I SA/Bd 668/10

I SA/Bd 668/10 POSTANOWIENIE Dnia 20 sierpnia 2010 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 668/10 UZASADNIENIE K.R. wraz ze skargą na wskazaną wyżej decyzję wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący podał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, która w gospodarstwie domowym pozostaje z żoną oraz synem, a jedynym źródłem utrzymania rodziny jest dochód uzyskiwany przez żonę z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.250 zł. Zainteresowany jako majątek wymienił dom o powierzchni 134 m² oraz samochód osobowy o wartości 18.500 zł. Wnioskujący udokumentował, że comiesięczny budżet domowy obciążony jest spłatą rat kredytu w kwocie 579 zł. Przedłożył faktury ( opatrzone adnotacją "zapłacono Internetem"): za zużycie gazu w okresie od grudnia 2009 r. do kwietnia 2010 r. na kwotę 1420,65 zł; za korzystanie z usług telekomunikacyjnych na kwotę 29,69 zł; potwierdzenie zapłaty na rzecz spółki wod-kan za okres od 22 kwietnia do 23 czerwca 2010 r. kwoty 166,91 zł; za wykorzystane usługi telekomunikacyjne wraz z Internetem na kwotę 72,65 zł; za zużycie energii elektrycznej w okresie od 16 marca do 20 maja 2010 r. na kwotę 233,40 zł; za wywóz odpadów na kwotę 31,69 zł. Zainteresowany do akt sprawy przedstawił również kopię zeznania podatkowego za rok 2009, w którym wykazano, że żona uzyskała w roku ubiegłym dochód wynoszący 153,40 zł. W sprawie zważono, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest już pogląd, że to strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy na podstawie art.246 p.p.s.a. obowiązana jest wykazać swoją trudną sytuację materialną ( por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FZ 345/08). Dokonując zaś oceny zasadności wniosku referendarz musi rozważyć z jednej strony interes państwa w pobieraniu opłat za rozstrzyganie sprawy, a z drugiej interes strony w dochodzeniu swych praw przed sądem i zachować odpowiednią proporcję między nimi. Na konieczność zachowania proporcji miedzy interesem państwa a prawem strony do rozpoznania jej sprawy przez sąd zwracał uwagę Europejski Trybunał praw Człowieka np. w wyroku z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie Brualla Gomez de la Torre przeciwko Hiszpanii( por. postanowienie NSA jak wyżej). W świetle art. 199 powołanej ustawy zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Na podstawie art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów sądowych. Będąc jednak formą dofinansowania z budżetu państwa powinna sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa, a ubiegający się powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa (por. post. SN z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt II CZ 104/84). Referendarz analizując sytuację finansową skarżącego uznał, że nie wykazał on w sposób przekonywujący, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu oraz rodziny. Jak wynika z akt sprawy, wnioskujący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a jedynym źródłem dochodu trzyosobowego gospodarstwa domowego jest pensja żony. Wynagrodzenie to, wypłacane w wysokości 1.250 zł na miesiąc, małżonkowie R. przeznaczają na m.in. opłacenie raty kredytu wynoszącej 579,40 zł. Dodatkowo, z przedstawionych przez skarżącego faktur wynika, że comiesięczne koszty związane z utrzymaniem domu oraz opłaceniem usług telekomunikacyjnych, sprowadzają się łącznie do wydatku rzędu 690 zł ( gaz-355 zł; woda-83,50; prąd 116,70 zł; telefon komórkowy -29,69; telefon stacjonarny oraz Internet -72,65 zł; odpady- 31,69 zł ). Suma więc wygenerowanych wydatków wynosi 1.269,40 zł, przy czym nie objęły one kosztów wyżywienia trzyosobowej rodziny, jak i utrzymania pojazdu, które to bez wątpienia obciążają miesięczny budżet każdego gospodarstwa domowego. Powyżej opisana analiza sprowadzająca się do ustaleń wskazujących jednoznacznie na nadwyżkę ponoszonych wydatków nad deklarowanymi dochodami, uprawnia do stwierdzenia, że skarżący nie ujawnił wszystkich źródeł utrzymania swojej rodziny. Ponadto jest wielce wątpliwym, że przy dochodzie na osobę w rodzinie wynoszącym 416,60 zł istnieje możliwość regulowania opłat związanych z udzielonym kredytem w tak znacznej