I SA/Bd 679/16
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-11-16
Skład orzekający: Mirella Łent, Leszek Kleczkowski, Urszula Wiśniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Rada Gminy może odmówić zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i odprowadzanie ścieków z powodu nieprawidłowego wyliczenia kosztów i subsydiowania skrośnego, a także z powodu błędów formalnych we wniosku taryfowym?Ratio decidendi
Rada Gminy ma prawo odmówić zatwierdzenia taryf, jeśli wniosek nie spełnia wymogów prawnych, w tym w zakresie prawidłowego wyliczenia kosztów, eliminacji subsydiowania skrośnego oraz kompletności wymaganych dokumentów. Błędy formalne we wniosku, takie jak nieuzupełnienie wymaganych tabel, stanowią podstawę do odmowy zatwierdzenia taryfy, nawet jeśli przedsiębiorstwo twierdzi, że nie wpłynęło to na wysokość kosztów.Stan faktyczny
Spółka M. złożyła wniosek o zatwierdzenie taryf na wodę i ścieki. Rada Gminy W. odmówiła zatwierdzenia taryf, wskazując na nieprawidłowe wyliczenie kosztów odprowadzania ścieków, subsydiowanie skrośne oraz błędy formalne w załączonych tabelach. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Budownictwa. WSA oddalił skargę, uznając uchwałę Rady Gminy za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Kujawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 listopada 2016r. sprawy ze skargi M. Z. E. C. W. i K. Sp z.o.o. w W. na uchwałę Rady Gminy W. z dnia [...] nr [..] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia Taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków oddala skargę
W dniu [...] maja 2016r. M. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej: M. ) złożył do Wójta Gminy W., na podstawie art. 24 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (dz.U. z 2015r., poz. 139, t.j.) zw. dalej "ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę", wniosek o zatwierdzenie Taryf na wodę i ścieki dla znajdujących się na terenie Gminy W. miejscowości: W. , W., M. i C. na okres od [...] sierpnia 2016r. do [...] lipca 2017r.
Uchwałą z dnia [...]. [...] Rady Gminy W.
odmówiła zatwierdzenia Taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy W. w miejscowościach: W., W., M. i C. na okres od [...] sierpnia 2016r. do [...] lipca 2017r.
W uzasadnieniu uchwały Rada Gminy podała, że wniosek o zatwierdzenie Taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków obejmuje jedną taryfę dla grupy odbiorców odprowadzających ścieki (gospodarstwa domowe, obiekty użyteczności publicznej, przemysł, handel, gastronomię oraz pozostałe). Przedstawiona w Taryfie dla zbiorowego odprowadzenia ścieków cena nie uwzględnia, że ścieki do oczyszczalni przepływają jedynie przez część urządzeń przedsiębiorstwa na terenie miasta W.. W przypadku W. ścieki do oczyszczalni odprowadzane są urządzeniami gminy za korzystanie, z których przedsiębiorstwo będzie wnosiło opłatę i opłatę tą uwzględniono w kosztach ustalając cenę w Taryfie. Natomiast ścieki z W. przepływają korzystając z fragmentu sieci kanalizacji sanitarnej oraz z wykorzystaniem kilku z kilkunastu przepompowni na terenie miasta W.. Przedstawiona do zatwierdzenia Taryfa natomiast ustalona została
z uwzględnieniem kosztów utrzymania wszystkich urządzeń kanalizacyjnych na terenie miasta w tym niezwiązanych ze świadczeniem usług na rzecz odbiorców usług z terenu Gminy W.. Cena z Taryfy M.. z o.o. nie wiąże się ściśle z wartością ekonomiczną usługi.
Rada podkreśliła, że żądanie wydzielenia przez przedsiębiorstwo kosztów i ich zróżnicowanie w zależności od drogi przesyłu ścieków do oczyszczalni na terenie miasta było poruszane wielokrotnie na spotkaniach Prezesa M. i Wójta Gminy W. oraz pracowników Urzędu Gminy, a także na spotkaniach z wójtami gmin Powiatu W. korzystających z usług przedsiębiorstwa oraz Starosty [...].
Wskazane we wniosku koszty w wysokości [...] zł dla odprowadzania ścieków zawarte w tabeli D - Alokacja niezbędnych przychodów według taryfowych grup odbiorców usług w roku obowiązywania nowych taryf zawierają koszty eksploatacji wszystkich urządzeń kanalizacyjnych na terenie miasta bez wyodrębnienia kosztów urządzeń przez które ścieki nie przepływają oraz koszty obsługi przepompowni
i kolektora we W. na terenie Gminy W..
