I SA/Bd 479/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. T. sp. z o.o. w P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. T. sp. z o.o. w P. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie określenia nienależnie pobranej kwoty dotacji podlegającej zwrotowi oraz terminu od którego nalicza się odsetki postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżąca spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. Spółka oświadczyła, że blokada konta bankowego uniemożliwia jej prowadzenie działalności gospodarczej. Z informacji zawartych na urzędowym formularzu PPPr wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. wartość środków trwałych [...] zł, za ostatni rok obrotowy według bilansu spółka wykazała dochód w kwocie [...]zł, stan rachunku bankowego wynosi [...] zł. Do wniosku dołączono zawiadomienie o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej; zawiadomienie o wszczęciu egzekucji; informację o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej; wykaz miesięcznych zobowiązań; wykaz pojazdów na dzień [...] stycznia 2017r.; bilans sporządzony na dzień [...] września 2016r.; rachunek zysków i strat sporządzony za okres od [...] stycznia 2016r. do [...] września 2016r.; upomnienie W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do spółka przedłożyła: deklaracja VAT-7 za miesiące od stycznia do maja 2017r.; rachunek zysków i strat za okres od stycznia do maja 2017r.; wyciągi z rachunków bankowych; CIT-8 za lata 2015-2016; księgę inwentarzową z tabelą amortyzacyjną; wezwanie od zapłaty; faktury za olej napędowy; zawiadomienie o wszczęciu procesu windykacji; rozwiązanie umowy leasingu; deklaracje rozliczeniowe; faktury za raty leasingowe; postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w I.. Ponadto w piśmie z dnia [...] czerwca 2017r. spółka wskazała, że: posiada wymagalne zobowiązania wobec ZUS i kontrahentów – dostawców paliwa i części zamiennych, których nie spłaca; posiada wymagalne i niesporne wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów które są zajęte przez Urząd Skarbowy w I.; na chwilę obecną spółka zatrudnia [...] – wynagrodzenia pracownicze w miesiącu maju 2017r. wyniosły [...] zł; spółka na chwilę obecną nie jest w stanie pokrywać kosztów związanych z utrzymaniem siedziby oraz mediów, telefonów, obsługi księgowej i prawnej – niemal w każdym przypadku widnieją jakieś zaległości. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 ww. ustawy, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym (§ 1); prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2); prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3); częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Skarżąca spółka składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, że użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Treść powołanego przepisu wskazuje nadto, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z jednej strony, z uwzględnianiem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony - jej możliwości finansowych. Ze złożonego wniosku wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi [...] zł. W. środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł. Przychód spółki za lata 2015-2016 wyniósł odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Natomiast dochód za powyższe lata wyniósł odpowiednio [...] zł oraz [...] zł. Z przedłożonego rachunku zysków i strat za okres od stycznia do maja 2017r. wynika za ten okres przychody netto spółki wyniosły [...] zł. Koszty działalności operacyjnej za powyższy okres wyniosły natomiast [...] zł, w tym m.in. zużycie materiałów i energii [...] zł, usługi obce [...] zł oraz koszty wynagrodzeń [...] zł. Z ustaleń poczynionych w oparciu o oświadczenia i dokumenty przedłożone przez spółkę wynika, że jakkolwiek Spółka argumentuje, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu od skargi w kwocie [...]zł, to na koniec ubiegłego roku wykazała znaczny przychód w wysokości [...] zł, za okres od stycznia do maja 2017r. przychód wyniósł [...] zł a zysk wyniósł [...] zł. Uwzględniając powyższe trudno uznać, że spółka nie jest w stanie ponieść także kosztów sądowych niniejszego postępowania, skoro w istocie jest w stanie ponosić wszelkie koszty prowadzonej działalności, w tym ww. koszty usług obcych, czy też koszty wynagrodzeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Bez znaczenia dla oceny możliwości płatniczych pozostaje również prowadzenie postępowania egzekucyjnego (czy też zabezpieczającego) względem strony, szczególnie w sytuacji, gdy kontynuuje ona prowadzenie działalności gospodarczej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia [...] grudnia 2014 r., sygn. akt II FZ 1589/14, wskazane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]). Spółka nie wykazała przy tym, aby doszło do zawieszenia, ani likwidacji prowadzonej działalności gospodarczej, czy też do wszczęcia wobec niej postępowania upadłościowego, układowego, bądź naprawczego. Wykazane w dokumentach księgowych wielkości przychodu ze sprzedaży produktów, jak i kosztów działalności operacyjnej, wskazują natomiast, że spółka realizuje na dużą skalę określony umową przedmiot działalności. Podkreślić jednocześnie trzeba, że jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 na nabycie towarów i usług pozostałych za okres od stycznia do maja 2017r. spółka wydatkowała łączną kwotę [...]zł. Dodać należy, że jak wynika z przedłożonego wykazu stan na dzień [...] stycznia 2017r. spółka jest właścicielem 36 autobusów o łącznej wartości [...] zł. Oceniając zatem sytuację wnioskodawcy, na podstawie znajdujących się w aktach sprawy, dokumentów finansowych należy stwierdzić, że spółka osiąga znaczne przychody oraz dochody, co jest równoznaczne z utrzymaniem płynności finansowej, mimo deklarowanych trudności związanych z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi oraz brakiem środków finansowych. Przy czym podkreślenia wymaga, że do zwykłych kosztów działalności gospodarczej zaliczają się również opłaty sądowe. Przedsiębiorca nie może tych wydatków pomijać w planowaniu kosztów swojej działalności, licząc na to, że uzyska dofinansowanie z budżetu państwa. Traktowanie innych kosztów działalności z pierwszeństwem przed kosztami sądowymi nie znajduje żadnego uzasadnienia. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w takim przypadku, gdy podmiot kontynuuje swoją działalność, stanowiłoby nadużycie wnioskowanej instytucji. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (zob. postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 478/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, [...]). Podkreślenia również wymaga, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i dlatego zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych w postępowaniu sądowym. Podkreślenia również wymaga, że choć jak podnosi spółka nie jest w stanie ponosić kosztów sądowych w niniejszej sprawie to w dniu [...] maja 2017r. uiściła wpis od skargi w kwocie [...]zł. Na uwagę zasługuje okoliczność, że wpis został uiszczony z rachunku bankowego spółki o nr [...]. W dokumentach nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego brak jest wyciągu z powyższego rachunku bankowego za okres ostatnich trzech miesięcy. Tymczasem w wezwaniu wystosowanym do spółki w pkt 3 wyraźnie wskazano, że należy przedłożyć wyciągi ze wszystkich rachunków bankowych czego jednak spółka nie uczyniła. Zasadnym zatem jest teza, że skarżąca posiada środki finansowe na ww. rachunku bankowym skoro uiszczono z niego wpis od skargi. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji