I SA/Bd 473/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 07 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym zażalenia K. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 473/08 w przedmiocie wniosku K. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanowił 1. uchylić zaskarżone postanowienie 2. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych. W dniu 28 lipca 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynął wniosek K. N. reprezentowanego przez pełnomocnika, radcę prawnego M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wysokość wpisu sądowego wynosi 1.570 zł. Konieczność przyznania prawa pomocy strona skarżąca uzasadnia trudną sytuacją finansową i zdrowotną, w której się znajduje. Jako niezdolny do pracy utrzymuje się z renty w wysokości 1263 zł. Żona, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, osiąga miesięcznie 3500 zł netto z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Według zeznania PIT za 2007 r. dochód strony wyniósł 16095,72 zł, żony zaś - 57929,88 zł. Małżonkowie od 2001 roku pozostają w rozdzielności majątkowej. Wnioskodawca przedłożył faktury VAT za miesiące czerwiec oraz lipiec, dokumentując wydatki na zakup leków w kwocie 773,10 zł. Zaznaczył, że z uwagi na chorobę wymaga comiesięcznych wizyt lekarskich w B. Nie posiada oszczędności oraz przedmiotów wartościowych. Żona będąc właścicielem nieruchomości obciążonej hipotekami w łącznej kwocie 550000 zł spłaca kredyt , którego rata wg oświadczenia wynosi ok. 3000 zł. Wraz z pismem z dnia 27 sierpnia 2008r. strona skarżąca przedłożyła dokumenty dotyczące jej sytuacji majątkowej, m.in. kopie aktów notarialnych dotyczące rozdzielności majątkowej między skarżącym i jego małżonką oraz fotokopie umów kredytów hipotecznych zaciągniętych przez B. N. z dnia [...]r. i [...]r. oraz dokumenty potwierdzające wysokość rat z nich wynikających. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 01 września 2008 r. zwolnił skarżącego od wpisu sądowego powyżej 500 złotych i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 17 września 2008 r. skarżący wniósł od powyższego postanowienia sprzeciw zarzucając ww. rozstrzygnięciu błędną ocenę oświadczenia strony skarżącej oraz dokumentów dołączonych do jej wniosku, poprzez uznanie, że w ich świetle brak jest podstaw do zwolnienia jej od kosztów sądowych oraz naruszenie art. 252 §1 w zw. z art. 246 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na oparciu rozstrzygnięcia o dane majątkowe dotyczące małżonki strony skarżącej nie zaś samego skarżącego. Postanowieniem z dnia 17 października 2008r. Sąd zwolnił skarżącego od wpisu sądowego. Na postanowienie to skarżący złożył zażalenie, w którym zarzucił mu naruszenie przepisu art. 252 § 1 w zw. z art. 246 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że w postępowaniu w przedmiocie udzielenia pomocy Sąd bada także sytuację majątkową osób pozostających ze stroną we wspólnym gospodarstwie domowym oraz naruszenie przepisu art. 246 § 1 w zw. z art. 124 § 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak orzeczenia o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę skarżonego postanowienia, w ten sposób, że postanawia się zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w całości, względnie o uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Jako ewentualny sposób rozpatrzenia złożonego środka zaskarżenia wskazał na możliwość uchylenia skarżonego postanowienia i rozpoznania wniosku strony skarżącej o udzielnie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sadowych w całości przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w trybie art. 195 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wzgląd na oczywistą zasadność przedmiotowego zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, że w myśl art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Przepis art. 245. § 1p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Art. 245 § 3 określa zaś, iż prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Tym samym wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa w zakresie częściowym. Rozpatrując złożone zażalenie i leżący u podstaw niniejszego postępowania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy wskazać należy, iż przesłanki przyznania przez Sąd prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określono w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie, z którym przyznanie tego przywileju w tym zakresie następuje, gdy osoba wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. To strona bowiem powinna we wniosku wykazać, że istnieje przesłanka pozytywna dla przyznania prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony rzetelnie i powinny w nim się znaleźć wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę w tym zakresie. Rozstrzygając postanowieniem z dnia 17 października 2008r. o zwolnieniu skarżącego od wpisu sądowego Sąd zwrócił uwagę, iż zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy, informacje dotyczące sytuacji materialnej skarżącego uzasadniają przyznanie prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wziął pod uwagę dochód skarżącego w kwocie 1263 zł oraz dochód jego żony w wysokości ok. 3500 zł. Badając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd wziął pod uwagę konieczne koszty utrzymania strony w tym koszty leczenia - faktury VAT za miesiące czerwiec oraz lipiec, dokumentujące wydatki na zakup leków w kwocie 773,10 zł związane z chorobą nowotworową, ponadto skarżący leczy się psychiatrycznie od 2003r. Jednocześnie Sąd uwzględnił obciążenia związane ze spłatą zaciągniętych przez małżonkę skarżącego kredytów (zgodnie z przedłożonymi dokumentami wysokość rat przypadających np. na miesiąc wrzesień 2008r. wyniosła 1889,98 zł i 1938,50 zł – k. 60 i 71 akt). Powyższe w ocenie Sądu dowodziło, iż skarżący może mieć trudności w wygospodarowaniu dodatkowych kwot na opłacenie wpisu sądowego, w związku z czym orzekając w sprawie Sąd uznał, iż sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia wyłącznie wobec niego powszechnego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w tym zakresie. W zażaleniu skarżący podniósł, iż w złożonym formularzu dotyczącym przyznania prawa pomocy (PPF) wnioskował o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych nie zaś o częściowe zwolnienie z tych kosztów. Podkreślono, iż wniosek uzasadnia sytuacja finansowa skarżącego. Biorąc powyższe pod uwagę w kontekście treści złożonego przez stronę skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz przedłożone dowody, zdaniem Sądu uznać należy, iż sytuacja materialna skarżącego uzasadnia twierdzenie, iż nie jest on w stanie ponieść wydatków związanych z uiszczeniem kosztów sądowych tym samym zażalenie jest oczywiście uzasadnione. Jednocześnie odnosząc się do zarzutu sformułowanego w zażaleniu (wcześniej zaprezentowanego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego), dotyczącego braku możliwości oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez pryzmat dochodów uzyskiwanych przez małżonkę skarżącego, z którą znajduje się on w rozdzielności majątkowej Sąd stwierdza , że nie podziela tego stanowiska. Przywołać w tym miejscu wypada postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt II FZ 146/08, w którym podkreślono, iż zgodnie z art. 23, art. 27 oraz art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci (art. 87 w związku z art. 128 wskazanej ustawy). Tym samym konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony lub których strona powinna wspierać). Konieczność oceny stanu majątkowego strony ubiegającej się o prawo pomocy w oparciu o wiedzę na temat stanu majątkowego jej rodziny potwierdza również art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Powołać również można tezę postawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym Sąd stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Sąd zauważa, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wymienił B. N. jako osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym (pkt 6, 8 i 10 wniosku o przyznanie prawa pomocy). W związku z powyższym nie ma podstaw do nieuwzględnienia Jej dochodów przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, działając w oparciu o art. 195 § 2 tej ustawy orzeczono o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.