Zdaniem Rady wadliwie dokonano alokacji kosztów na mieszkańców Gminy W. co doprowadziło do nieuzasadnionego zawyżenia kosztów i przedstawienia do zatwierdzenia zawyżonej taryfy. Zasady rozliczania kosztów odprowadzania ścieków powinny być transparentne, co nie ma miejsca w przypadku taryf przedstawionych przez M..
Zatwierdzenie przedstawionej taryfy na odprowadzenie ścieków w ocenie Rady Gminy i Wójta [...] stanowiłoby "subsydiowanie" odbiorców usług w mieście W., poprzez pokrywanie kosztów dotyczących tych odbiorców usług przychodami od odbiorców usług z terenu Gminy W. co jest sprzeczne z § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U Nr 127
poz. 886), a mianowicie że taryfy powinny być kalkulowane i różnicowane w taki sposób, żeby zapewnić eliminację subsydiowania skrośnego.
Ponadto załączone do Taryf:
* Tabela A Porównanie cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej zaopatrzenia w wodę
* Tabela B Porównanie cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej odprowadzenia ścieków
są wypełnione niezgodnie z § 19 ust. 3 pkt 4 lit. a i b rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r.
W Tabeli A nie jest wypełniona w kolumnie 3 - Taryfa obowiązująca oraz
w kolumnie 5 Zmiana %, a w Tabeli B nie jest wypełniona w kolumnie 3 - Taryfa obowiązująca oraz w kolumnie 5 Zmiana %.
Z uwagi na zakwestionowanie metodologii przyjęcia wszystkich kosztów poniesionych do obliczania stawki przedstawionej we wniosku o zatwierdzenie taryfy dla zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy W. w miejscowościach: W., W., M. i C. oraz sprzeczność Taryf z przepisami rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia [...] czerwca 2006r. Rada Gminy W. odmówiła zatwierdzenia przedmiotowych Taryf.
Po bezskutecznym wezwaniu Rady Gminy W. do usunięcia naruszenia prawa M. złożył, na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r.
o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446) - dalej "u.s.g." skargę do tut. Sądu na uchwałę Rady Gminy w [...] Nr [...] z dnia [...]. zarzucając jej naruszenie przepisów cyt. Rozporządzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. poprzez błędną interpretację w szczególności § 13 ust. 2 pkt 3 co
w konsekwencji doprowadziło do naruszenia prawa. W związku z tak postawionymi zarzutami Spółka wniosła o stwierdzenie nieważności skarżonej uchwały Rady Gminy.
Odnośnie do zarzutu dotyczącego niezgodności informacji zawartych we wniosku taryfowym w zakresie ilości grup odbiorców oraz zarzutu subsydiowania skrośnego, Spółka podała, że w złożonym przez nią wniosku o zatwierdzenie taryfy na wodę i ścieki na str. 5 i 6 w punkcie 3. "Taryfowe grupy odbiorców usług", wyłoniono jedną grupę odbiorców dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i jedną grupę odbiorców dla zbiorowego odprowadzania ścieków obejmującą: - gospodarstwa domowe i obiekty użyteczności publicznej, przemysł, gastronomia, handel, usługi i pozostałe a zatem nie występuje żadna niezgodność informacji tym zakresie. Spółka zauważyła, że koszty związane z dostawą wody nie są pokrywane przychodami związanymi z odbiorem ścieków (ani odwrotnie), więc nie może być mowy w tym wypadku o subsydiowaniu skrośnym określonym w § 2 pkt 2 rozporządzenia taryfowego.
Odnosząc się do zarzutu niewłaściwego zbudowania taryfy oraz zarzutu wadliwie dokonanej alokacji kosztów na mieszkańców Gminy W., co doprowadziło do nieuzasadnionego zawyżenia kosztów i przedstawienia do zatwierdzenia zawyżonej taryfy Spółka wskazała, że przedstawiona we wniosku taryfowym cena uwzględnia wszystkie niezbędne przychody dla potrzeb obliczenia taryfowych cen i stawek opłat planowanych na rok obowiązywania taryfy. Dodatkowo wszystkie koszty dotyczące ustalenia taryf są przyporządkowywane wg wskaźników zgodnie z obowiązującą
w spółce Instrukcją.
