I SA/Bd 593/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Mirella Łent Sędzia WSA Izabela Najda – Ossowska Protokolant po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 września 2010r. sprawy ze skargi S. K na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie długu celnego oraz podatku od towarów i usług z tytułu importu towaru 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w T. na rzecz strony skarżącej S. K. kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. I SA/Bd 593/10 UZASADNIENIE Na podstawie zgłoszenia celnego z dnia [...]. Sz. K. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu motocykl marki "Y", model [...], rok produkcji [...]. Do zgłoszenia celnego załączył między innymi: umowę kupna z dnia [...]r., w której określono wartość towaru na kwotę [...] USD, oświadczenie strony z dnia [...]r. o poniesionych kosztach transportu morskiego oraz kosztach transportu na trasie G.-B. jak również oświadczenie z dnia [...]. dotyczące formy dokonania płatności. Zgodnie z treścią przedłożonej umowy z dnia [...]. przedmiotem sprzedaży był motocykl demonstracyjny, używany. W wyniku weryfikacji załączonych dokumentów, oględzin pojazdu oraz analizy dostępnych danych na stronach internetowych organ celny powziął wątpliwości co do wartości transakcyjnej zadeklarowanej przez stronę . Pismem z dnia [...]. organ celny wystąpił do firmy "M. M. P." sp. z o. o. w W. tj. oficjalnego przedstawicielstwa firmy Y. o udostępnienie danych handlowych dotyczących zakupu na rynku amerykańskim takich samych motocykli z zamiarem przywozu na rynek europejski. W odpowiedzi firma potwierdziła, iż zadeklarowana przez stronę wartość [...] USD jest rażąco zaniżona i nie przedstawia realnej wartości sprowadzonego towaru. Podano, że cena detaliczna nowego motocykla na rynku amerykańskim wynosi [...] USD. W związku z powyższym Naczelnik Urzędu Celnego w B., wezwał stronę do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że zadeklarowana w zgłoszeniu celnym wartość celna stanowi całkowitą faktycznie zapłaconą lub należną sumę, np.: bankowego dowodu zapłaty, oferty cenowej, dokumentów ubezpieczeniowych. W odpowiedzi na powyższe strona w dniu [...]. dostarczyła kopię umowy z dnia [...]. zawartą pomiędzy eksporterem (K. Z.) a poprzednim właścicielem motocykla (M. T.). Niniejsza umowa opiewała na kwotę [...] USD. Decyzją z dnia [...]. Naczelnik Urzędu Celnego w B. określił kwotę długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług, należnego tytułu importu towaru. Pismem z dnia [...]. strona zwróciła się do organu odwoławczego o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...]. Dyrektor Izby Celnej w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 181 a rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego (rozporządzenie Komisji EWG Nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993r.), organy celne uzyskały uprawnienie do odstąpienia od ustalenia wartości celnej z zastosowaniem wartości transakcyjnej, w wypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości, co do tego, czy zadeklarowana przez zainteresowanego wartość celna stanowi całkowitą sumę zapłaconą lub należną, określoną w art. 29 Kodeksu. Organ wyjaśnił, że opierając się na wynikach rewizji, dokumentach załączonych do zgłoszenia celnego, notowaniach internetowych cen podobnych pojazdów w USA, jak również opinii autoryzowanego przedstawiciela marki "Y.", zadeklarowana przez zgłaszającego wartość transakcyjna [...] USD wzbudziła wątpliwości organów celnych. