I SA/Bd 589/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Mirella Łent Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi G. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę 1. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w A. K. z dnia [...] lutego 2017r. w przedmiocie uznania zarzutu braku wymagalności egzekwowanego obowiązku za nieuzasadniony. 2. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2016r. wystawionego przez N. [...] obejmujący należność pieniężną z tytułu opłaty podwyższonej za wydobywanie kopalin bez koncesji w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W toku prowadzonego postępowania, organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 6 października zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] października 2016r. 3. P. z dnia [...] października 2016r. uzupełnionym pismem z dnia [...] listopada 2016r. skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 § 1 ustawy z dnia [...] czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tj. Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm. – dalej "u.p.e.a."). Skarżący wskazał, że stanowiąca podstawę prowadzonej egzekucji decyzja [...] w P. z dnia [...] września 2015r. nr [...].SB/LW nie jest prawomocna. Ponadto skarżący podniósł, że w dniu [...] września 2016r. złożył u [...] w K. wniosek o wznowienie postępowania w tej sprawie, który nie został jeszcze rozpatrzony. W tej sytuacji zdaniem skarżącego zasadne jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], do czasu rozpatrzenia wniosków w tej sprawie. 4. Wniesione żądanie organ egzekucyjny zakwalifikował jako zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego i działając zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a., pismem z dnia [...] listopada 2016r. zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutu braku wymagalności obowiązku, zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. 5. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. wierzyciel - N. [...] w W., uznał zarzut braku wymagalności obowiązku za niezasadny. 6. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie do Ministra Środowiska, który postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela. 7. Dysponując ostatecznym postanowieniem w sprawie stanowiska wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego w A. K. postanowieniem z dnia [...] lutego 2017r. uznał wniesiony zarzut braku wymagalności obowiązku za niezasadny. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7 jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Oznacza to, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia podstaw do uwzględnienia zarzutów i badania w tym trybie stanowiska wierzyciela. 8. Po rozpatrzeniu zażalenia Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał przepisy mające zastosowanie w przedmiotowej sprawie tj. art. 33 § 1 i art. 34 § 1 u.p.e.a. oraz wyjaśnił, że organ egzekucyjny orzekał w przedmiocie zgłoszonego zarzutu na podstawie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela i był związany tym stanowiskiem. Związanie stanowiskiem wierzyciela oznacza, że organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnej oceny wniesionego zarzutu, ale zobowiązany jest do uwzględnienia w tym przedmiocie wypowiedzi wierzyciela. Skutkiem powyższego, stanowisko wierzyciela o niezasadności zarzutu braku wymagalności obowiązku, zobowiązywało organ egzekucyjny do wydania rozstrzygnięcia o uznaniu zarzutu w tym zakresie za nieuzasadniony. Odnosząc się do podnoszonych w zażaleniu okoliczności, że wydając zaskarżone postanowienie organ egzekucyjny oparł się na stanowisku wyrażonym w ostatecznym postanowieniu Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2017r., w którym organ II instancji nie odniósł do zawartego w zażaleniu zarzutu dotyczącego nieważności postanowienia, co stanowi naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego, a ponadto w postanowieniu tym pominięto zarzuty dotyczące decyzji ustalającej opłatę eksploatacyjną, Dyrektor wyjaśnił, że postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela podlegało kontroli instancyjnej w odrębnym postępowaniu, a zobowiązany nie ma możliwości powtórnego kwestionowania zasadności stanowiska wierzyciela w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zarzutów. 9. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu skargi skarżący odnosi się do dwóch decyzji wydanych przez [...] w P., ustalającej podwyższoną opłatę eksploatacyjną oraz umarzającej postępowanie, stwierdzając, że były one opatrzone tą samą datą i sygnaturą akt, co spowodowało, że strona złożyła odwołanie z uchybieniem terminu. a wniosek o jego przywrócenie został niezasadnie oddalony. Skarżący wskazuje również, że złożył kolejny wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji [...] w P. z dnia [...] września 2015 r. oraz wniosek do wierzyciela o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący podkreślił, że organ egzekucyjny opierał się wyłącznie na stanowisku wierzyciela - Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w W.. ten zaś obowiązek wywodzi z decyzji [...] w P. z dnia [...] września 2015r., która rażąco narusza prawo i powinna zostać uchylona. Skarżący podkreśla także, że w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji, złożył już odrębny wniosek w dniu [...] marca 2017r. Ponadto zdaniem skarżącego skoro stanowisko wierzyciela w zakresie podniesionych zarzutów ma dla organu egzekucyjnego wiążący charakter, strona pozbawiona jest możliwości obrony swoich racji, co stanowi naruszenie naczelnych zasad postępowania administracyjnego. Świadczy o tym fakt, że w postępowaniu prowadzonym przez wierzycielski organ II instancji - Ministra Środowiska, nie odniesiono się do argumentów podnoszonych przez skarżącego, w tym do zarzutu nieważności postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 9. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej "p.p.s.a."). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 10. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy zasadnie organy odmówiły uznania za uzasadnione zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia z dnia [...] października 2016r. nr [...] Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego prawo do zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego. Na mocy art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: - wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; - odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; - błąd co do osoby zobowiązanego; - niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; - niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; - zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; - prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; - niespełnienie wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca (§ 1). 11. Jak wynika z akt sprawy celem uzyskania stanowiska wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny przekazał zarzuty skarżącego wierzycielowi – [...] w W., który postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016r. uznał zarzut za niezasadny. W wyniku złożonego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Minister Środowiska podzielił stanowisko organu pierwszej instancji o niezasadności zgłoszonego zarzutu braku wymagalności obowiązku. Zatem jak prawidłowo stwierdziły organy postanowienie w sprawie stanowiska wierzyciela stało się ostateczne w administracyjnym toku instancji, zatem zgodnie z art. 34 § 4 u.p.e.a., stanowiło podstawę do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów. 12. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny nie był jednocześnie wierzycielem, dlatego obowiązany był uzyskać stanowisko wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i był stanowiskiem wierzyciela związany. W tej sytuacji, ze względu na związanie organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru stanowiskiem wierzyciela na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a., nieodzownym było poddanie kontroli Sądu stanowiska wierzyciela oraz postanowienia Ministra Środowiska z dnia [...] stycznia 2017r. który utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela. W tym miejscu należy też wskazać, że zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., postanowienia wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu nie mogą być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia [...] lutego 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którą m.in. nadano wskazaną treść powołanemu przepisowi p.p.s.a., podkreślono, że postanowienia te mają charakter incydentalny. Wskazano także, że w pełni skuteczna ochrona praw jednostki jest zapewniona przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, to jest postanowień organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów (zob. druki sejmowe nr 1633 i 2539, VII kadencja). Sąd administracyjny rozpoznający skargę na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie zarzutów na postępowanie egzekucyjne może zatem i powinien odnieść się również do treści rozstrzygnięcia wierzyciela dotyczącego stanowiska w sprawie zgłoszonego zarzutu. Podkreślić jednak należy, że stwierdzając bezzasadność zarzutu braku wymagalności obowiązku organ egzekucyjny, a wcześnie wierzyciel szczegółowo wyjaśnili, że podstawą wystawienia przez wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia [...] października 2016r. była ostateczna decyzja [...] w P. z dnia [...] września 2015r. ustalająca skarżącemu opłatę eksploatacyjną za wydobywanie kopalin bez wymaganej koncesji w łącznej kwocie [...]zł, w tym dla [...] w kwocie [...]zł. Przedmiotowa decyzja doręczona została skarżącemu w dniu [...] września 2015r. W dniu [...] października 2015r. skarżący złożył odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Decyzją z dnia [...] listopada 2016r. Wyższy Urząd Górniczy w K. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zatem organy prawidłowo ustaliły, że w związku z tym, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione po terminie, decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] września 2015r., tj. z upływem 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania i stanowiła podstawę wystawienia tytułu egzekucyjnego. Wskazać również należy, że na decyzję [...] w K. z dnia [...] listopada 2016r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który prawomocnym wyrokiem z dnia [...] czerwca 2016r. oddalił skargę (wyrok dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Strona nie wniosła skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia. Zatem decyzja będąca podstawa wystawienia tytułu wykonawczego jest zarówno ostateczna jak również prawomocna. Ponadto nie ma racji skarżący, że złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji oraz wniosku o wznowienie postępowania powoduje, że decyzja w oparciu o którą wystawiono tytuł egzekucyjny nie może stanowić podstawy prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreśla, że w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dopuszczalne, jak domaga się zobowiązany, weryfikowanie decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej. Natomiast stosownie do postanowień § 2 tego artykułu, jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi. Co więcej organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowiących podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego (por. wyrok WSA w Gdańsku z [...] grudnia 2012 r., II SA/Gd 643/12). Badanie istnienia obowiązku oznacza sprawdzenie czy istnieje tj. nie został wykonany obowiązek wskazany w tytule wykonawczym. Organ egzekucyjny nie może badać, czy decyzja na mocy której nałożono obowiązek, była zgodna z prawem ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., I OSK 1508/10 Lex nr 745053). Reasumując stwierdzić należy, że podstawę nałożonego obowiązku stanowiła ostateczna decyzja [...] w P. z dnia [...] września 2015r. W niniejszej sprawie, co jest bezsporne, wykonanie decyzji nie zostało wstrzymane. Oznacza to, że postępowanie egzekucyjne toczy się w oparciu o pozostającą w obrocie prawnym ostateczną decyzję administracyjną, przy czym obowiązek wynikający z ostatecznej decyzji administracyjnej, nie wygasł na skutek zapłaty lub z innego powodu. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. [...]