I SA/Bd 645/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-02-02
Skład orzekający: Mirella Łent, Urszula Wiśniewska, Leszek Kleczkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Dyrektora Izby Skarbowej odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, wydana na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, jest zgodna z prawem, w szczególności w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego kwestionującego przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza prawa. Stwierdzono, że decyzja ostateczna dotycząca podatku od czynności cywilnoprawnych nie była dotknięta wadami uzasadniającymi stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej. W szczególności, nie zachodziła tożsamość sprawy z wcześniejszą decyzją umarzającą postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych (art. 247 § 1 pkt 4 O.p.), ani inne wskazane przez stronę wady. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych nie miał wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż nie stanowił podstawy wydania decyzji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych.Stan faktyczny
Skarżący M. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] określającą M. S. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) w kwocie 32.145 zł, z zastosowaniem stawki 20%. Skarżący argumentował, że decyzja ostateczna została wydana z naruszeniem przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 247 § 1 pkt 1, 2, 3, 4, 6, 7 O.p., powołując się m.in. na wcześniejszą decyzję umarzającą postępowanie w sprawie podatku dochodowego od osób fizycznych oraz na wyrok Trybunału Konstytucyjnego kwestionujący art. 20 ust. 3 ustawy o PIT. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił stwierdzenia nieważności decyzji, uznając, że nie zaistniały przesłanki z art. 247 § 1 O.p.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirella Łent Sędziowie: sędzia WSA Urszula Wiśniewska sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Protokolant: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 02 luty 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej 1. oddala skargę 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy na rzecz doradcy podatkowego M. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] określającą M. S. (skarżącemu) wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.
Pismem z dnia z dnia 3 listopada 2014r. podatnik wystąpił do Dyrektora Izby Skarbowej w B. o cofnięcie decyzji o nałożeniu sankcyjnego podatku od czynności cywilnoprawnych w wysokości 20 % i zaakceptowanie podstawowej stawki podatku w wysokości 2 %, która została wpłacona. Ostatecznie w trakcie postępowania wszczętego na skutek ww. wniosku strona w piśmie z dnia 08 grudnia 2014 r. wyjaśniła, że przesłane organowi pisma należy traktować jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nakładającej podatek w podwyższonej stawce sankcyjnej
i o uchylenie w trybie nadzwyczajnym decyzji ostatecznej z dnia 18 lipca 2013 r.
Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. odmówił stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji ostatecznej z dnia [...] gdyż nie stwierdził zaistnienia przesłanek określonych w art. 247 § 1 pkt 2, 3, 6, 7 Ordynacji podatkowej (dalej: "O.p.").
W odwołaniu od powyższej decyzji strona powtórzyła argumentację zawartą we wniosku będącym podstawą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] która w ocenie strony dotknięta jest wadami wymienionymi w 247 § 1 pkt 1, 2, 3 ,4, 6, 7 O.p.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tego organu z dnia [...]
w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych.
Na wstępie organ podatkowy wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej z dnia [...] gdyż nie została ona dotknięta wskazaną przez skarżącego wadą nieważności określoną
w przepisie art. 247 § pkt 4 O.p. (dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną). Od tej decyzji podatnik nie złożył odwołania.
Następnie organ wyjaśnił dlaczego uznał, że w sprawie nie zaistniała żadna
z określonych w powołanych przez stronę przepisach przesłanek pozwalających na stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.
Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko, że przesłanka z art. 247 § 1
pkt 1 O.p., tj. wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości nie wystąpiła
w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnił, że z tytułu zawarcia umowy pożyczki organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach podatku od czynności cywilnoprawnych jest naczelnik urzędu skarbowego właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lub adres siedziby podatnika. Natomiast zgodnie z treścią art. 13 § 1 pkt 2 lit. a O.p. organem podatkowym, stosownie do swojej właściwości, jest dyrektor izby skarbowej - jako organ odwoławczy od decyzji naczelnika urzędu skarbowego.
