych faktur. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej i ustawy o PIT, twierdząc, że usługi zostały wykonane, a organy nie wykazały należytej staranności w postępowaniu.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Dudra Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Joanna Jaworska po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 listopada 2013r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2006 r. oddala skargę
Syg. akt I SA/Bd 347/13
UZASADNIENIE
1. Decyzją z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. określił R. R. (skarżący) i K. R. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006r. w wysokości [...] zł.
2. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, wskazując w uzasadnieniu, że przedmiotem sporu jest zasadność skorygowania przychodów spółki cywilnej S.W. L. (spółka), której wspólnikiem był skarżący, o łączną kwotę [...] zł i kosztów uzyskania przychodu tej spółki łącznie o kwotę [...] zł.
3. Jako podstawę prawną, organ przywołał art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r o podatku dochodowym od osób fizycznych (tj. Dz. U. z 2000r nr 14, poz. 176 ze zm. dalej jako ustawa p.d.o.f.) w brzmieniu obowiązującym w 2006r., zgodnie z którym kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 23. Organ wskazał, że obrót towarem udokumentowany fakturą jest zdarzeniem gospodarczym o skutkach podatkowych, natomiast nie jest nim dostarczanie czy wymiana samych dokumentów. Faktura VAT nie jest absolutnym dowodem zdarzenia gospodarczego, któremu nie można przeciwstawić innych dowodów. Zdaniem organu 59 faktury VAT dokumentujące transakcje zakupu usług od firmy A. Sp. z o. o. w W. i Agencji Usługowo-Promocyjnej P. K. R. były fikcyjne.
4. Dyrektor przytoczył ustalenia, zgodnie z którymi Agencja P. 31 grudnia 2001r. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Urząd Miasta w P., a K. R. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w P. za wystawianie, na zlecenie osób prawnych i fizycznych nierzetelnych faktur VAT w latach 1999-2002, oraz podrabianie podpisów na fakturach firmy, której był właścicielem. Na podstawie jego wyjaśnień złożonych do protokółu czynności sprawdzających 22 stycznia 2007r. w Urzędzie Skarbowym w P. ustalono, iż usługi budowlane dla spółki nie były w ogóle wykonywane, a wystawione były tylko puste faktury. Ponadto 8 września 2011r. zapadł, prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie, syg. akt IV K 244/11, na mocy którego K. R. uznano winnym tego, że w okresie od 20 marca 2006r. do 31 marca 2006r., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu użycia za autentyczne, podrobił faktury VAT wystawione na rzecz spółki cywilnej S.W. "L." M. R., R. R. w J.
5. Dyrektor podał również, że wobec spółki A. nie można było przeprowadzić czynności sprawdzających z uwagi na brak kontaktu z jedyną osobą reprezentującą tę spółkę tj. K. R. Organy ustaliły, że podmiot ten był podatnikiem VAT w okresie od 10 lutego 2003r do 3 listopada 2003r. kiedy to złożył zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT, podając jako przyczynę zawieszenie działalności; brak natomiast zawiadomienia o likwidacji działalności, ostatnia deklaracja VAT-7 została złożona za wrzesień 2005r. Próba kontroli w spółce A. wykazała, że pod wskazywanym adresem nie funkcjonuje. Nie dokonano również żadnych zmian w Krajowym Rejestrze Sądowym. Brak informacji o jej likwidacji bądź upadłości. Prezesem Zarządu, osobą uprawnioną do jej reprezentacji oraz wspólnikiem był K. R., jednakże wezwania kierowane do spółki A. i prezesa wracały nie odebrane. Nikt z właścicieli nieruchomości, której adres miał być jej siedzibą, nie potwierdził, by w 2006r. wynajmował lokal spółce.
6. Po nieudanych próbach przesłuchania K. R., Naczelnik uznał, że materiał dowodowy, którym dysponuje jest wystarczający do stwierdzenia, że firmy K. R. nie były rzeczywistym wykonawcą usług na rzecz spółki w 2006r. a wystawione faktury są dokumentami fikcyjnymi. Dyrektor podał, że podjęto również próby przesłuchania A. T., osoby, której dane występują na fakturach firmy A., w miejscu wskazanym do złożenia podpisu osoby upoważnionej do wystawienia faktury VAT. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że A. T. nie była pracownikiem spółki ani członkiem zarządu. Organ podał, że nie odnotowano miesięcznych deklaracji PIT-4 za 2006r. płatnika A. oraz że podmiot ten w 2006r. nie dokonał wpłat zaliczek na podatek dochodowy z tytułu zatrudnionych pracowników. Na pytanie skierowane do wszystkich Naczelników Urzędów Skarbowych w Polsce, czy złożone zostały w tych organach informacje PIT-11/PIT-8B o dochodach oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy za 2006r. wystawionych przez P. oraz A. nie uzyskano żadnej pozytywnej odpowiedzi, stąd zaprzestano dalszych prób dotarcia do K. R. oraz osoby, której nazwisko widnieje na fakturach wystawionych przez spółkę A.
7. W ocenie Dyrektora zarzut, że organ podatkowy nie wykazał "nawet minimum staranności", aby przesłuchać K. R. oraz osobę reprezentującą spółkę A. jest chybiony, gdyż organ wykonał z własnej inicjatywy szereg czynności w tym celu. Jednocześnie zauważył, że organ podatkowy nie jest zobowiązany do nieograniczonego poszukiwania dowodów potwierdzających tezy korzystne dla strony. Naczelnik przesłuchał szereg świadków, osobiście lub za pośrednictwem innych organów podatkowych, w tym odbiorców usług, przy wykonywaniu których miały uczestniczyć firmy P. i A. Z zeznań tych wynikało, że świadkowie nie znali wskazanych firm.
8. Umowy zlecenia zawarte w 2006r. pomiędzy spółką a firmą P. i A. sformułowane były w taki sposób, iż na ich podstawie nie można było stwierdzić, której usługi dotyczyły, gdzie były wykonywane, jak kalkulowano ceny. Niektóre umowy, dotyczące usług transportowych zawierały określenie środka transportu oraz jego numer rejestracyjny. Ustalono na podstawie informacji z Centralnej Ewidencji Pojazdów, że wymienione we wniosku pojazdy nie figurują w tej ewidencji. W ocenie organu odwoławczego powyższe informacje wskazują jednoznacznie na fikcyjność transakcji w zakresie usług transportowych dla Spółki i utwierdzają w przekonaniu, że poddane w wątpliwość pozostałe transakcje sprzedaży usług przez firmy P. i A. dla Spółki również nie miały miejsca, a wystawione faktury VAT są fikcyjne.
9. Do akt kontroli podatkowej włączono decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z [...], w której określono spółce wysokość zobowiązania podatkowego w VAT za marzec 2006r. w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż wspólnicy Spółki rozliczyli faktury VAT wystawione w marcu 2006r. przez A. i P., które nie stanowiły podstawy do odliczenia i zarazem obniżenia podatku należnego, bowiem ustalono, że zakwestionowane faktury zostały wystawione przez podmiot nieistniejący, bądź nieuprawniony do wystawiania faktur. Zatem stwierdzono, że Spółka zawyżyła o kwotę [...] zł podatek naliczony do odliczenia. Decyzja ta jest ostateczna
10. Do akt postępowania podatkowego włączono także prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Inowrocławiu VI Wydział Karny z dnia 27 maja 2010r. w sprawie VI Ks 44/10, w przedmiocie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności przez sprawców, M. R. i skarżącego, co uznano za przyznanie się do popełnionego przestępstwa, o którym mowa w wyroku, tj. do tego, że w złożonej w dniu 25 kwietnia 2006r. do Urzędu Skarbowego w I. deklaracji VAT-7 za miesiąc marzec 2006r. spółki cywilnej S.W. L. podał nieprawdę.
11. Dyrektor uznał, że zakup usług ogólnobudowlanych oraz transportowych od firm A. i P. udokumentowany 59 fakturami VAT, łącznej wartości [...] zł netto (w tym udział skarżącego - 95%, tj. [...] zł), w rzeczywistości nie miał miejsca. Wskazani przez skarżącego podwykonawcy w 2006r. faktycznie nie prowadzili działalności gospodarczej, nie zatrudniali pracowników, w żaden sposób nie potwierdzili wykonania prac na rzecz spółki, a wręcz przeciwnie – K. R. temu zaprzeczył. Skarżący nie posiada wiarygodnych dowodów potwierdzających zapłaty za sporne faktury, a więc poniesienie wydatku, gdyż przedłożonych dowodów KP, w świetle pozostałych ustaleń sprawy, nie można uznać za dowody rzetelne.
