I SA/Bd 664/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia NSA Zdzisław Pietrasik Protokolant Asystent Sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 września 2010r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. oddala skargę I SA/Bd 664/10 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2008r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego w B. z dnia [...] 2008r. nr [...] o odmowie przyznania S. K. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych w ramach Planu Rozwoju obszarów Wiejskich. W uzasadnieniu organ wskazał, iż w dniu 28 czerwca 2005 r. S. K., w związku z przejęciem od ojca w drodze darowizny gospodarstwa rolnego - złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W Biurze ARiMR poinformowano stronę, iż jego wniosek zastąpi wniosek ojca E. K. z dnia 25 lutego 2005r. pod warunkiem, że wniosek ojca zostanie wycofany. Zgodnie z powyższym ojciec skarżącego w tym samym dniu wycofał swój wniosek. Decyzją z dnia [...] 2006r., Kierownik BP ARiMR w B., umorzył postępowanie administracyjne o przyznanie E. K. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej. W dniu 31 sierpnia 2006r. skarżący przedłożył do swojego wniosku plan dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, kopię aktu notarialnego umowy darowizny z dnia [...] 2005r., Repertorium A Nr [...], oraz oświadczenie o chęci kontynuacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania opracowanym przez poprzedniego posiadacza. W tym samym dniu, ojciec skarżącego, otrzymał z organu informację o możliwości przejęcia płatności przez następcę prawnego, w sytuacji gdy przeniesienie posiadania nastąpiło w okresie pomiędzy złożeniem wniosku a wydaniem decyzji. Ta możliwość wynikła z nowelizacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Decyzją z dnia [...] 2007r. Kierownik BP ARiMR w B. odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. W uzasadnieniu organ powołał przepis § 7a ust. 1 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r., zgodnie z którym w przypadku, gdy w okresie od dnia złożenia wniosku o przyznanie płatności do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności - nastąpi przeniesienie posiadania całości gospodarstwa rolnego na rzecz innego podmiotu w wyniku umowy sprzedaży, albo innej umowy, płatność przysługuje temu podmiotowi, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego podmiot ten złoży wniosek o przyznanie płatności, której dotyczył wniosek poprzedniego posiadacza. Jednocześnie organ stwierdził, że powyższy przepis nie mógł znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem postępowanie w sprawie wniosku poprzednika wskutek jego wycofania zostało w dniu 9 stycznia 2006r. umorzone. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. decyzją z dnia [...] 2007r., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 25 października 2007r. sygn. akt I SA/Bd 604/07, uchylił decyzje organu I i II instancji, oraz decyzję Kierownika BP ARiMR w B. z dnia [...] 2006r. umarzającą postępowanie w sprawie wniosku poprzednika skarżącego. Od powyższego wyroku została wniesiona przez organ skarga kasacyjna, która wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 273/08, została oddalona. Po ponownym rozpatrzeniu wniosku Kierownik BP ARiMR w B. decyzją z dnia [...] 2008r., odmówił skarżącemu przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej z uwagi na naruszenie § 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Rozpoznając sprawę w postępowaniu odwoławczym Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał § 6 ust. 3 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którym przedsięwzięcia, o których mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze, niewykonane w terminie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a, realizuje się nie później niż do dnia 31 lipca 2008r. Producent winien wykonać zatem zadeklarowane przedsięwzięcie do końca lipca 2008r., a ponadto złożyć stosowne oświadczenie najpóźniej 14 sierpnia 2008r. Zgodnie bowiem z § 9 ust. 3 pkt 1 i 2 powyższego rozporządzenia druga rata płatności wypłacana jest jeżeli producent: zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego co najmniej 4 EJW (ESU) w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985r. ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz. Urz. WE Nr L 220 z 18.08.1985 r., ze zm.) oraz złożył Kierownikowi BP ARiMR, właściwemu ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia oraz o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW (ESU). Organ wskazał, iż § 10 rozporządzenia z dnia 18 stycznia 2005r. stanowi z kolei, iż pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia. Natomiast z treści § 9 ust. 3 w/w rozporządzenia wynika a contrario, że w takiej sytuacji nie podlega wypłacie druga rata płatności. Mając na uwadze powyższe ustalenia organ uznał, że wnioskodawca nie miałby możliwości zrealizowania deklarowanego w planie dostosowania przedsięwzięcia. Wydanie decyzji o przyznaniu wnioskodawcy pomocy wiązałoby się z koniecznością jej zwrotu. W skardze skierowanej do Sądu skarżący wniósł o uchylenie decyzji organu I i II instancji zarzucając im naruszenie § 7a rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18 stycznia 2005r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielenia pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich. Strona podniosła, że postępowanie zostało prowadzone w sposób przewlekły, a jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się do dyrektyw zawartych w wyrokach sądów oraz obowiązującego rozporządzenia kwestionuje krzywdzącą dla niej ponowną weryfikację wniosku, zgodnie z którą termin, wskazany w § 6 ust.3 cytowanego rozporządzenia nie podlega przywróceniu. Zdaniem skarżącego uchylenie decyzji z dnia [...] 2006r. o umorzeniu postępowania jest równoznaczne z usunięciem przeszkody, na którą powołał się organ w negatywnych dla niego decyzjach. W odpowiedzi na skargę organ w całości podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniósł o oddalenie skargi. Wyrokiem z dnia 26 marca 2009r. sygn. akt I SA/Bd 52/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy uchylił decyzję organu II instancji. W ocenie Sądu organ ponownie odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej naruszył art. 153 i art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wskazano, że NSA w wyroku z dnia 17 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 273/08 oddalając skargę kasacyjna od wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 25 października sygn. akt I SA/Bd 604/07 przesądził, iż udzielaniu płatności - jako pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej, w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarantowanej EFOGR - przypisać należy charakter nie tylko podmiotowy, (odnoszący się do występującego z wnioskiem producenta rolnego), ale i przedmiotowy, (jako że dotyczy konkretnego gospodarstwa rolnego i konkretnego przedsięwzięcia, realizowanego w tym gospodarstwie). Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w T. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 26 maja 2010r. sygn. akt II GSK 593/09 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił orzeczenie Sądu I instancji z dnia 26 marca 2009r. sygn. akt I SA/Bd 52/09. W uzasadnieniu Sąd odwoławczy wskazał, iż brak było podstaw do uznania, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Podkreślono, że w wyroku z dnia 17 lipca 2008r. Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził o zasadności wniosku o przyznanie pomocy finansowej, a jedynie rozstrzygnął kwestię o charakterze procesowym, dotyczącą tożsamości sprawy administracyjnej i określenia strony postępowania. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002, nr 153, poz. 1270 ze zm.),- zwanej dalej p.p.s.a. - ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zakresie tak określonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że przedmiotowa sprawa podlegała ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 26 maja 2010r. sygn. akt II GSK 593/09 uchylił orzeczenie WSA w Bydgoszczy z dnia 26 marca 2009r. sygn. akt I SA/Bd 52/09. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w powyższym orzeczeniu stwierdził, iż brak było podstaw do uznania, iż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów art. 153 i art. 190 p.p.s.a. Podkreślił także, że w wyroku z dnia 17 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 273/08 Naczelny Sąd Administracyjny nie przesądził o zasadności wniosku o przyznanie pomocy finansowej, a jedynie rozstrzygnął kwestię o charakterze procesowym, dotyczącą tożsamości sprawy administracyjnej i określenia strony postępowania. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji organ ponownie rozpoznając sprawę uznał S. K. za stronę postępowania administracyjnego toczącego się na skutek wniosku o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej uznając, iż wstąpił on do postępowania w miejsce poprzedniego posiadacza gospodarstwa rolnego E. K. A więc poddał ponownej ocenie złożony wniosek. Jednak przyczyny z powodu których uznał wniosek o przyznanie pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej za niezasadny były inne niż te, które stanowiły podstawę do odmowy przyznania pomocy finansowej w decyzjach uchylonych wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 25 października 2007r. sygn. Akt I SA/Bd 604/07. Organ wskazał bowiem, że skarżący nie zrealizowałby przedsięwzięcia do którego się zobowiązał w terminie do dnia 31 lipca 2008r. Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) określa zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR dotyczące m.in. wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, określonych przepisami Unii Europejskiej oraz postanowieniami Traktatu Akcesyjnego. Zgodnie z delegacją ustawową zawartą w art. 3 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy Rada Ministrów określiła w rozporządzeniu z dnia 18 stycznia 2005r., w zakresie ustalonym w planie rozwoju obszarów wiejskich, szczegółowe warunki i tryb udzielania oraz zwracania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej. Stosownie do § 3 pkt 3 lit. a) rozporządzenia płatność jest udzielana producentowi rolnemu, który zobowiąże się do realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania gospodarstwa rolnego do standardów UE, w terminie określonym w tym planie, w celu dostosowania gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych określonych w przepisach o nawozach i nawożeniu oraz w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać programy działań mające na celu ograniczenie odpływu azotu ze źródeł rolniczych. Podkreślić należy, że na mocy § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 15 stycznia 2008r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich w § 6 rozporządzenia z 18 stycznia 2005r. dodano ust. 3, mocą którego przedsięwzięcia, o których mowa w § 3 pkt 3 lit. a tiret pierwsze niewykonane w terminie określonym w ust. 2 pkt 2 lit. a czyli do 31 grudnia 2007r. realizuje się nie później niż do dnia 31 lipca 2008r. Oznacza to, że termin realizacji przedsięwzięć na dostosowanie gospodarstwa rolnego do wymagań w zakresie przechowywania nawozów naturalnych - przedłużono dla wszystkich beneficjentów, którzy nie wykonali przedsięwzięcia do dnia 31 lipca 2008r. Stosownie do treści § 9 ust. 3 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005r. drugą ratę płatności wypłaca się: 1) jeżeli producent rolny: a) zrealizował w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz nie później niż w dniu, w którym upłynął termin zakończenia realizacji tego przedsięwzięcia, osiągnął wielkość ekonomiczną gospodarstwa rolnego wynoszącą co najmniej 4 EJW w rozumieniu decyzji Komisji (EWG) nr 85/377 z dnia 7 czerwca 1985 ustanawiającej wspólnotową typologię gospodarstw rolnych (Dz.Urz. WEL 220 z 18.08.1985 z późn.zm.). b) złożył Kierownikowi biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta rolnego, nie później niż w terminie 14 dni od dnia, w którym upłynął termin zakończenia realizacji przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, na formularzu udostępnionym przez Agencję, oświadczenie: - o zakończeniu realizacji tego przedsięwzięcia, - o tym, że wielkość ekonomiczna gospodarstwa rolnego wynosi co najmniej 4 EJW, 2) w terminie 60 dni od dnia złożenia oświadczenia, o którym mowa w pkt 1 lit. b. Skutkiem niezrealizowania przedsięwzięcia w terminie nie jest wyłącznie nie otrzymanie drugiej raty, ale również obowiązek zwrotu pierwszej raty płatności, o czym stanowi § 10 ust. 1 rozporządzenia, zgodnie z którym pierwsza rata płatności podlega zwrotowi, jeżeli producent rolny nie zrealizował w terminie przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania lub nie złożył w terminie oświadczenia, o którym mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. b. Z powyższych przepisów wynika, że producent winien wykonać zadeklarowane przedsięwzięcie do końca lipca 2008r., a ponadto złożyć stosowne oświadczenie najpóźniej 14 sierpnia 2008r. W tym miejscu należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2010r. sygn. akt II GSK 593/09 podkreślił, że w wyroku z dnia 17 lipca 2008r. sygn. akt II GSK 273/08 Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że podjęte przez producenta rolnego zobowiązanie (rozumiane jako jednostronne oświadczenie woli) jest warunkiem przyznania wsparcia, a więc musi istnieć w toku procesu decyzyjnego. W przeciwnym przypadku nie byłaby spełniona przesłanka do udzielenia pomocy finansowej. Zobowiązanie producenta rolnego jest niczym innym jak realizacją przedsięwzięcia określonego w planie dostosowania, który jest opracowany według reguł określonych w § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 stycznia 2005r. Oznacza to, że "zobowiązanie" podjęte przez producenta rolnego nie powstaje zatem z aktu administracyjnego - decyzji. Decyzja o przyznaniu płatności umożliwia tylko realizację tego zamiaru z chwilą wypłaty pierwszej raty, stanowiącej zaliczkę na poczet realizacji inwestycji. Nie można jednak utożsamiać momentu powstania ważnego zobowiązania z terminem, w jakim możliwa jest jego realizacja. Z tych względów brak było możliwości wydania skarżącemu decyzji pozytywnej, gdyż nie spełnił on podstawowego warunku przyznania pomocy, tj. złożenia deklaracji przeprowadzenia modernizacji gospodarstwa rolnego najpóźniej do dnia 31 lipca 2008r. Organy nie mogły wydać decyzji niewykonalnej, a tym samym obciążonej wadą prawną powodującą jej nieważność. Mając na uwadze powyższe ustalenia i wnioski, na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji wyroku.