Dalej organ stwierdził, że w zaskarżonej decyzji słusznie uznał, że przedmiotowa decyzja ostateczna z dnia [...] nie jest dotknięta wadą określoną w art. 247
§ 1 pkt 2 O.p., jaką jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej. Dyrektor wyjaśnił, że wydanie decyzji bez podstawy prawnej ma miejsce w sytuacji, gdy nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegających na wydawaniu decyzji administracyjnych i postanowień rozumianych jako indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Wskazane okoliczności
w przedmiotowej sprawie nie zachodzą. Zdaniem organu decyzja ostateczna z dnia
[...] została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, upoważniające Dyrektora Izby Skarbowej do działania na płaszczyźnie administracyjnej jako organu drugiej instancji, tj. zgodnie z art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 220 O.p. Istnieją zatem przepisy prawne powszechnie obowiązujące, które stanowią podstawę załatwienia sprawy określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w drodze decyzji. Przepisy te zostały prawidłowo powołane w decyzji. Decyzja ta zawiera zarówno merytoryczną, jak i proceduralną podstawę prawną.
Ponadto, zdaniem organu odwoławczego nie zaistniała również przesłanka
z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., nakładająca na organ podatkowy obowiązek stwierdzenia nieważności decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ wyjaśnił na czym w jego ocenie polega rażące naruszenie prawa, wskazując, że
w przedmiotowej sprawie nie wystąpiła oczywista sprzeczność pomiędzy treścią przepisu prawa, a rozstrzygnięciem objętym przedmiotową decyzją ostateczną, która skutkowałaby obowiązkiem stwierdzenia jej nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. Dyrektor Izby Skarbowej nie naruszył przepisów prawa, tym bardziej nie mógł naruszyć ich w sposób rażący, jak tego wymaga dyspozycja przepisu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Zestawienie treści powołanych przez organ odwoławczy przepisów prawa, ustalonego w postępowaniu podatkowym stanu faktycznego oraz podjętego na ich podstawie rozstrzygnięcia nie wskazuje na wadliwość tej decyzji w postaci rażącego naruszenia prawa. Natomiast sporny przepis art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, o którego niekonstytucyjności orzekł Trybunał Konstytucyjny nie stanowił podstawy do wydania przedmiotowej decyzji ostatecznej. Decyzja ta, wydana została w oparciu o przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie organ podniósł, że nie można twierdzić, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż w dacie wydania decyzji ostatecznej nie istniał w obrocie prawnym powołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Zatem nie zachodzi przesłanka umożliwiająca usunięcie z obrotu prawnego przedmiotowej decyzji ostatecznej, o jakiej mowa wart. 247 § 1 pkt 3 O.p.
Zdaniem organu II instancji w sprawie nie zachodzą również przesłanki z art. 247 § 1 pkt 6 O.p. (niewykonalność decyzji w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały). Organ wyjaśnił, że w przepisie tym chodzi o niewykonalność zarówno ze względów prawnych (np. decyzja wydana z zastrzeżeniem niemożliwego do spełnienia warunku), jak też ze względów faktycznych (np. ustanawiająca obowiązek nie do spełnienia). Dyrektor podkreślił przy tym, że nie można traktować jako przyczyny niewykonalności względów ekonomicznych lub finansowych, trudności natury technicznej ani też negatywnego nastawienia adresatów decyzji lub osób trzecich do jej wykonania, jeżeli prawa lub obowiązki wynikające z decyzji są w granicach prawa.
W konsekwencji nie można uznać, że przedmiotowa decyzja była
niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały.
Dyrektor Izby Skarbowej nie mógł również uznać, że przedmiotowa decyzja ostateczna zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa (art. 247 § 1 pkt 7 O.p.), gdyż w złożonym w dniu 08 grudnia 2014r. wniosku skarżący nie wskazał o jaką konkretnie wadę chodzi, ani przepisu prawa przewidującego taką sankcję. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na podstawie wskazanego przez stronę przepisu decyzja może być uznana za nieważną wyłącznie, gdy nieważność taka wprost i bezpośrednio wynika z przepisów prawa, tj. zawiera wyraźnie "klauzulę nieważności".