12. Organ wskazał, że w podatkowej księdze przychodów rozchodów za 2006r. spółka nie zaewidencjonowała faktury VAT z 15 grudnia 2006r. Nr 73/12/06 w kwocie [...] zł, wystawionej na rzecz firmy C-K D. R. w S. Faktura ta nie została również ujęta w ewidencji sprzedaży VAT spółki za 2006r. Zgodnie z obowiązującymi w 2006r. przepisami prawa przychód wynikający z tej faktury stanowi przychód 2006r. (art. 14 ust. 1 i art. 14 ust. 1c ustawy p.d.o.f.), dlatego też zaniżono przychód spółki za 2006r. o kwotę [...] zł; wyjaśnienie skarżącego, że został on ujęty w księgach 2007r. nie ma wpływu na ustalenie przychodów podatkowych w 2006r.
13. Organ odwoławczy zauważył, że wszystkie zobowiązania z fikcyjnych transakcji ze spółką A. miały być regulowane w formie gotówkowej, co wynika z treści spornych faktur i dowodów wpłat KP za te faktury, zatem zarzut niewyjaśnienia, kto pobierał gotówkę z konta tego podmiotu jest niezrozumiały. Natomiast w celu ustalenia innych, niż K. R. osób reprezentujących firmę A., organ podatkowy I instancji dokonał szeregu czynności, które nie przyniosły zamierzonego celu. W ocenie organu odwoławczego potwierdza to fikcyjny charakter tego podmiotu.
14. Za niezasadne Dyrektor uznał stwierdzenie, że za marzec 2006r. skarżący skorygował nieprawidłowości, więc nie powinna ich obejmować zaskarżona decyzja, bowiem korekta ujawnionych nieprawidłowości dotyczyła jedynie VAT. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów spółki nie dokonano wyksięgowania z pozostałych wydatków zaewidencjonowanej w marcu 2006r. kwoty [...] zł. Wydatki w marcu 2006r. dotyczyły zakupu usług od firmy P. na kwotę netto [...] zł oraz od A. na kwotę netto [...] zł i obciążają koszty uzyskania przychodu za 2006r. A zatem, niezgodne z prawdą jest stwierdzenie skarżącego, że w zeznaniu rocznym PIT-36 dokonał korekty nieprawidłowości ujawnionych w toku kontroli w zakresie VAT za marzec 2006r.
15. Odnosząc się do kwestii przedłożenia w toku kontroli podatkowej protokołów odbioru robót przez K. R., organ odwoławczy zauważył, że o przedłożenie wszystkich dokumentów organ podatkowy I instancji prosił skarżącego wielokrotnie w postępowaniu podatkowym. W trakcie przesłuchania 7 października 2010r. skarżący nie przedłożył żadnych dowodów, w dniu 9 listopada 2010r. przedłożył jedynie kserokopie umów zlecenia zawartych z kontrahentami, do których odniesiono się w zaskarżonej decyzji. Na wezwanie organu podatkowego z dnia 17 lutego 2011r., odpowiedział, że nie posiada innych dowodów poza przedłożonymi do kontroli. Do kontroli nie przedłożył protokołów odbioru robót przez K. R., o czym świadczy brak zapisu w protokóle kontroli podatkowej z 14 maja 2010r., w zakresie podatku dochodowego za 2006r. Dyrektor zauważył, iż do protokółu z przesłuchania kontrolowanego skarżący zeznał nawet, że umknęło mu kontrolowanie kontrahentów i wszystkim wierzył "na słowo". Co jest niezgodne z zarzutem odwołania, że przed rozpoczęciem współpracy zebrał dokumenty świadczące o tym, że dostawca jest czynnym podatnikiem VAT i tym samym zachował należytą staranność.