Spółka podkreśliła, że zasady dotyczące ustalenia ceny do taryfy dla Miasta
i Gminy W. są dokładnie takie same. Nie powinno się, bowiem stosować innych zasad do ustalania cen taryfowych dla Miasta i innych zasad dla Gminy w sytuacji, gdy w jednym i drugim przypadku mieszkańcy korzystają z urządzeń i sieci kanalizacyjnych na terenie miasta W.. Jeżeli przy ustalaniu kosztów odbioru i oczyszczania ścieków od mieszkańców innej gminy ścieki przepływają przez urządzenia zlokalizowane na terenie miasta to powinny dotyczyć ich te same zasady co pozostałych odbiorców usług korzystających z tych urządzeń czy odcinków kolektora. Zdaniem Spółki Rada Gminy może nie zatwierdzić taryf tylko w jednej sytuacji, tj., gdy nie spełniają one wymagań przewidzianych przepisami prawa, nie może natomiast podnosić zarzutu zawyżania kosztów w przypadku, gdy M. wykazał, iż wniosek taryfowy został opracowany zgodnie z zasadami wynikającymi z ustalania taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków określonymi
w rozdziale 4 ustawy zaopatrzeniowej k w omawianym w treści pisma Rozporządzeniu Ministra Budownictwa. Spółka podkreśliła, że na wyliczoną we wniosku taryfowym cenę bezpośredni wpływ miała m.in. bardzo wysoka opłata, którą zamierza pobierać Gmina w okresie objętym wnioskiem - jako właściciel urządzeń - związana z kosztami wprowadzania ścieków do urządzeń niebędących w posiadaniu M. Sp. z o.o., zwaną dalej opłatą za tranzyt.
Odnosząc się do wskazanych przez Gminę uchybień w tabelach A i B dotyczących nie porównania cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej zaopatrzenia w wodę
i odprowadzenia ścieków, Spółka podała, że jest to jej pierwszy taki wniosek,
a niewpisanie tych stawek w żaden sposób nie wpłynęło na ustalone koszty, które stanowiły podstawę do wyliczenia stawek taryf na wodę i ścieki zaproponowanych do zatwierdzenia na okres 2016/2017. Zaznaczyła przy tym, że Wójt Gminy W. po raz pierwszy weryfikował taki wniosek, stąd niemożliwym było formalnie wpisanie poprzednich stawek taryfowych za okres 2015-2016. Spółka podkreśliła, że gdyby doszło do spotkania między stronami i ta kwestia byłaby omawiana, to wspólne stanowisko w tym zakresie zostałoby wypracowane i na pewno skarżąca wpisałaby -zgodnie z żądaniem Rady lub Wójta poprzednie "quasi" taryfy, ujmując je jako właśnie "stawki poprzednio obowiązujące za okres 2015-2016".
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy W. wniósł o jej oddalenie
i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Na rozprawie w dniu 3 listopada 2016r. Sąd przeprowadził dowód z załączonych w tym dniu do akt sprawy dokumentów, tj. pisma procesowego z dnia 31 października 2016r. wraz z załącznikami. W piśmie tym skarżący podtrzymując skargę postawił kolejne zarzuty naruszenia przepisów prawa, tj. § 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 1
cyt. rozporządzenia taryfowego, a także art. 6 i art. 7 ust. 1 pkt 3 u.s.g. oraz art. 3 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę.
Spółka podniosła, że stawka taryfowa, zgodnie z § 13 ust. 2 rozporządzenia, powinna uwzględniać wszystkie koszty tak aby uzyskane wpłaty od odbiorców zapewniły przychody na poziomie umożliwiającym samofinansowanie się działalności przedsiębiorstwa oraz zysk. W niniejszej sprawie natomiast przedsiębiorstwo narażone jest na ponoszenie nieuzasadnionych wydatków, albowiem Gmina nie podała stałych kosztów opłaty za tranzyt do czasu konstruowania taryfy, tym samym nie dała szansy wprowadzenia tych kosztów do taryfy. Spółka zarzuciła, że Gmina nie dokonuje kontroli legalności taryf, a jedynie przeszkadza Przedsiębiorstwu w wykonywaniu obowiązków, które sama narzuciła w Regulaminie. Spółka jeszcze raz zaznaczyła, ze na etapie badania wniosku taryfowego można było rozwiązać wszystkie wątpliwości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona uchwała nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r. poz. 1066), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi aktów prawa miejscowego, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Stosownie do
art. 3 § 1 i 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, a kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).