Podsumowując, Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdził, że występując o wzruszenie decyzji w jednym
z trybów nadzwyczajnych (w tym przypadku - wnosząc o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej), strona zobowiązana jest do przytoczenia argumentacji odpowiadającej treści przesłanki, od zaistnienia której uzależniono dopuszczalność prowadzenia postępowania. Stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej co do zasady służy eliminowaniu konsekwencji szczególnie poważnych wad materialnych. W ocenie organu, wskazując na istnienie przesłanek unieważnienia decyzji, skarżący nie wyjaśnił zastosowania tych przesłanek w sprawie. W opinii Dyrektora do zmiany przedstawionej oceny odnoszącej się do braku wskazanych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, nie mogło doprowadzić to, że zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego
z dnia 29 lipca 2014r. sygn. akt P 49/13, art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2007r, jest niezgodny
z art. 2 Konstytucji. W ocenie organu stwierdzona niezgodność art. 20 ust. 3 z ustawą zasadniczą nie spełnia żadnej z przesłanek enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 247 § 1 O.p. Wskazano, że w orzecznictwie NSA dominuje pogląd wykluczający stosowanie instytucji nieważności decyzji w przypadku zakwestionowania przez Trybunał Konstytucyjny aktu normatywnego, na którego podstawie została ona wydana.
Organ dodał przy tym, że Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z Konstytucją, a nie badał zgodności z Konstytucją przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, które były podstawą wydania przedmiotowej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona wniosła o unieważnienie decyzji nakładającej podatek o podwyższonej stawce sankcyjnej w tym ewentualne przeprowadzenie odrębnego postępowania w stosunku do pracownika Urzędu Skarbowego w M. i kontroli prawidłowości przeprowadzonego postępowania podatkowego.
Skarżący stwierdził, że wbrew twierdzeniu organu zawartemu w zaskarżonej decyzji wcześniej w tej samej sprawie została wydana decyzja. Na dowód tego załączył kserokopię pierwszej strony decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] umarzającej postępowanie podatkowe w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu przychodów nie znajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach za 2009 r. Zdaniem strony ww. decyzja ostatecznie umorzyła postępowanie podatkowe. Zdaniem skarżącego postępowanie pracownika Urzędu Skarbowego było celowe, a podatnik działał pod wpływem manipulacji. W ocenie skarżącego decyzja ostateczna z dnia
[...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, gdyż Trybunał Konstytucyjny jest organem wyższej instancji, dlatego Izba Skarbowa powinna stosować się do jego orzeczeń i interpretacji ustaw.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2016 r. – uzupełnieniu skargi, pełnomocnik skarżącego zarzucił dodatkowo naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 O.p.w zw.
z art. 180 § 1, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 O.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego
z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta nie narusza prawa.
Rozpatrując przedmiotową sprawę w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej jest instytucją procesową, dającą możliwość ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (od której nie służy odwołanie w administracyjnym toku postępowania), jeżeli taka decyzja zawiera wadę (podstawę stwierdzenia nieważności) określoną w art. 247 § 1 O.p.
W postępowaniu o stwierdzenie nieważności nie rozstrzyga się jednak sprawy na nowo, przeprowadzając kolejne pełne postępowanie wyjaśniające, jak ma to miejsce
w trybie odwoławczym, a jedynie bada, czy w dacie wydania kontrolowanej decyzji nie doszło do kwalifikowanego naruszenia obowiązujących wówczas przepisów prawa. Dlatego stwierdzenie nieważności decyzji może nastąpić jedynie w razie wystąpienia przesłanki określonej art. 247 § 1 O.p. Powyższe wynika z obowiązku respektowania zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 128 O.p.