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż w aktach sprawy znajduje się wydruk ze strony internetowej, gdzie podano wartość modelu [...], rok produkcji [...], na rynku amerykańskim jest dziewięciokrotnie wyższa od zadeklarowanej. Ponadto odpowiedź uzyskana od autoryzowanego przedstawiciela marki "Y." - firmy "M. M. P." potwierdziła , iż zadeklarowana przez stronę wartość [...] USD jest rażąco zaniżona i nie przedstawia realnej wartości sprowadzonego towaru. Podano, że cena detaliczna nowego motocykla na rynku amerykańskim wynosi [...] USD. Ponadto podniesiono, iż strona nie przedstawiła dowodu zapłaty za zakup motocykla, oświadczając , iż kwota [...] USD i [...] USD (koszty transportu morskiego) została przekazana eksporterowi listownie przy czyn strona nie posiada potwierdzenia poczty o dokonaniu przesyłki. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej, organ I instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie tzw. metodę "ostatniej szansy". Zgodnie z art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art. 29 lub art. 30 Wspólnotowego Kodeksu Celnego, jest ustalana na podstawie danych dostępnych we Wspólnocie, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami: Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r., artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994r. oraz postanowień rozdziału 3 WKC. Zgodnie z przepisami Porozumienia, w sytuacji, gdy wartość celna przywożonych używanych pojazdów ustalana jest w oparciu o art. 31 WKC, istnieje w takim przypadku możliwość skorzystania z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających średnie ceny rynkowe tych pojazdów na terenie kraju importu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że ustalając wartość rynkową pojazdu w niniejszej sprawie organ celny posłużył się katalogiem "I.-e." motocykle (maj 2007r). Zauważył, iż informacje publikowane w tym katalogu są odzwierciedleniem zmian cen pojazdów nowych i wartości rynkowych pojazdów używanych (uśrednioną wartość pojazdów), oferowanych na rynku polskim. Na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której wniosła o jej uchylenie w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 181 a ust.1 rozporządzenia Komisji EWG nr 2454/93 z dnia 02 lipca 1993r ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 oraz naruszenie art. 29, art. 30 i art. 31 Wspólnotowego Kodeksu Celnego poprzez wadliwą ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem skarżącego, skoro w treści zawartej umowy była podana wartość transakcyjna w postaci ceny, która została faktycznie zapłacona bezpośrednio sprzedającemu, to spełnione zostały przesłanki z art. 29 ust. 3a WKC. Strona wskazała, że przedmiotem umowy był motocykl demonstracyjny, używany. Następnie skarżący stwierdził, że do ustalenia wartości celnej sprowadzonego przez niego motocykla powinna być, jego zdaniem, ewentualnie zastosowana cena wskazana przez firmę "M. M. P." sp. z o.o., ponieważ spełnia ona przesłanki wynikające z przepisu art. 30 ust. 2 lit. a WKC. W opinii strony, treść art. 31 WKC absolutnie nie zezwala na skorzystanie w takiej sytuacji z wyspecjalizowanych katalogów lub czasopism zawierających średnie ceny rynkowe tych pojazdów na terenie kraju importu. Na koniec dodał, że organ błędnie zastosował ceny z katalogu, które były notowane w maju 2007r., podczas gdy nabycie przedmiotowego motocykla miało miejsce w kwietniu 2007r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt I Sa/Bd 495/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy celne art.181a ust.1 rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego Kodeksu Celnego, a także art.29, art.30 oraz art.31 WKC. Zdaniem Sądu w przedmiotowej sprawie wartość celna sprowadzonego z USA motocykla została ustalona w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami prawa. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Skarżący złożył przez swojego pełnomocnika skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. W skardze kasacyjnej zawarto zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art.30 ust.2 lit. a Rozporządzenia Rady EWG nr 2913/92 ustanawiającego WKC poprzez jego niezastosowanie oraz art.31 ust.1 i 2 cyt. Rozporządzenia poprzez jego wadliwą wykładnię. Strona skarżąca podkreśliła, że skoro wartości celnej motocykla nie ustalono na podstawie art.29 WKC, to powinna ona zostać ustalona na podstawie art.30 ust.2a. Ponadto Skarżący podniósł, że w przedmiotowej sprawie nie miał miejsca żaden proces konsultacji między administracją celną a importerem w celu ustalenia podstawy wartości towaru przywożonego. W ocenie Strony wskazana przez M. M. P. Sp. z o.o. cena tego modelu na rynku amerykańskim przeznaczonego do przywozu na rynek europejski, spełnia kryteria wartości celnej określonej w art.30 ust.2a WKC i to ta kwota powinna stanowić podstawę do ustalenia długu celnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I GSK 61/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy. Sąd odwoławczy uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art.30 ust.2a WKC za zasadny. W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowy motocykl był motocyklem demonstracyjnym o niskim przebiegu, a mimo to jego wartość zgłoszeniu celnym została zdecydowanie zaniżona. Sąd podkreślił, że organy celne prawidłowo dostrzegły konieczność weryfikacji wartości motocykla "Y." sprowadzonego z USA przez Skarżącego Sz. K. Zdaniem przedstawicielstwa "Y." zadeklarowana kwota była rażąco zaniżona i nie przedstawiała realnej wartości towaru. W ocenie NSA zastosowanie metody wartości transakcyjnej nie zawsze jest możliwe i tak też było w niniejszej sprawie. Wówczas organ celny powinien skorzystać z jednej z zastępczych metod ustalania wartości celnej i to we wskazanej kolejności. Sąd odwoławczy podkreślił, że przepisy WKC narzucają obowiązek zachowania wskazanej kolejności stosowania zastępczych metod. Zastosowanie metody wcześniejszej wyklucza pozostałe. W ślad za organami obu instancji Sąd wskazał, że przyczyną odrzucenia metod określenia wartości celnej na podstawie art.30 ust.2 lit. a i b WKC jest okoliczność, iż nie udało się pomimo podjętych prób znaleźć podobnego lub identycznego motocykla sprzedanego indywidualnemu klientowi w celu wywozu na teren Wspólnoty Europejskiej, wwiezionego w tym samym lub w zbliżonym czasie, co motocykl Skarżącego. Tymczasem zdaniem Sądu odwoławczego biorąc pod uwagę odpowiedź przedstawicielstwa "Y." na postawione pytanie przyjąć należało, iż w sprawie można było zastosować metodę ustalania wartości celnej mając na względzie art.30 ust.2 lit. a WKC. Wprawdzie jest tam mowa o pojeździe nowym, lecz motocykl sprowadzony przez Skarżącego niczym się od takiego pojazdu nie różni, albowiem przebieg [...] mil mógł być efektem [...]-[...] jazd próbnych. Motocykl nie miał także śladów długotrwałego użytkowania ani uszkodzeń. W konsekwencji Sąd podzielił także drugi zarzut skargi kasacyjnej, że naruszono przepis art.31 WKC, stosując bezprawnie "metodę ostatniej szansy" wynikającą z tego przepisu. Jak wskazano wyżej w sprawie winna znaleźć zastosowanie metoda z art.30 ust.2 lit. a, a zastosowanie metody wcześniejszej wyklucza stosowanie metod późniejszych, Końcowo Sąd zauważył, że przy ponownej ocenie treści skargi wniesionej do Sądu pierwszej instancji konieczna będzie bardziej wnikliwa i pogłębiona analiza argumentacji podniesionej pod adresem aktów administracyjnych wydanych w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi narusza przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z kolei art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepisy te oznaczają, że rozpoznając sprawę w ponownym postępowaniu organ administracyjny dysponuje takimi samymi możliwościami w zakresie rozstrzygnięcia, jakimi dysponował w pierwotnym postępowaniu, z ograniczeniami wynikającymi z zasady związania oceną prawną sądu. Przez pojęcie ocena prawna rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego mają wytyczać kierunek działalności organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, ale w żadnym wypadku nie mogą zawierać apriorycznego rozstrzygnięcia problemów związanych z treścią przyszłego rozstrzygnięcia. Podkreślić należy, iż Sąd pierwszej instancji związany jest wykładnią NSA i w jej zakresie mieści się błędne zastosowanie prawa w rozumieniu art.190 p.p.s.a. W postanowieniu z dnia 23 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 41/09, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "na gruncie art.190 p.p.s.a. nawet w przypadku odmiennej interpretacji prawa (innego rozumienia sensu, znaczenia, czy też zakresu mających zastosowanie w danej sprawie przepisów) przez sąd, któremu sprawa została przekazana, lub jego przekonania o możliwości niezgodności dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny (wykładni prawa) z obowiązującym prawem, dla sądu rozpatrującego sprawę ponownie, zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny mają moc wiążącą". Tym samym Sąd rozstrzygając ponownie sprawę był związany stanowiskiem NSA, co do błędnego zastosowania art.31 WKC oraz niezastosowania art.30 ust.2 lit. a WKC. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że brak było podstaw do ustalenia wartości celnej motoru na podstawie art.31 WKC - "metody ostatniej szansy". W stanie faktycznym ustalono, że w sprawie występuje materiał porównawczy do zastosowania art.30 ust.2 lit. a WKC, gdyż ustalono wartość motocykla identycznego do sprowadzonego przez Skarżącego. Motocykl sprowadzony przez Skarżącego to motocykl niemalże nowy, o niewielkim przebiegu świadczącym o odbyciu jedynie [...]-[...] próbnych jazd, bez śladów długotrwałego użytkowania ani uszkodzeń. W drodze korespondencji z oficjalnym przedstawicielstwem firmy "Y." w Polsce organy celne ustaliły wartość identycznego, nowego motocykla – takiego, który przez amerykańskiego producenta przygotowany został na import m.in. na teren Wspólnoty Europejskiej. Ponadto wartość ta drastycznie odbiegała od tej, którą wskazano w zgłoszeniu celnym. Wreszcie podkreślić należy, iż przepisy WKC regulują jednoznacznie sposób ustalania wartości celnej towaru w przypadku, gdy jest to niemożliwe przy zastosowaniu metody wartości transakcyjnej. W takim przypadku należy skorzystać z jednej z metod zastępczych i to w powyższej kolejności: a) metoda wartości transakcyjnej identycznych towarów sprzedawanych do wywozu do EU w tym samym lub zbliżonym czasie (art.30 ust.2 lit. a WKC), b) metoda wartości transakcyjnej podobnych towarów (art.30 ust.2 lit. b WKC), c) metoda wartości opartej na cenie jednostkowej towarów importowanych (art.30 ust.2 lit. c WKC), d) metoda wartości kalkulowanej (art.30 ust.2 lit. d WKC), w oparciu o: koszty lub wartość materiałów i produkcji, koszty zysków i koszty ogólne równe kwocie zazwyczaj uzyskiwanej ze sprzedaży towarów tej samej klasy lub rodzaju co towary wycenione, koszty lub wartość transportu i ubezpieczenia oraz opłaty załadunkowe i manipulacyjne związane z transportem importowanych towarów, e) "metoda ostatniej szansy: (art.31 WKC). Przepisy WKC nakładają obowiązek korzystania z tych metod we wskazanej kolejności, zaś zastosowanie metody wcześniejszej wyklucza stosowanie pozostałych. Skoro organy celne miały wszelkie możliwości ku temu, by zastosować metodę z przepisu art.30 ust.2 lit. a WKC, to nie powinny stosować "metody ostatniej szansy" z przepisu art.31 WKC. Z powyższych względów skarga podlegała uwzględnieniu. W ponownym postępowaniu organy winny uwzględnić stanowisko zaprezentowane w wyrokach NSA oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Powinny przyjąć do ustalenia wartości celnej motocykla przepis art.30 ust.2 lit. a WKC i ustalić jego wartość na podstawie ceny motoru identycznego, a następnie wymierzyć na tej podstawie należności celno-podatkowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 tej ustawy.