16. Dyrektor podał, że kolejne wezwanie w sprawie dostarczenia dokumentów (m. in. do przedłożenia protokołów odbioru robót) wystosowano 15 listopada 2011r., na które skarżący odpowiedział wyjaśniając, iż przedłożył już wszystkie dokumenty, jakimi dysponował w trakcie kontroli oraz postara się jeszcze odszukać inne, których dotychczas nie przedłożył. Ponieważ do 13 stycznia 2012r. nie wpłynęły żadne dokumenty, Naczelnik wezwał go ponownie do złożenia dokumentów mogących potwierdzić autentyczność firm wskazanych w spornych fakturach. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący poinformował, że wszystko co mógł w sprawie wyjaśnił i przedstawił wszystkie dokumenty, którymi dysponował.
17. Odnosząc się do wyjaśnień, że sprawa była przedmiotem postępowania w przedmiocie VAT, jednak mimo prowadzenia szeroko zakrojonego postępowania nie wykazano jednoznacznie, że usługi nie zostały wykonane i umorzono postępowanie z uwagi na przedawnienie, organ wyjaśnił, że postępowanie dotyczące podatku dochodowego wspólników spółki cywilnej i postępowanie w sprawie określenia Spółce wielkości VAT są odrębnymi postępowaniami i w każdym z nich organ podatkowy dokonuje odrębnych ustaleń. Postępowanie w zakresie VAT, zostało umorzone z uwagi na przedawnienie.
18. Organ stwierdził, że oświadczenie K. R. z 1 września 2012r. nie wnosi niczego do sprawy utwierdzając organ w przekonaniu, iż jego wolą nie jest udzielanie informacji w sprawie prowadzonego postępowania podatkowego, lecz unika on kontaktu z organami podatkowymi.
19. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zarzucił naruszenie art. 22 ust. 1 ustawy p.d.o.f. przez przyjęcie, że części kosztów usług w rzeczywistości nie poniesiono, w wyniku czego zawyżono dochód. Zrzucił też naruszenie art. 121, 122 oraz 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012r., poz. 749 ze zm., dalej jako O.p.).
20. W uzasadnieniu skargi podał, że usługi przez firmy A. oraz P. były wykonane faktycznie, bo inaczej niemożliwy byłby odbiór wykonanych prac i otrzymanie zapłaty. Spółka zapłaciła za kwestionowane faktury podwykonawcom zatem wyliczenie dochodu od kwot zapłaconych podwykonawcom powoduje, że dochód ten naliczony jest podwójnie. Skarżący powołał się na art. 22 ust. 1 ustawy p.d.o.f. W jego ocenie oba warunki, tj. rzeczywiście poniesiony wydatek w celu osiągnięcia przychodów, zostały spełnione. W ocenie skarżącego to podmioty, które dokonały dostawy usług powinny być odpowiedzialne za ciążące na nich zobowiązania podatkowe. Podkreślił, że firmy te są znane organom, podobnie jako K. R., który działa świadomie i powinien odpowiadać za popełnione przestępstwa, ponieważ to przestępca powinien być karany a nie ofiara. Zarzucił, że jednym z głównych dowodów na to, że usługi nie były wykonywane jest zeznanie K. R., a więc osoby, która musiałaby zapłacić podatek od zakwestionowanych faktur, a go nie zapłaciła. Potwierdzenie faktu wykonania usług wiązałoby się z domiarem podatkowym dla niego, zatem jego zeznania są mało wiarygodne. Skarżący podał, że powtórne przesłuchanie K. R. z jego udziałem nie zostało przeprowadzone, jednak niemoc ani opieszałość organu podatkowego nie powinny obciążać podatnika. Jego zdaniem podjęcie próby przesłuchania świadka czy kontroli w firmie A. nie oznacza staranności postępowania.
21. W ocenie skarżącego nie spełnia normy postępowania budzącego zaufanie do organów podatkowych postępowanie polegające na braku przeprowadzenia dowodów, o które wnosił, a zwłaszcza przesłuchania K. R. Przywołał art. 180 § 1 oraz art. 181 O.p. i podniósł, że zeznania te są niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego. Zarzucił brak przesłuchania osoby reprezentującej spółkę A. oraz pominięcie protokołu odbioru robót, w których uczestniczył świadek, potwierdzające fakt wykonania przez niego robót a przedkładane w toku kontroli za miesiąc marzec.
22. W ocenie skarżącego zasada prawdy obiektywnej także została naruszona w niniejszym postępowaniu przez brak przesłuchania osób, które reprezentowały podwykonawców oraz tendencyjne dobieranie dowodów. Dodał, że pracownik wystawiający faktury nie musi być wpisany do KRS. Stwierdził, że brak przesłuchania K. R. mimo upływu tylu lat od daty podania przez niego okoliczności powstania domiaru powoduje, że rozstrzygnięcia dokonano w oparciu o niekompletny materiał dowodowy. Nie wyjaśniono, kto pobierał gotówkę z konta A. a przecież ustalenie tej osoby i ewentualne jej przesłuchanie jest dla organu podatkowego prostą czynnością. Umożliwiłoby ustalenie osób reprezentujących tę spółkę, gdyż bank dane te posiada. Jego zdaniem nie ma znaczenia, że spółka ta płaciła gotówką chodzi o ustalenie osób reprezentujących, aby można je było przesłuchać.
23. Skarżący wyjaśnił, że przed rozpoczęciem współpracy zebrał dokumenty świadczące o tym, ze dostawca jest czynnym podatnikiem VAT i nimi dysponuje; nie mógł wiedzieć, iż roboty wykonuje i faktury wystawia oszust unikający płacenia podatków. Uznał ustalenia kontroli za marzec i dobrowolnie poddał się karze, tylko dlatego, że nie była to wielka kwota, a uważał, że w ten sposób sprawę załatwi ostatecznie. Podał, że ulegając namowom kontrolujących zgodził się z ustaleniami protokółu, dokonując korekt deklaracji, które dla wspólników w zasadzie stanowią ekonomiczny "wyrok śmierci", bo mieli wiedzę, że organ może nadmiernie ustalone zaległości umorzyć, jednak spotkała ich przykra niespodzianka.
24. Skarżący wskazał, że skazanie K. R. za wystawianie "pustych faktur" nie świadczy o tym, ze za inne miesiące faktury też były fałszowane. Podkreślił, że świadek był dostępny i możliwość jego przesłuchania istniała, ale organ podatkowy nie wykazał w tej kwestii nawet minimum staranności.
25. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
26. Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tym miejscu należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zm. dalej jako ustawa p.p.s.a.), wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
27. Spór w sprawie koncentrował się na ustaleniach faktycznych, które zostały przyjęte przez organ jako podstawa rozstrzygnięcia. Skarżący przede wszystkim nie akceptował wniosku organów podatkowych, że faktury dokumentujące nabycie przez spółkę cywilną S.W. L., której jest wspólnikiem, usług ogólnobudowlanych i transportowych od firm A. spółka z o.o. oraz Agencję Usługowo - Promocyjną P. K. R. nie odzwierciedlały rzeczywiście wykonanych usług. W tym zakresie organy zakwestionowały 59 faktur, co skutkowało uznaniem, że zawyżono koszty uzyskania przychodów działalności gospodarczej spółki cywilnej o kwotę [...] zł.
28. Kwestionując ustalenia faktyczne skarżący zarzucał, że w sprawie dochodzi do podwójnego opodatkowania, bo dochód jest naliczony najpierw u podwykonawców, a następnie u skarżącego. Zasugerował w skardze, że podmioty (kontrahenci, którzy wystawili sporne faktury) są organom skarbowym dobrze znane i to te organy powinny odpowiadać za popełnione przez nich przestępstwa. Stanowisko organów skutkuje tym, że skutkami nierzetelności kontrahenta obciążono ofiarę, a nie oszusta. Skarżący zarzucił, że głównym dowodem, na którym organy oparły swoje ustalenie jest zeznanie K. R. w ramach postępowania prowadzonego wobec tej osoby, który miał interes w tym, by zeznać nieprawdę, ponieważ groziłby mu domiar podatkowy. Niedopuszczalnym uchybieniem procesowym, w ocenie skarżącego, było nieprzesłuchanie K. R. w tym postępowaniu, co skutkowało oparciem rozstrzygnięcia na niepełnym materiale dowodowym, bez przesłuchania osób, które reprezentowały podwykonawców. W szczególności nie wyjaśniono kto pobierał gotówkę z konta spółki A., co – w świetle danych posiadanych przez banki – jest prostą czynnością. Skarżący w skardze podkreślił, że przed rozpoczęciem współpracy zebrał dokumenty, że dostawcy są czynnymi podatnikami VAT i dysponuje takimi dokumentami.