Należy przy tym wskazać, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 52 § 4 p.p.s.a. i wezwanie do usunięcia naruszenia interesu prawnego
i uprawnienia, o którym mowa w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r.
o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446) - dalej "u.s.g.", mają taki sam charakter prawny i służą temu samemu celowi, którym jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu. Z tego względu nie ma podstaw do wyłącznie stosowania art. 53 § 2 p.p.s.a. w przypadku wnoszenia skargi na uchwałę organu gminy. Analiza art. 101 ust. 3 u.s.g. w związku
z art. 35 k.p.a. nie daje podstaw do wnioskowania, że po stronie organu powstaje uprawnienie do załatwienia wezwania do usunięcia naruszenia w terminie dwóch miesięcy od dnia wniesienia wezwania oraz że tego rodzaju uprawnienie organu gminy jest przeszkodą do wniesienia skargi przed załatwieniem wezwania przez organ gminy. Nie sposób więc przyjąć, bez względu na to jaki akt i jakiego organu jest zaskarżany, iż z przepisu art. 101 ust. 3 u.s.g. w związku z art. 35 k.p.a. wynika jednolity termin do załatwienia wezwania do usunięcia naruszenia wynoszący dwa miesiące. Przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie ma być bezskuteczne. Z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenie prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie
i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa.
Należy zaznaczyć, że do zakresu sądowej kontroli działalności administracji publicznej, której granice zakreślają przepisy art. 1 § 1 i § 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 5 i art. 147 § 1 p.p.s.a., nie należy badanie zaskarżonych uchwał organów jednostek samorządu terytorialnego pod kątem celowości czy racjonalności przyjętych w nich rozwiązań. Kontrola legalności kwestionowanego aktu sprowadza się wyłącznie do badania jego zgodności z prawem.
W ramach rozważań wstępnych przypomnieć należy, że uchwała została zaskarżona przez przedsiębiorstwo, którego legitymacja procesowa wywodzi się
art. 101 ust. 1 u.s.g. Legitymacja skargowa związana jest z dostrzeżonym przez dany podmiot naruszeniem przysługującego mu interesu prawnego kontrola WSA odnosiła się w szczególności do zgodności uchwały z ustawą z dnia 7 czerwca 2001r.
o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków
(Dz. U. z 2015r., poz. 139, t.j.) zw. dalej "ustawą o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę".
Sąd w obecnym składzie nie kwestionuje możności posiadania przez przedsiębiorstwo interesu prawnego w sprawie zatwierdzenia taryfy oraz jego naruszenia uchwałą odmowną. Zarówno samo istnienie taryfy, jak i jej treść ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania przedsiębiorstwa w obrocie gospodarczym, co jest oczywiste, trudno bowiem świadczyć usługi bez wymaganego ustalenia ich cen lub ich ustalenia w uzasadnionej wysokości, bilansującej potrzeby przedsiębiorstwa
z ochroną odbiorców usług przed nadmiernymi cenami. Projekt taryfy opracowuje przedsiębiorstwo (art. 20 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę) i składa wniosek
o jej zatwierdzenie (art. 24 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę). Kolejno dwa niezależne organy dokonują oceny legalności projektu taryfy, przy czym organ wykonawczy, dokonuje szczegółowych ocen i przygotowuje materiały umożliwiające radzie gminy rozważenie tego materiału i podjęcie rozstrzygającej uchwały. Publikacja zatwierdzonej taryfy należy do przedsiębiorstwa. Udział przedsiębiorstwa w procedurze zatwierdzenia taryfy, którą inicjuje oraz jego zainteresowanie określonym kształtem taryfy i prawidłowością procedury zatwierdzania, ma umocowanie w ustawie. Dlatego interes przedsiębiorstwa ma charakter prawny, zaś jego naruszenie w wyniku bezzasadnej odmowy zatwierdzenia taryfy uprawnia przedsiębiorstwo do złożenia skargi na podstawie art. 101 u.s.g. Sąd podtrzymuje stanowisko, że rada gminy kontroluje legalność projektu taryf w pełnym zakresie wymogów prawnych ustanowionych w ustawie i rozporządzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie określania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozliczeń za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków (Dz.U Nr 127 poz. 886)- zw. dalej "rozporządzeniem". Jednym z ustawowych kryteriów kontroli jest ochrona interesów odbiorców przed nieuzasadnionym wzrostem cen (art. 23 ust. 2 pkt 1 lit. e ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę), a kolejno wymóg należytego uzasadnienia taryf (art. 25 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę). Rozporządzenie definiuje koszty uzasadnione jako koszty określone przez przedsiębiorstwo na podstawie ustawy i tego rozporządzenia, przy zachowaniu należytej staranności zmierzającej do ochrony interesów odbiorców i minimalizacji kosztów niezbędnych do wykonywania zadań wynikających z ustawy (§ 2 pkt 8 rozporządzenia). Taryfa powinna być opracowana w sposób zapewniający ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat (§ 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia). Opracowując projekt taryf przedsiębiorstwo powinno uwzględnić koszty eksploatacji
i utrzymania, w tym amortyzację (§ 6 pkt 1 lit. a rozporządzenia).