W rozpatrywanej sprawie stwierdzenie nieważności dotyczy ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...]
w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 32.145 zł. Wymierzenie skarżącemu powyższego podatku nastąpiło z uwagi na to, że w toku prowadzonego postępowania w zakresie nieujawnionych źródeł dochodów M. S. powołał się na fakt otrzymania od rodziców w 2006 r. pożyczki w kwocie 180.000 zł. Uwzględniając ten fakt Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. decyzją z dnia [...]., nr [...] umorzył postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r., natomiast decyzją z dnia [...] określił, na podstawie art. 7 ust. 5 pkt 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych, podatek według stawki 20% od zawartej umowy pożyczki.
W skardze strona zarzuciła, że wcześniej w tej samej sprawie została wydana decyzja podatkowa, wskazując, że chodzi o decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego
w M. z dnia [...], nr [...] umarzającej postępowanie
w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Tym samym uznać należy, że podstawą stwierdzenia nieważności decyzji jest według skarżącego art. 247 § 1 pkt 4 O.p. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Chodzi tu zatem o sytuację, gdy decyzja dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata), a zatem przepis ten ma zastosowanie, gdy występuje tożsamość spraw, tj. gdy w obydwóch sprawach występują te same podmioty i taki sam jest przedmiot tych spraw.
Zdaniem Sądu wymieniony art. 247 § 1 pkt 4 O.p. nie może być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego
w podatku od czynności cywilnoprawnych, gdyż wskazana przez stronę decyzja z dnia [...] Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. nie rozstrzygała sprawy wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych od udzielonej przez rodziców skarżącego pożyczki w 2006 r., lecz umarzała postępowanie w sprawie ustalenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2009 r. Nie zachodzi zatem tożsamość spraw rozstrzyganych powyższymi decyzjami.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w zaskarżonej decyzji organ nie rozpatrywał kwestii stwierdzenia nieważności decyzji z punktu widzenia art. 247 § 1 pkt 4 O.p., bowiem już wcześniej - w decyzji z dnia [...]. Dyrektor Izby Skarbowej rozstrzygnął, że przesłanka ta w sprawie nie zachodzi. Od decyzji tej skarżący nie złożył odwołania.
W skardze strona odwołuje się też do wyroku Trybunału Konstytucyjnego, uznającego za niezgodny z Konstytucją art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej : "u.p.d.o.f."). Rzeczywiście wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. akt P 49/13, Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis ten jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP oraz - na podstawie art. 190 ust.3 Konstytucji RP - postanowił, że art. 20 ust.3 u.p.d.o.f. traci moc obowiązującą
z upływem osiemnastu miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP.
Uzasadniając odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. Trybunał Konstytucyjny wskazał, że w okresie odroczenia przepis ten powinien być stosowany przez wszystkich adresatów, w tym przez sądy, mimo obalenia w stosunku do niego domniemania konstytucyjności. Przepis ten zatem pozostaje nadal elementem systemu prawa. Trybunał stwierdził, że odroczenie to ma na celu pozostawienie parlamentowi odpowiedniego czasu na dokonanie zmian ustawowych przywracających stan zgodności z Konstytucją, w tym także rozważenie zasadności kompleksowego uregulowania instytucji podatku od dochodów nieujawnionych. Istotne jest również zapewnienie konstytucyjnego wymagania realizacji powszechności
i równości opodatkowania, w tym zwłaszcza zwalczania procederu nieujawniania przychodów lub zaniżania ich wysokości. Natychmiastowe wyeliminowanie tego przepisu skutkowałoby niemożnością wszczynania przez organy podatkowe nowych postępowań i kontynuowania postępowań wszczętych wcześniej. Wskazując na potrzebę brania pod uwagę stanów faktycznych występujących w konkretnych sprawach, Trybunał Konstytucyjny zwrócił równocześnie uwagę na konieczność respektowania zasady powszechności i równości opodatkowania i braku akceptacji dla podatników uchylających się od wypełnienia obowiązku podatkowego, ale korzystających ze świadczeń publicznych finansowanych z podatków płaconych przez pozostałych podatników. Zauważył przy tym, że art. 20 ust. 3 u.o.p.d.f. dotyczy
w znacznej mierze podatników nieuczciwych, a więc zarówno organy podatkowe, jak
i sądy muszą podejmować działania minimalizujące negatywne skutki dla Państwa.