29. Odnosząc się do tych zarzutów i argumentów skargi, Sąd uznał je za nieuzasadnione i nie znajdujące potwierdzenia w zgromadzonym w postępowaniu materiale dowodowym. Na wstępie należy zauważyć, że skarżący stawia zaskarżonej decyzji zarzuty, które wzajemnie się wykluczają. Z jednej bowiem strony powołuje się na dowody i własne działania, z których wynika, że usługi objęte zakwestionowanymi fakturami zostały rzeczywiście wykonane i nie ma podstaw, by je podważać a z drugiej strony natomiast, akceptując nieuczciwość kontrahentów, zarzuca, że organy na niego przerzuciły odpowiedzialność za nieuczciwą działalność tych kontrahentów, konkretnie K. R., którego aktywność była dobrze znana organom.
30. Abstrahując od jakości zarzutów sformułowanych w skardze, Sąd zauważa, że w sprawie zostało przeprowadzone obszerne postępowanie dowodowe, które przyniosło stosunkowo jednoznaczne wyniki w zakresie oceny rzetelności funkcjonowania Spółki A. z siedzibą w W. oraz Agencji Promotor K. R. w P. oddział w W. Za działalnością obu podmiotów stał K. R., który działalność pod firmą Agencja Usługowo Promocyjna P., wykonywał działalność jako osoba fizyczna. Natomiast w przypadku spółki z o.o. A., K. R. był wspólnikiem oraz prezesem zarządu tej spółki.
31. Organy w oparciu o obiektywne źródła ustaliły, że Spółka A. nie prowadziła pod adresem ujawnionym w Krajowym Rejestrze Sądowym działalności; właściciele nieruchomości, na której wskazywano siedzibę tego podmiotu, nie słyszeli o takiej działalności ani nie wynajmowali lokalu takiemu podmiotowi. Spółka ta była podatnikiem VAT w okresie od 10 lutego 2003r do 3 listopada 2003r; na te okoliczności złożyła stosowne zgłoszenia: najpierw rejestracyjne a następnie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu VAT, z powodu zawieszenia działalności. Stan taki nie uległ zmianie także w roku 2006. Próby skontaktowania się z K. R., jako reprezentantem Spółki nie przyniosły rezultatu. Organom nie udało się natrafić na jakiekolwiek ślady funkcjonowania tego podmiotu; z pewnością ta spółka nie zatrudniała pracowników albowiem nie natrafiono na ślad składała do organów deklaracji PIT-4. Organy wystąpiły do wszystkich naczelników urzędów skarbowych w Polsce o wskazanie czy organy te za okres 2006r dysponują jakimikolwiek deklaracjami składanymi przez Spółkę A. a także Agencję P. Odpowiedzi były negatywne. Trudno w tej sytuacji zarzucać organom tendencyjność i brak uzasadnienia co do oceny charakteru działalności podmiotów reprezentowanych przez K. R.
32. Uzupełnieniem tych ustaleń jest informacja o tym, że K. R. wyrokiem z 24 lutego 2005r został przez Sąd Rejonowy w Płocku II Wydział Karny skazany w sprawie II K 1373/04 za wystawianie na zlecenie osób prawnych i fizycznych nierzetelnych faktur VAT w latach 1999 – 2002. Natomiast prawomocnym wyrokiem z dnia 8 września 2011r Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe IV Wydział Karny w sprawie IV K 244/11 został skazany za podrobienie wskazanych w sentencji faktur VAT wystawionych na rzecz SW L. s.c. M. R., R. R., umożliwiając odbiorcom faktur na uszczuplenie należności z tytułu VAT polegające na tym, że wynikające z faktur usługi budowlane nie zostały faktycznie wykonane.