Badając uchwałę z dnia [...]. Nr [...] Rady Gminy W.
w sprawie odmowy zatwierdzenia Taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę
i zbiorowego odprowadzania ścieków na terenie Gminy W. w miejscowościach: W., W., M. i C. na okres od [...] sierpnia 2016r. do [...] lipca 2017r., według wyżej przedstawionych kryteriów Sąd takiego naruszenia prawa się nie dopatrzył.
Należy podać, że stosownie do art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd oceniał prawidłowość aktu a nie wniosku o zatwierdzenie taryfy, co oznacza, że ograniczono się jedynie do dwu kwestii stanowiących powód odmowy, mianowicie tych, opartych o § 13 ust. 2 pkt 3 i § 19 ust. 3 pkt 4 lit. a i b rozporządzenia, gdyż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który nie ma w sprawie zastosowania
a jednocześnie nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Jak już wcześniej zasygnalizowano, stosownie do art. 24 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, taryfy podlegają zatwierdzeniu w drodze uchwały rady gminy,
z wyjątkiem taryf zmienionych w związku ze zmianą stawki podatku od towarów i usług (ust. 1); Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne, w terminie 70 dni przed planowanym dniem wejścia taryf w życie, przedstawia wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) wniosek o ich zatwierdzenie (ust. 2); do wniosku o zatwierdzenie taryf przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne dołącza szczegółową kalkulację cen i stawek opłat oraz aktualny plan (ust. 3); Wójt (burmistrz, prezydent miasta) sprawdza, czy taryfy i plan zostały opracowane zgodnie z przepisami ustawy, i weryfikuje koszty,
o których mowa w art. 20 ust. 4 pkt 1, pod względem celowości ich ponoszenia
(ust. 4); Rada gminy podejmuje uchwałę o zatwierdzeniu taryf, w terminie 45 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 2, albo o odmowie zatwierdzenia taryf, jeżeli zostały one sporządzone niezgodnie z przepisami (ust.5).
WSA wyjaśnia, że uchwała dotycząca zatwierdzenia taryf za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków jest aktem prawa miejscowego, a z art. 24 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę nie wynika, aby rada gminy przed podjęciem uchwały w przedmiocie zatwierdzenia taryfy, a więc o jej zatwierdzeniu albo o odmowie jej zatwierdzenia, nie mogła kontrolować taryfy w tym samym zakresie. Rada gminy jest uprawniona, wręcz zobowiązana, do oceny czy przedstawione jej do zatwierdzenia taryfy są zgodne z prawem, w tym w zakresie, o którym mowa w art. 20 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Rolą rady gminy nie jest jedynie zatwierdzenie lub odmowa zatwierdzenia taryfy zgodnie z wnioskiem organu wykonawczego gminy. Jest zatem zobowiązana do kontrolowania czynności wykonanych przez organ wykonawczy gminy, o których mowa w art. 24 ust. 4 ustawy
z 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę. Z kolei rozporządzenie uszczegóławia zawarte w niej zasady opracowywania taryf, normując kwestie istotne z punktu widzenia ich weryfikacji, (dlatego) nie można odmówić organom uprawnienia do badania taryf pod kątem zgodności z przepisami tego aktu. Wykładnia celowościowa i systemowa wskazuje, że użycie przez ustawodawcę w art. 24 ust. 4 słowa "ustawy" nie zawęża granic kontroli organu wykonawczego. Nie jest uzasadniony pogląd, że organy gminy są uprawnione tylko i wyłącznie do sprawdzenia samych taryf - zestawienia cen i stawek opłat - jako elementu wniosku taryfowego, a nie całego wniosku taryfowego. Podstawą dla odmowy zatwierdzenia taryf nie mogą być błędy i omyłki pisarskie występujące
w tabelach stanowiących załączniki do uzasadniania wniosku.
Jeżeli chodzi o pierwszą kwestię, tj. tę opartą o § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia, to w uzasadnieniu uchwały Rada Gminy podała, że wniosek o zatwierdzenie Taryf dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzenia ścieków obejmuje jedną taryfę dla grupy odbiorców odprowadzających ścieki (gospodarstwa domowe, obiekty użyteczności publicznej, przemysł, handel, gastronomię oraz pozostałe). Zdaniem Rady przedstawiona w Taryfie dla zbiorowego odprowadzenia ścieków cena nie uwzględnia że ścieki do oczyszczalni przepływają jedynie przez część urządzeń przedsiębiorstwa na terenie miasta W.. W jej ocenie w przypadku W. ścieki do oczyszczalni odprowadzane są urządzeniami gminy za korzystanie, z których przedsiębiorstwo będzie wnosiło opłatę i opłatę tą uwzględniono w kosztach ustalając cenę w Taryfie, natomiast ścieki z W. przepływają korzystając z fragmentu sieci kanalizacji sanitarnej oraz z wykorzystaniem kilku z kilkunastu przepompowni na terenie miasta W.. Cena z Taryfy M.. z o.o. nie wiąże się ściśle z wartością ekonomiczną usługi. Wskazane we wniosku koszty w wysokości [...] zł dla odprowadzania ścieków zawarte w tabeli D - Alokacja niezbędnych przychodów według taryfowych grup odbiorców usług w roku obowiązywania nowych taryf zawierają koszty eksploatacji wszystkich urządzeń kanalizacyjnych na terenie miasta bez wyodrębnienia kosztów urządzeń przez które ścieki nie przepływają oraz koszty obsługi przepompowni i kolektora we W. na terenie Gminy W..
Należy rozpocząć od zapisu art. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę, gdzie w pkt 2 i 14 zdefiniowano, iż niezbędnymi przychodami przedsiębiorstwa jest wartość przychodów w danym roku obrachunkowym, zapewniających ciągłość zbiorowego zaopatrzenia w wodę odpowiedniej jakości i ilości i zbiorowego odprowadzania ścieków, które przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne powinno osiągnąć na pokrycie uzasadnionych kosztów, związanych z ujęciem i poborem wody, eksploatacją, utrzymaniem i rozbudową urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych oraz osiągnięcie zysku; przy czym urządzenia kanalizacyjne to sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków. Zapis ten przede wszystkim obrazuje to, że fragment wykorzystywanych sieci łączy się z mniejszym kosztem niż cała sieć i obowiązek Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego – o jakim mowa w art. 5 ust. 1 ustawy
o zaopatrzeniu w wodę, czyli zapewnienie zdolności posiadanych urządzeń wodociągowych i urządzeń kanalizacyjnych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem oraz dostaw wody i odprowadzania ścieków
w sposób ciągły i niezawodny, a także zapewnienie należytej jakości dostarczanej wody i odprowadzanych ścieków – łączy się z wielkością sieci, o jaką realnie chodzi
w sprawie.
Niewątpliwie dla rozstrzygnięcia sporu istotnym jest również zapis art. 20 ustawy
o zaopatrzeniu w wodę, gdzie w ust. 2, 3, 4 pkt 1 i 5 pkt 1 czytamy, że Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne określa taryfę na podstawie niezbędnych przychodów po dokonaniu ich alokacji na poszczególne taryfowe grupy odbiorców usług, a ceny i stawki opłat określone w taryfie są różnicowane dla poszczególnych taryfowych grup odbiorców usług na podstawie udokumentowanych różnic kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków. Z kolei Przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjne ustalają niezbędne przychody, o których mowa w ust. 2, uwzględniając w szczególności: koszty związane ze świadczeniem usług, poniesione
w poprzednim roku obrachunkowym, ustalone na podstawie ewidencji księgowej,
z uwzględnieniem planowanych zmian tych kosztów w roku obowiązywania taryfy. Istotną jest także Ewidencja księgowa, o której mowa w ust. 4 pkt 1, która powinna
w szczególności umożliwiać wydzielenie kosztów stałych i zmiennych, przychodów związanych z poszczególnymi rodzajami działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, a także w odniesieniu do poszczególnych taryf. To ostatnie niewątpliwie łączy się z pojęciem subsydiowania skrośnego, gdyż pokrywa się
z zapisem § 2 pkt 2 rozporządzenia, gdzie zdefiniowano, że subsydiowanie skrośne to pokrywanie kosztów dotyczących jednego rodzaju prowadzonej przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne działalności gospodarczej lub jednej z grup taryfowych odbiorców usług przychodami pochodzącymi z innego rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej lub od innej taryfowej grupy odbiorców.
