I SA/Bd 473/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 17 października 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanowił zwolnić skarżącego od wpisu sądowego W dniu 28 lipca 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek K. N. reprezentowanego przez pełnomocnika, radcę prawnego M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość wpisu sądowego wynosi [...] zł. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadnia trudną sytuację finansową i zdrowotną, w której się znajduje. Jako niezdolny do pracy utrzymuje się z renty w wysokości [...] zł. Żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, osiąga miesięcznie [...] zł netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Według zeznania PIT za 2007 r. dochód strony wyniósł [...] zł, żony zaś – [...] zł. Małżonkowie od 2001 roku pozostają w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca przedłożył faktury VAT za miesiące czerwiec oraz lipiec, dokumentując wydatki na zakup leków w kwocie 773,10 zł. Zaznaczył, że z uwagi na chorobę wymaga comiesięcznych wizyt lekarskich w B. Nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Żona będąc właścicielem nieruchomości obciążonej hipotekami w łącznej kwocie 550000 zł. spłaca kredyt , którego rata wg oświadczenia wynosi ok. 3000 zł. Wraz z pismem z dnia 27 sierpnia 2008r. strona skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej, m.in. kopie aktów notarialnych dotyczące rozdzielności majątkowej między skarżącym i jego małżonką oraz fotokopie umów kredytów hipotecznych zaciągniętych przez B. N. z dnia [...]. i [...] oraz dokumenty potwierdzające wysokość rat z nich wynikających. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 01 września 2008 r. zwolniono skarżącego od wpisu sądowego powyżej 500 złotych i oddalono wniosek w pozostałym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący w dniu 17 września 2008 r. wniósł sprzeciw zarzucając ww. rozstrzygnięciu błędną ocenę oświadczenia strony skarżącej oraz dokumentów dołączonych do jej wniosku, poprzez uznanie, że w ich świetle brak jest podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz naruszenie art. 252 §1 w zw. z art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na oparciu rozstrzygnięcia o dane majątkowe dotyczące małżonki strony skarżącej nie zaś samego skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy zauważyć, iż przesłanki przyznania przez Sąd prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określono w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie, z którym przyznanie tego przywileju w tym zakresie następuje, gdy osoba wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego uzasadniają zdaniem Sądu przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od uiszczenia wpisu sądowego. Sąd wziął pod uwagę dochód skarżącego w kwocie 1263 zł oraz dochód jego żony w wysokości ok. 3500 zł. Badając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął pod uwagę konieczne koszty utrzymania strony w tym koszty leczenia - faktury VAT za miesiące czerwiec oraz lipiec, dokumentujące wydatki na zakup leków w kwocie 773,10 zł związane z chorobą nowotworową, ponadto skarżący leczy się psychiatrycznie od 2003r. Jednocześnie Sąd uwzględnił obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych przez małżonkę skarżącego kredytów (zgodnie z przedłożonymi dokumentami wysokość rat przypadających np. na miesiąc wrzesień 2008r. wyniosła 1889,98 zł i 1938,50 zł – k. 60 i 71 akt). Powyższe w ocenie Sądu wskazuje, iż skarżący może mieć trudności w wygospodarowaniu dodatkowych kwot na opłacenie wpisu sądowego. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu sformułowanego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, dotyczącego braku możliwości oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez pryzmat dochodów uzyskiwanych przez małżonkę skarżącego, z którą znajduje się on w rozdzielności majątkowej Sąd stwierdza , że nie podziela tego stanowiska. Przywołać w tym miejscu wypada postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt II FZ 146/08, w którym podkreślono, iż zgodnie z art. 23, art. 27 oraz art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci (art. 87 w związku z art. 128 wskazanej ustawy). Tym samym konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony lub których strona powinna wspierać). Konieczność oceny stanu majątkowego strony ubiegającej się o prawo pomocy w oparciu wiedzę na temat stanu majątkowego jej rodziny potwierdza również art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Powołać również można tezę postawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym Sąd stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Sąd zauważa, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wymienił B. N. jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym (pkt 6, 8 i 10 wniosku o przyznanie prawa pomocy). W związku z powyższym nie ma podstaw do nieuwzględnienia Jej dochodów przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.