33. Niemożność skontaktowania się z wystawcami spornych faktur spowodowała podjęcie przez organy podatkowe szeregu innych czynności dla uzyskania pewności, że usługi objęte tymi fakturami rzeczywiście przez te podmioty zostały wykonane. Podzielić należy ocenę organów podatkowych, że dokumenty w postaci umów zlecenia przedłożone przez skarżącego, są ogólnikowe zarówno w zakresie określenia przedmiotu umowy, zasad zapłaty, kontroli wykonania prac i ich jakości. W przypadku umów, w których skonkretyzowano dane pojazdu, albowiem wykonywane miały być usługi transportowe, organy w Centralnej Ewidencji Pojazdów ustaliły, że pojazdy o wskazanych w umowach danych w ogóle nie figurują w ewidencji, a więc podane dane są całkowicie fikcyjne.
34. Nie jest prawdą, że skarżący posiadał dokumenty w postaci protokołów odbioru wykonanych prac przez wskazane podmioty, albowiem poza deklarowaniem, że nimi dysponuje, nie złożył na żadnym etapie takich protokołów; organ w zaskarżonej decyzji szczegółowo wskazał, z podaniem dat, ile razy wzywał stronę do okazania wszelkiej dokumentacji dotyczącej wykonania spornych usług, w tym protokołów odbioru robót. Organ przytoczył także wypowiedzi strony skarżącej z których wynikało, że nie dysponuje innymi dowodami, niż te, które już przedstawił. Brak takich dowodów stanowi logiczną konsekwencję wniosków płynących z przesłuchania odbiorców robót, objętych zakwestionowanymi fakturami, tudzież współpracujących z firmą skarżącego, z których wynika, że nie kojarzą oni w ogóle firm A. lub P., nigdy o nich nie słyszeli (vide zeznania D. R. k.145-146 akt adm,, E. R. k.142-143 akt adm. M. C. k k.386-387 akt adm)
35. Podobnie niczym nieuzasadnione pozostaje oświadczenie skarżącego zawarte w skardze, iż dysponuje on dowodami na to, że skontrolował swoich kontrahentów w zakresie zebrania niezbędnych dokumentów przed rozpoczęciem współpracy, które potwierdzały ich rzetelność. W przypadku Spółki A., jak wskazano wyżej, w 2006r podmiot ten nie działał jako podatnik VAT, więc skarżący nie mógł posiadać dokumentu potwierdzającego inny stan. Natomiast Agencja Usługowo-Promocyjna P. K. R. została wykreślona z ewidencji działalności gospodarczej z dniem 31 grudnia 2001r. Z tego tytułu trudno dać wiarę, że skarżący posiadał dokumentu, który potwierdzałby aktualne jego rzeczywiste funkcjonowanie. W efekcie skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu, który zgodnie z jego deklaracją w skardze do sądu, świadczył o tym, że dostawcy pozostają czynnymi podatnikami VAT a ustalone obiektywne dane ewidencyjne przeczą temu, by takie dokumenty mogły istnieć.
36. Organy przeanalizowały także możliwości odnalezienia osoby, która podpisała się na fakturach, jako ich wystawca. Nie ustalono w sprawie, czy osoba taka w ogóle istniała albowiem, nie było możliwości jej odnalezienia. Zdaniem Sądu trzeba mieć także na uwadze ewentualność, że fikcyjnymi danymi "A. T." lub "K." mógł się podpisać ktoś inny zważywszy, że K. R. we wskazanym wyroku z 2005r uznany został także za winnego fałszowania podpisów na fakturach wystawionych przez własne firmy.
