I SA/Bd 653/10

Sygn. akt I SA/Bd 653 /10 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 06 października 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dariusz Dudra (spr.) Sędziowie sędzia WSA Leszek Kleczkowski sędzia WSA Mirella Łent Protokolant Natalia Nawrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 06 października 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] r. nr [...] i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M. K. obejmującego zaległości z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne karta podatkowa - za miesiące: od maja do grudnia 2001 r. i od marca do grudnia 2002 r. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego m.in. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] wystawionych przez Urząd Skarbowy w Ż., obejmujących należności z tytułu karty podatkowej za poszczególne miesiące od maja do grudnia 2001 r. oraz od marca do grudnia 2002 r. kwocie [...] zł należności głównej. W toku tego postępowania poborcy skarbowi wielokrotnie spisywali raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych z powodu zastania drzwi zamkniętych, w dniach [...] r. i [...] r. spisano protokół o stanie majątkowym, natomiast w dniach [...] r. i [...] r. dokonano zajęcia ruchomości. W dniu [...] r. do Urzędu Skarbowego w Ż. wpłynął wniosek strony o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uzasadniony złożeniem w dniu [...] r. wniosków o stwierdzenie nieważności decyzji Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na [...] r. i decyzji z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej na [...] r., co w ocenie skarżącego dowodziło istnieniu w sprawie przesłanki wymienionej w cytowanym przepisie. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Żninie, nie uwzględnił wniosku i wskazując na zasadność prowadzenia postępowania egzekucyjnego, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] jego umorzenia odmówił. W uzasadnieniu organ egzekucyjny zacytował treść art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że w sprawie żadna z przewidzianych w nim okoliczności stanowiących podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zachodzi. Następnie wskazał, iż będąca podstawą wniesionego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego wysokość karty podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2001 i 2002 została już rozstrzygnięta prawomocnymi orzeczeniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 29 grudnia 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 646/08 i z dnia 18 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Bd 513/08. Nadto Dyrektor Izby Skarbowej w B. decyzjami z dnia [...] r. nr [...] i [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej za wymienione lata. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. stwierdził, iż egzekwowany obowiązek został określony zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, nie znalazł więc podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżący wniósł zażalenie, w którym wskazując na złożenie w dniu [...] r. odwołań od wskazanych powyżej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B., wniósł o jego uchylenie. Zażalenie zawierało nadto wniosek o wstrzymanie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego. Wobec zarzutów zawartych w odwołaniach, mających - w ocenie strony - uzasadnienie faktyczne i prawne, zaskarżone postanowienie o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego uznała ona za przedwczesne. Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego zaskarżone rozstrzygnięcie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]utrzymał w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że egzekucyjnie dochodzone należności wynikają z decyzji Urzędu Skarbowego w Ż. z dnia [...] r. nr [...] i z dnia [...] r. nr [...], którymi ustalono wysokość podatku dochodowego w formie karty podatkowej za [...] r. w kwocie [...] zł i za [...]r. w kwocie [...] zł. Organ wyjaśnił, że w postępowaniach wszczętych z wniosków skarżącego z dnia [...] r. i z dnia [...] r. w przedmiocie wznowienia postępowania decyzje wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. i Dyrektora Izby Skarbowej w B. nie zostały uchylone, a skargi na decyzje organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokami z dnia 29 grudnia 2008 r. Sygn. akt I SA/Bd 646/08 i z dnia 18 listopada 2008 r. Sygn. akt I SA/Bd 513/08 oddalił. Oznacza to, że sąd administracyjny uznał prawidłowość ustalonych przez organy podatkowe kwot podatku. W tej sytuacji, zdaniem organu, za bez znaczenia w sprawie należało uznać złożenie przez skarżącego odwołań od decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] i nr [...] odmawiających wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wskazanych wyżej decyzji Urzędu Skarbowego w Ż., bowiem pozostające w obrocie prawnym decyzje ustalające wymiar podatku uprawniają do egzekucyjnego dochodzenia zobowiązań z nich wynikających. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że umorzenie postępowania egzekucyjnego jest dozwolone w przypadku zaistnienia w sprawie prawem przewidzianych okoliczności, które określone zostały w art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i zacytowane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. w zaskarżonym postanowieniu. Biorąc pod uwagę treść wskazanego przepisu stwierdził, że w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nie jest nią również, w ocenie Dyrektora, podnoszona przez stronę w zażaleniu okoliczność złożenia odwołań od decyzji w przedmiocie wzruszenia w trybie nadzwyczajnym decyzji ustalających wymiar podatku. Wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego organ odwoławczy załatwił odmownie postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Dalej organ wyjaśnił, że na postanowienie w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy ponownie uznając wszczęte tryby nadzwyczajne wzruszenia decyzji ustalających wysokość podatku jako podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego dochodzonych zaległości podatkowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 3 lutego 2010r. Sygn. akt I SA/Bd 934/09 zaskarżone postanowienie uchylił, choć, jak stwierdził, z innych przyczyn niż podane w skardze. W uzasadnieniu wyroku Sąd nakazał m.in. sprawdzenie, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych tytułami wykonawczymi, co na mocy art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji powodowałoby obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Dyrektor Izby Skarbowej w B. realizując zalecenia wskazane w ww. wyroku w powołał się na brzmienie art. art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej i stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Ż. zawiadomieniem Sądu Rejonowego w Ż. Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia [....] r. Dz.Kw [...] uzyskał wpis hipoteki na należącej do skarżącego nieruchomości w Ż. obejmującej przedmiotowe zaległości podatkowe. W ten sposób, w ocenie organu, zabezpieczone zobowiązania nie uległy przedawnieniu, jednak ich zaspokojenie jest możliwe tylko wskutek zastosowania środka egzekucyjnego w postaci egzekucji z tej nieruchomości. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, Dyrektor Izby Skarbowej w B. stwierdził, iż w sprawie brak przesłanek, które na mocy art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mogłyby stanowić podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. W kwestii rozbieżności podanych w postanowieniach organów I i II instancji okresów pochodzenia zaległości wyjaśnił, że określenie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Ż. w postanowieniu z dnia [...] r. nr [...] okresu pochodzenia zaległości za [....] r. "od [...] do [...]" było skutkiem błędu polegającego na wpisaniu miesiąca wystawienia tytułów wykonawczych zamiast okresów, których tytuły wykonawcze dotyczyły ([...] i [...] r.). Biorąc powyższe pod uwagę organ odwoławczy w sentencji niniejszego postanowienia dokonał stosownej korekty w tym zakresie. W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie w sprawie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (Dz. U. Nr 61, poz. 284) - zakaz dyskryminacji. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że jak wynika z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, zastosowanie środka egzekucyjnego (o którym podatnik został zawiadomiony) powoduje, że termin przedawnienia zostaje przerwany i biegnie na nowo. Wskazał następnie, że o zgodności tego przepisu z Konstytucją rozstrzygnie Trybunał Konstytucyjny, do którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (postanowienie z 20 kwietnia 2010 r. I SA/Po 616/09) skierował zapytanie w tej sprawie. Następnie skarżący przedstawił uzasadnienie zapytania, z którego wynika, że obecne brzmienie przepisu daje możliwość stosowania nieograniczonej liczby środków egzekucyjnych, co dopuszcza każdorazowe przerwanie biegu terminu przedawnienia, bez jednoczesnego wyznaczenia terminu końcowego. To zaś przeczy idei przedawnienia, które winno gwarantować podatnikowi, że po upływie określonego czasu nie będzie już nękany przez fiskusa, nawet w sytuacji, gdy nie spełnił ciążącej na nim powinności. Skarżący stwierdził, że zdaniem poznańskiego sądu powyższe jest niezgodne z wynikającymi z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadami zaufania do stanowionego przez Państwo prawa oraz pewności prawa (bezpieczeństwa prawnego) i narusza ratio legis instytucji przedawnienia. W dalszej części skargi strona powołała się na swoje pismo przygotowawcze na rozprawę w dniu 08 grudnia 2009r. w sprawie I S.A./Bd 756/09, w którym, jak stwierdza, częściowo opisała dyskryminujące działania organów administracyjnych w Ż. Wskazała też na załączoną do skargi decyzję z dnia [...]., którą K. – P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. stwierdził, iż decyzja o rozbiórce budynku przy ul. G. [...] w Ż. została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie i podtrzymano dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Wstępnie Sąd zauważa, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwanej dalej p.p.s.a. kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Aktami sprawy są akta sądowe, jak i przedstawione sądowi akta administracyjne. Zatem sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w zakresie stanu faktycznego, który legł u podstaw wydania zaskarżonej decyzji i znajduje się w nadesłanych aktach administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1533/07, LEX nr 488467). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że decyzja będąca przedmiotem skargi nie narusza przepisów prawa w sposób, który mógłby implikować jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Spór pomiędzy stronami związany jest z zagadnieniem umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jego rozstrzygniecie uzależnione jest w zasadzie od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w stanie faktycznym sprawy organy prowadzące postępowanie zasadnie odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego. Administracyjne postępowanie egzekucyjne kończy się zazwyczaj poprzez realizację tytułu wykonawczego. Może jednak się zakończyć poprzez jego umorzenie. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały określone w art. 59 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej dalej u.p.e.a. Pan Skarżący w toku postępowania powołał się na przedawnienie zobowiązań podatkowych. Sytuacja ta mieści się w zakresie przesłanek umorzenia określonych w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Przepis ten stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Przedawnienie zobowiązania podatkowego związane jest z wygaśnięciem obowiązku. Podnoszona przez Pana Skarżącego kwestia przyszłego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 616/09) w przedmiocie konstytucyjności art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (jednolity tekst: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej ord. pod., nie ma w okolicznościach faktycznych sprawy istotnego znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego do Sądu postanowienia. Zaskarżony do Trybunału Konstytucyjnego przepis odnosi się do przerwy biegu terminu przedawnienia. Stanowi on, że bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. W pytaniu do Trybunału kwestionowana jest możliwość wielokrotnego przerywania terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego i ponownego biegu tego terminu na nowo od dnia zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został powiadomiony. W okolicznościach faktycznych sprawy powyższa kwestia nie ma jednak istotnego dla rozstrzygnięcia znaczenia. Po pierwsze, dlatego, że postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie zostało oparte o art. 70 § 4 ord. pod. Po drugie, dla zabezpieczenia wykonania zobowiązań podatkowych przez Pana Skarżącego ustanowiono hipotekę przymusową. Świadczy o tym zawarte w aktach sprawy zawiadomienie Sądu Rejonowego w Ż. z dnia [...] r., sygn. akt Dz. Kw [...] o wpisie hipoteki przymusowej w kwocie [...] zł na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego w Ż. Wtrącić wypada, że w powołanym zawiadomieniu znajduje się pouczenie o możliwości zaskarżenia tego wpisu. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby skarżący dokonany wpis hipoteki przymusowej kwestionował. W myśl art. 70 § 8 ord. pod. nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu. Podkreślić w okolicznościach sprawy należy, że zaległości podatkowe Pana Skarżącego zabezpieczone hipoteką mogą być dochodzone przez organy podatkowe jedynie z przedmiotu zabezpieczenia. Tym samym brak było podstaw prawnych do umorzenia postępowania egzekucyjnego z powodu przedawnienia zaległości podatkowych. Nie stanowią przeszkody w prowadzeniu postępowania egzekucyjnego i w konsekwencji przyczyny umorzenia postępowania egzekucyjnego postępowania prowadzone przez Pana Skarżącego w trybach nadzwyczajnych, zmierzające do wzruszenia decyzji stanowiących podstawę wystawienia tytułów wykonawczych i prowadzenia przedmiotowej egzekucji. Wypowiedział się już w tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku zapadłym w niniejszej sprawie z dnia 3 lutego 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 934/09. Sąd stwierdził, że działania Pana Skarżącego mające na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji podatkowych, nie stanowią podstawy do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Nadmienić należy, że działania te są nieskuteczne, o czym świadczą orzeczenia WSA oddalające skargi. Dla przykładu można wskazać na wyroki dotyczące wznowienia postępowania podatkowego w sprawach ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w ramach karty podatkowej wydane w dniu 29 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 646/08 oraz w dniu 18 listopada 2008 r., sygn. akt I SA/Bd 513/08, a także wyrok z dnia 6 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Bd 879/09 wydany w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w zakresie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej dotyczącej ustalenia wysokości karty podatkowej za rok [...]. Zasadnie – zdaniem Sądu – organy rozstrzygające sprawę przyjęły, że w sprawie nie zachodzi podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Podnieść w tym miejscu należy, że wskazywane przez Pana Skarżącego w piśmie przygotowawczym z dnia [...] r. argumenty dotyczące: protokołu o stanie majątkowym, spisu środków trwałych, zdarzeń z przeszłości związanych z kontaktami Pana Skarżącego z organami administracji, pisma pochodzącego z [...] r. odnoszącego się do postępowania egzekucyjnego dotyczącego jednorazowego podatku majątkowego, zaległości podatkowych z tytułu podatków gminnych, postanowienia oddalającego wniosek P. Z. M. o uregulowanie wpisu w księgach wieczystych – nie stanowią o zaistnieniu w sprawie jakiejkolwiek z przesłanek umorzenia (art. 59 § 1), prowadzonego wobec Pana Skarżącego postępowania egzekucyjnego, jak również nie mają wpływu na istnienie zabezpieczenia rzeczowego w postaci hipoteki przymusowej. Sąd podziela także w okolicznościach faktycznych sprawy stanowisko organu odwoławczego wyrażone w odpowiedzi na skargę w przedmiocie zarzutu Pana Skarżącego dotyczącego naruszenia przez organy art. 14 Konwencji o ochronie praw człowieka. Odnośnie złożonego na rozprawie w dniu [...] r. oświadczenia Pana Skarżącego, iż chciałby, aby władze stworzyły mu możliwość zapłaty zaległości, podnieść należy, że w myśl art. 67 a ord. pod. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Do podatnika należy zatem inicjatywa w przedmiocie wystąpienia o wskazaną ulgę podatkową. Wobec powyższej argumentacji skargę należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. s. D.Dudra s.L.Kleczkowski s.M.Łent