wysokości tj. 579 zł, tym bardziej, że zainteresowany nie wykazał, aby zachodziło jakiekolwiek niebezpieczeństwo braku opłacenia tego zobowiązania. Ponadto zupełnie niezrozumiałym jest, dlaczego wnioskujący nie podejmuje zatrudnienia, bądź nie ubiega się o świadczenia z opieki społecznej, zważywszy, że kryterium dochodowe jego gospodarstwa domowego możliwość taką daje. Uwzględniając też przedmiot sporu, tj. określenie wysokości zobowiązania w podatku od towarów i usług oraz prowadzenie od 2006 roku postępowania, skarżący mógł przewidywać potrzebę zabezpieczenia jakiś środków na koszty sporu z organem. Także w kontekście poszukiwania możliwości zarobkowania. Powyższe wątpliwości potęguje treść przedłożonych wyciągów bankowych, z których nie wynika, aby V.R.za pośrednictwem Internetu dokonywała opłat związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego czy wykorzystanymi usługami telekomunikacyjnymi, albowiem żadna z takich operacji nie widnieje na rachunku nr [...]. Referendarz nie kwestionuje wydatków strony związanych z utrzymaniem, które są standardowe, jednakże zauważa, że strona nie wskazała wszystkich źródeł ich finansowania. W świetle zasad doświadczenia życiowego należy uznać, że skarżący posiada źródła, których nie ujawnia, nie można bowiem nie mając wystarczających dochodów, funkcjonować i regulować swoich stałych zobowiązań. Stąd ze względu na budzące wątpliwości co do źródła dochodów przedstawionych przez skarżącego, w zestawieniu z ponoszonymi przez niego wydatkami, referendarz nie znalazł podstaw do zwolnienia go z kosztów sądowych, dochodząc do przekonania, że skarżący może uiścić wpis w kwocie 500 zł tudzież koszty sądowe, które mogą powstać w trakcie postępowania. Wysokość i obowiązek poniesienia tych ostatnich kosztów jeszcze się nie zaktualizowały. Ocena zdolności skarżącego do poniesienia takich kosztów, o ile w ogóle powstaną, będzie możliwa, kiedy znana będzie ich wysokość. Na tym etapie nie można przesądzić, że skarżący może lub nie uiścić bliżej nieokreślonych w wysokości kosztów albowiem każdorazowo wymaga to zestawienia ich wysokości z dochodami strony. Podsumowując powyższe zwrócić należy uwagę, że wykazanie okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy należy do obowiązku podmiotu ubiegającego się o przyznanie tego prawa, co oznacza, że przedstawione informacje muszą pozwalać na przyjęcie takiego ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości. Wnioskodawca powinien zatem rzetelnie i wiarygodnie przedstawić swoją sytuację majątkową oraz rodzinną. Z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że to strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu ( art.252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji materialnej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych w formularzu danych referendarz posiada instrumenty prawne służące do ich wyjaśnienia. Na mocy art.255 p.p.s.a. może wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych, jeżeli dane zawarte we wniosku okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i rodzinnego lub budzą wątpliwości. Z możliwości tej referendarz skorzystał, wzywając wnioskującego do nadesłania dokumentów mogących pomóc w całkowitym zobrazowaniu sytuacji materialnej, jak również potwierdzających prawdziwość złożonych oświadczeń. Co do zasady brak staranności w zakresie wykazania czy to wysokości ponoszonych wydatków, czy też wysokości uzyskiwanych dochodów pozbawia referendarza możliwości ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. W konsekwencji uzasadnia negatywną ocenę w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. W warunkach niniejszej sprawy istnieje zatem zawiniona przez wnioskującego przeszkoda w wyeliminowaniu rodzących się wątpliwości na tle przedstawionych przez niego informacji. Usprawiedliwia to również zaniechanie kolejnego wezwania zainteresowanego do złożenia dodatkowych oświadczeń trybie art.255 p.p.s.a. i poprzestanie na stwierdzeniu, że w okolicznościach tej konkretnej sprawy skarżący nie wykazał, że został spełniona wobec niego przesłanka zwolnienia go od kosztów sądowych , czy to w całości, czy też w części. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.