37. Niesporna jest okoliczność, że wszystkie transakcje objęte zakwestionowanymi fakturami miały charakter gotówkowy, więc nie było podstaw do poszukiwania w bankach możliwych rachunków i ewidencji osób, które pobierały gotówkę w imieniu spółki A., o ile transakcje takie w ogóle miały miejsce. W ocenie Sądu organy podatkowe zebrały wystarczający materiał dowodowy działając z własnej inicjatywy na potwierdzenie swoich wniosków. Jak słusznie podkreślono to w zaskarżonej decyzji, nie mają one obowiązku poszukiwania w nieskończoność dowodów, które mogłyby potwierdzić wersję skarżącego, skoro wszystkie zebrane dotąd dowody w sposób jednoznaczny wskazują na fikcyjny charakter kwestionowanych faktur. Z materiałem tym koresponduje oświadczenie K. R. pochodzące z zeznań złożonych przez tę osobę w postępowaniu kontrolnym prowadzonym wobec niego, co do zupełnej fikcyjności usług opisanych na przedmiotowych fakturach. Nie jest zasadny zarzut skarżącego, że organy wszystkie ustalenia faktyczne w sprawie oparły jedynie na tych zeznaniach, albowiem w sprawie jest wiele dowodów wskazujących na brak rzeczywistych czynności wykazanych na fakturach. Brak natomiast dowodów na potwierdzenie stanowiska skarżącego o rzeczywistej realizacji spornych usług przez tych kontrahentów. Nie oznacza to, że dane czynności – usługi budowlane i transportowe - nie zostały wykonane. Efekt końcowy nie determinuje w sposób automatyczny uznania, że usługi wykonał podmiot wskazany przez skarżącego na posiadanej fakturze. Brak tożsamości podmiotowej sprawia, że koszty przedmiotowo ujęte na fakturach nie odpowiadają rzeczywistości i podatnik traci możliwość udowodnienia taką fakturą, że poniósł wydatek z niej wynikający.
38. Odnosząc się do zarzutu skargi, że organy nie wykazały się wystarczającą inicjatywą w doprowadzeniu do przesłuchania K. R. w tej sprawie, Sąd uznał go za całkowicie chybiony. Organy dysponując prawem do przeprowadzenia dowodów muszą realizować je zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, która – poza kierowaniem wezwań i ewentualną karą porządkową za niestawiennictwo – nie daje im innych, nadzwyczajnych środków mobilizowania świadków do poddania się przesłuchaniu. Oceniając skłonność świadków – kontrahentów podatników do składania zeznań dokonuje się tym samym pewnej oceny takich podmiotów, o ile uznać można, że unikają oni składania zeznań. W tym kontekście w sposób oczywisty dostrzega się także, że to właśnie te podmioty zostały przez podatnika wybrane do współpracy gospodarczej i jego obciąża jakość tego wyboru. Skoro skarżący w postępowaniu prezentował pogląd (choć równolegle mu zaprzeczał), że sporne usługi zostały zgodnie z umowami wykonane prawidłowo przez firmy K. R., to nie jest, w świetle zasad doświadczenia życiowego przekonująco wyjaśnione, dlaczego ten sprawnie współdziałający kontrahent nie może na życzenie skarżącego stawić się i złożyć zeznań. To skarżący go wybrał do współpracy i obdarzył zaufaniem, nie może obecnie na organy podatkowe przerzucać odpowiedzialności za swoje wybory, przy braku jakiś szczególnych okoliczności faktycznych sprawy.
39. Konkludując, Sąd uznał za niezasadne argumenty skarżącego zmierzające do podważenia ustaleń organów co do całkowitej fikcyjności usług udokumentowanych fakturami wystawionymi przez Agencję P. oraz spółkę A., w konsekwencji zawyżenia kosztów uzyskania przychodów w tym zakresie. Jednocześnie w zakresie ustaleń niekwestionowanych w skardze, dotyczących zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwotę [...] zł w 2006 roku, wobec wypłaconego w 2007r wynagrodzenia pracownika z tytułu umowy zlecenia za grudzień 2006r, oraz zaniżenia przychodów ze sprzedaży usług na łączną kwotę [...] zł w związku trzema szczegółowo opisanymi w decyzjach uchybieniami, Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów w tym zakresie.
40. Konsekwencją oceny Sądu, że organy nie naruszyły przepisów postępowania przy ustaleniu stanu faktycznego w sprawie, skarżący nie podważył w ramach skargi tych ustaleń skutecznie, Sąd uznał także, że w sprawie prawidłowo zastosowane zostało prawo materialne. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w spornym zakresie stanowił art. 22 ust 1 ustawy p.d.o.f. który pozwala na zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów wydatku, który rzeczywiście został poniesiony na wskazany w nim cel. Posiadanie samej faktury nie oznacza automatycznie, że podatnik poniesienie kosztu wykazał.
41. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło