I SA/Bd 569/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska po rozpoznaniu w dniu 04 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym wskutek wniesienia sprzeciwu wniosku H. i A. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. i A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2000 rok postanawia : zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych W złożonej skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że od ponad 3 lat "de facto" nie prowadzi działalności gospodarczej. Z przedłożonego zeznania podatkowego PIT-36L wynika, że A. M. osiągnął w 2007 roku przychód w kwocie [...] zł i poniósł koszty uzyskania tego przychodu w kwocie [...] zł, co dało po odliczeniu podatku dochód w kwocie [...] zł. Podatnicy wskazali, że nie dysponują żadnym majątkiem, który mogliby sprzedać lub zastawić. Ze złożonego formularza PPF wynika, że strona posiada 1.736 udziały w spółce I, których wartość wynosi [...] zł. Udziały te zostały jednak zajęte przez Urząd Skarbowy w R. na poczet zobowiązań podatkowych. Wskazane w formularzu aktualne dochody małżonków z tytułu umowy o pracę wynoszą łącznie [...] zł brutto. Z dochodów tych utrzymuje się czteroosobowa rodzina. Postanowieniem z dnia 16 października 2008r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił przyznania stronie prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie prawa pomocy. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błędną ocenę zgromadzonych dowodów, w szczególności poprzez uznanie obrotu uzyskanego przez stronę w 2007 roku za jej dochód, jakim może swobodnie dysponować, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że strona nie spełnia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia [...] strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 października 2008r., który nie został odrzucony przez Sad. W świetle art. 199 powołanej ustawy, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 wskazanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od ogólnej zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania i zapewnia osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możność obrony swoich praw przed sądem, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia należnych kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywoływania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej Sąd zauważa, że nie posiada ona wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. Jak wynika z akt sprawy, dochód A. M. wykazany w zeznaniu podatkowym PIT-37 za 2007 rok wyniósł po odliczeniach [...] zł, dochód H. M. natomiast [...] zł. Dodatkowo A. M., pomimo znacznego przychodu osiągniętego z prowadzonej działalności gospodarczej (ponad [...] zł), po odliczeniu kosztów oraz podatku, osiągnął w 2007 roku dochód w kwocie [...] zł. Aktualny dochód łączny małżonków osiągany z tytułu umowy o pracę kształtuje się na poziomie [...] zł brutto miesięcznie. Z dochodów tych utrzymuje się czteroosobowa rodzina. Strona nie posiada oszczędności. Wykazane udziały w spółce I zostały zajęte przez Urząd Skarbowy w R. na poczet zobowiązań podatkowych. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa i finansowa strony skarżącej uzasadnia przyznanie wnioskowanej pomocy. Wykazane przez stronę aktualne dochody wskazują, że podatnicy nie są w stanie wygospodarować dodatkowych kwot na pokrycie kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Kosztów tych strona nie jest w stanie również sfinansować z innych źródeł. Ponadto należy wskazać, że w sprawach rozpatrywanych wcześniej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Bydgoszczy, przy podobnym stanie faktycznym, małżonkowie byli zwalniani od kosztów sądowych (sygn. akt I SA/Bd 315/06, I SA/Bd 316/06, I SA/Bd 317/06, I SA/Bd 289/07, I SA/Bd 79/08). Aktualnie małżonkowie prowadzą przed tut. Sądem trzy sprawy w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, w których łączny wpis wynosi ponad 7.000 zł. Z tych względów na podstawie art. 260, art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.