Podkreślenia wymaga art. 20 ust. 3 u.p.d.o.f. nie był podstawą wydania decyzji
w sprawie wymiaru podatku od czynności cywilnoprawnych i wyrok ten nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
W uzupełniniu skargi został także podniesiony zarzut naruszenia art. 247 § 1
pkt 3 O.p. Zgodnie z tym przepisem organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Warunkiem koniecznym do uznania naruszenia prawa za rażące jest oczywisty charakter tego naruszenia. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje
w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu, tzn. istnienie tej sprzeczności da się ustalić poprzez proste ich zestawienie (por. wyrok NSA z dnia 27 października 1998 r., II SA 1202/98). Wiąże się to z gramatyczną, językowa wykładnią pojęcia rażącego naruszenia prawa. Według Słownika Języka Polskiego (pod red.
M. Szymczaka, t. III, Warszawa 1981, s.24) "rażący" to dający się łatwo stwierdzić, wyraźny, oczywisty, niewątpliwy, bezsporny, bardzo duży.
Jeśli chodzi o naruszenie przepisów procesowych, to naruszenie to może być uznane za "rażące" dopiero wtedy, gdy prowadzi do wydania błędnej decyzji. Rażące naruszenie przepisów postępowania może nastąpić wówczas, gdy postępowanie organu lub istota załatwienia sprawy nie odpowiadają nakazom wynikającym
z przepisów prawa lub łamią nakazy w nim ustanowione, zaś wadliwa treść decyzji jest wynikiem uchybienia przepisom postępowania. Wady stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji mają bowiem charakter materialnoprawny - dotykają samej decyzji, jej skutków prawnych, dotyczą elementów stosunku prawnego, tworzonego lub ustalanego przez decyzję (zob. J. Borkowski (w:) B. Adamiak,
J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki Ordynacja podatkowa, Komentarz, Wrocław 2006, s. 909; wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., II FSK 1116/08).
Przepisami procesowymi, które organ podatkowy miałby rażąco naruszyć są art. 180 § 1 O.p., art. 121 § 1 i § 2 O.p., oraz art. 122 O.p. Naruszenie tych przepisów miałoby polegać na tym, że pracownik organu podatkowego w podstępny sposób namówił skarżącego na powołanie się na zawarcie umowy pożyczki z rodzicami i braku wyjaśnienia mu wynikających z tego konsekwencji.
Zdaniem Sądu, zarzut rażącego naruszenia powyższych przepisów jest bezpodstawny. Skoro bowiem skarżący rzeczywiście zawarł z rodzicami umowę pożyczki, to biorąc pod uwagę, że podstawą wszelkich rozstrzygnięć powinny być ustalenia odpowiadające prawdzie (art. 122 O.p.), trudno uznać, że ujawnienie tej umowy przez stronę było wynikiem jakiegoś podstępnego działania i rażąco naruszało zasadę zaufania do organów podatkowych. W ogóle nie wiadomo na czym te podstępne działanie pracownika organu miałoby polegać. Trudno także uznać, że organ podatkowy naruszył art. 121 § 2 O.p., i to w sposób rażący. Przecież także w sytuacji gdyby organ podatkowy udzielił skarżącemu informacji o skutkach powołania się na fakt zawarcia umowy pożyczki w toku postępowania podatkowego, obowiązkiem organu byłoby wymierzenie mu podatku od czynności cywilnoprawnych według podwyższonej stawki.
Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy z tego powodu, że w drodze na rozprawę skarżący – jak twierdził - skręcił sobie nogę. W myśl art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu dopiero wtedy, gdy sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Podkreślenia wymaga, że pełnomocnik skarżącego został prawidłowo zawiadomiony o rozprawie i był na niej obecny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę
w całości. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego
z urzędu. Zasądzona kwota obejmuje VAT.
U. Wiśniewska M. Łent L. Kleczkowski
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło