I SA/Bd 607/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wraz ze skargą wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony na urzędowym formularzu PPF wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wskazał, że dysponuje dochodem w wysokości [...] zł netto. Rachunek bankowy skarżącego został zajęty na skutek prowadzonej egzekucji z tytułu alimentów na rzecz syna. Aktualnie wnioskodawca nie mieszka z żoną. Z uwagi na problemy rodzinne został zmuszony do zamieszkania u kolegi. W ramach pomocy koleżeńskiej dokłada się w każdym miesiącu do opłat. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, którego miesięczny dochód wynosi [...] zł. Jako majątek skarżący wskazał dom o pow. [...] m˛ oraz samochód marki [...] rok produkcji 1994. W rubryce zobowiązania i stałe wydatki skarżący wskazał: alimenty [...] zł; telefon [...] zł; wyżywienie [...] zł; woda, prąd, gaz [...] zł; ubezpieczenie samochodu [...] zł; leki [...] zł. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżący przedłożył: dokumenty potwierdzające wysokość zasądzonych alimentów na rzecz syna; dokumentację potwierdzającą okoliczność prowadzenia egzekucji komorniczej z majątku skarżącego; zaświadczenie z ZUS o wysokości wypłacanej emerytury; zaświadczenie z banku. Ponadto skarżący oświadczył, że: nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej; aktualnie prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe (żona skarżącego mieszka w domu jednorodzinnym, którego skarżący jest współwłaścicielem. Z uwagi na problemy rodzinne został zmuszony do zamieszkania u kolegi); nie posiada żadnych oszczędności; utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto pomniejszonej o zajęcie komornicze. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) – dalej zwana p.p.s.a. - prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy jest jednak wyjątkiem od ogólnej zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wnioskodawca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zaś przepis ten wyraźnie wskazuje, że w takiej sytuacji wnioskodawca powinien wykazać, że nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych. Tymczasem skarżący uzyskuje miesięcznie dochód w kwocie [...]zł. Tym samym wnioskodawca nie spełnia wymagań zawartych w ww. przepisie. Po drugie orzekający dostrzega fakt, że powyższa kwota uległa zmniejszeniu z uwagi na prowadzone postępowanie komornicze z tytułu alimentów na rzecz syna. Po odliczeniu zasądzonych przez Sąd powszechny alimentów - [...] zł, do dyspozycji strony miesięcznie pozostaje kwota ok. [...] zł. Jak wynika z oświadczeń strony miesięczne koszty utrzymania wynoszą łącznie [...] zł (telefon [...] zł, wyżywienie [...] zł; prąd, woda gaz [...] zł; ubezpieczenie samochodu ok. [...] zł miesięcznie; leki [...] zł). Zatem po uwzględnieniu powyższych wydatków do dyspozycji strony pozostaje kwota ok. [...] zł. Tym samym przy racjonalnym gospodarowaniu stałym dochodem skarżący ma możliwość opłacić wpis od skargi który w przedmiotowej sprawie wynosi [...] zł oraz jeżeli za konieczny uważa udział profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych. Ponadto wskazać należy, że rozpoznając wniosek strony o ustanowienie zawodowego pełnomocnika w sprawie oprócz przesłanek wskazanych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc brakiem jakichkolwiek środków finansowych na poniesienie kosztów, powinno się również uwzględnić procesową konieczność jego powołania. W tym aspekcie sąd bierze pod uwagę, w szczególności aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2010 r., sygn. akt II FZ 62/10). Ponadto jak wynika z orzecznictwa ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym pierwszej instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem sąd ten obowiązany jest czuwać nad tym by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 p.p.s.a.). Skarga dla sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu czy działania (zaniechania) organu, bowiem sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez skarżącego zarzutów czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 987/10, z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 227/11, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 387/10). Zgodnie natomiast z art. 140 § 1 p.p.s.a., stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udziela wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Strona działając bez adwokata lub radcy prawnego nie zostanie zatem pozbawiona możliwości obrony jej praw (por. postanowienia NSA: z dnia 27 września 2004 r., FZ 330/04, z dnia 28 września 2004 r., FZ 246/04). Z tych powodów na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.