Przy czym, w odpowiedzi na interpretację dokonaną w skardze należy wskazać skarżącej na to, że jej rozumienie tego pojęcia jest nieprawidłowe.
Oczywiście, jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Krakowie z dnia 7 lutego 2014 r., II SA/Kr 1521/13, przepisy rozporządzenia uprawniają do różnicowania stawek abonamentowych jedynie pomiędzy taryfowymi grupami odbiorców, a żaden przepis rozporządzenia nie pozwala na różnicowanie stawek wewnątrz poszczególnych grup taryfowych, w szczególności nie upoważnia do tego § 5 rozporządzenia, który uprawnia jedynie radę gminy do różnicowania stawek pomiędzy poszczególnymi taryfowymi grupami odbiorców. Co więcej rozporządzenie to nakłada na Przedsiębiorstwo obowiązek eliminowania, a nie wyeliminowania subsydiowania skrośnego (§ 3 pkt 1 lit. c i § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia), co wynika z istoty subsydiowania skrośnego, które w ramach jednego przedsiębiorstwa może zachodzić również z przyczyn niemożliwych do wykluczenia, niemniej normatywny nakaz eliminacji zjawiska subsydiowania skrośnego może być rozumiany jako odnoszący się także do ewentualnego subsydiowania działalności prowadzonej przez dane przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne na terenie jednej gminy, działalnością (przychodami z działalności) tego przedsiębiorstwa na terenie innej gminy. W przywołanej definicji "subsydiowania skrośnego" mowa wszak ogólnie o "rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej", bez precyzowania kryterium (kryteriów) wyodrębniania owego "rodzaju" działalności. Lege non distinguente, za odrębny "rodzaj" działalności może być także uznana działalność wyodrębniona ze względów geograficznych. Zatem należy uznać, że przyznane organom gminy przez ustawodawcę
w ramach procedury zatwierdzania przedłożonych taryf prawo weryfikacji kosztów
(art. 24 ust. 5 w zw. z ust. 4 u.z.z.w.) obejmuje także możliwość kontroli zapewnienia przez przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne eliminacji subsydiowania skrośnego pomiędzy usługami świadczonymi przez to przedsiębiorstwo na terenie różnych, objętych odrębnymi taryfami, gmin. W konsekwencji należy stwierdzić, że organy danej gminy rozpatrujące wnioski o zatwierdzenie taryf mają prawo żądać od wnioskującego przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego przedstawienia określonych dokumentów dotyczących także działalności prowadzonej przez to przedsiębiorstwo na terenie innej gminy, o ile jest to niezbędne dla efektywnego zweryfikowania prawidłowości ustalenia oraz podziału pomiędzy te gminy kosztów "wspólnych" dla tych gmin {por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 19 stycznia 2016r., II OSK 1354/14, gdzie dodatkowo wskazano, że wręcz powinnością Sądu pierwszej instancji było sprawdzenie, czy celowi temu służyły dokumenty i informacje - także te odnoszące się do działalności Spółki prowadzonej na terenie innych, niż (...), gmin. Można także przytoczyć fragment tego orzeczenia, gdzie wskazano, że pod pojęciem subsydiowania skrośnego należy rozumieć taki sposób (praktykę) stanowienia cen, który polega na ustaleniu ceny świadczenia (wytworzenie dobra, wykonanie usługi) na poziomie odbiegającym od kosztów jego realizacji, w ten sposób, że ceny za świadczenie określonego rodzaju (dla danej grupy nabywców) są ustalane na poziomie wyższym od kosztów realizacji, a ceny za świadczenie innego rodzaju (dla innej grupy nabywców) - na poziomie odpowiednio niższym od kosztów realizacji. W konsekwencji nabywcy płacący ceny wyższe od kosztów subsydiują nabywców płacących po cenach niższych od kosztów. Subsydiują, tzn. pokrywają tę część kosztów realizacji świadczenia nabywanego przez płacących po cenach niższych, która nie została pokryta wskutek ustalenia cen na niższym od kosztów poziomie (zob. M. Woszczyk (w:) Prawo energetyczne. Komentarz, pod red.
M. Swory i Z. Murasa, Warszawa 2010, uw. 321 do art. 3; podobnie M. Czarnecka,
T. Ogłódek, Prawo energetyczne. Komentarz, Warszawa 2009, art. 3, Nb 8, s. 29).
W tym kontekście nie ulega wątpliwości, że tak rozumiane subsydiowanie skrośne
- w praktyce regulacyjnej jednolicie oceniane jako zjawisko szkodliwe
(por. M. Woszczyk (w:) Prawo energetyczne..., uw. 323 do art. 3)}.
WSA zna z urzędu pozytywną uchwałę Nr [...] Rady Miasta W.
z [...] lutego 2016r. w sprawie zatwierdzenia taryf na zbiorowe zaopatrzenie w wodę
i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz odprowadzanie wód opadowych o roztopowych dla M. Spółka z o.o.
w W..
Powyższe za usprawiedliwione czyni ustalenie równowartości kosztów dotyczących sieci tak dla odbiorców miasta jak i tych przyjętych na potrzeby obecnie badanej uchwały. Równowartość ta nie jest też kwestionowana na obecnym etapie sporu, gdyż skarżona jest jedynie możliwość takiego porównania. Sąd przyjął, że przedstawiona do zatwierdzenia Taryfa ustalona została z uwzględnieniem kosztów utrzymania wszystkich urządzeń kanalizacyjnych na terenie miasta w tym niezwiązanych ze świadczeniem usług na rzecz odbiorców usług z terenu Gminy W..
Jednak mając to wszystko na względzie, przy tym również fakt, że skarżąca
w żaden sposób nie wykazała, że nie ma możliwości takiego wartościowania kosztów,
o jakie chodziło Radzie Gminy, czyni zasadnym podstawę odmowy zatwierdzenia taryfy z powodu naruszenia § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia.
Nie może zmienić takiej oceny przywoływane przez skarżącą dopełnienie warunków z § 4 rozporządzenia, ponieważ nie jest to wystarczające dla pozytywnego załatwienia wniosku o zatwierdzenie taryfy. Badając tenże, Sąd stwierdził, że w pkt. 3 rzeczywiście wyraźnie określono, że chodzi o jedną grupę taryfową, a nie dwie jak zdaje się to rozumieć Rada Gminy. Wprawdzie następne dwa akapity wprowadzają wątpliwości co do tego o ilu ostatecznie grupach taryfowych jest mowa, niemniej przyjęcie przez Radę Gminy bez dalszych wyjaśnień, że chodzi o dwie grupy jest nieuprawnione. Należy przypomnieć, że taryfowa grupa odbiorców usług to odbiorcy wyodrębnieni na podstawie charakterystyki zużycia wody lub odprowadzanych ścieków, warunków zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków,
a także na podstawie sposobu rozliczeń za świadczone usługi (art. 2 pkt 13 ustawy
o zaopatrzeniu w wodę) i Rada Gminy miała prawo ocenić czy przedsiębiorstwo zgodnie z tym zapisem wyłoniło grupy taryfowe, ale tego nie uczyniła. To doprowadziło Sąd do wniosku, że błędnie odczytano treść taryfy, niemniej nie miało to wpływu na odmowę jej zatwierdzenia, ponieważ organ ostatecznie nie dokonał oceny subsydiowania skrośnego pomiędzy określonymi przez siebie grupami, ale przyjmując przywołany wcześniej pogląd wyrażony w wyroku NSA z 19 stycznia 2016r., prawidłowo uznał, że dochodzi do niego pomiędzy mieszkańcami gminy, a mieszkańcami miasta.
Również nie może zmienić oceny WSA przywoływane przez skarżącą
w odróżnieniu od badanej uchwały, pozytywnie uchwalone i ocenione zjawisko braku różnicowania kosztów w uchwałach ale dotyczących Komunalnego Zakładu Budżetowego w W., nawet gdy z ich uzasadnień wynika, że kwestie grup taryfowych i innych elementów taryfy ustalono podobnie, bez rozróżniania wielkości sieci realnie wykorzystywanych, gdyż ocena poprawności tamtych uchwał leży poza granicami sprawy (art. 134 p.p.s.a.).
Badając akta sprawy, WSA ustalił, że w pkt. 6 taryfy podano, że zarówno zaopatrzenie w wodę jak i odprowadzenie ścieków dokonywane jest w oparciu o takie same zasady technologiczne i techniczne dla wszystkich odbiorców. Jeżeli chodzi
o ścieki na str. 12 podano, że pomiar następuje za pomocą przepływomierzy. Sieci
i urządzenia wymagają stałych przeglądów, konserwacji, napraw, remontów
i modernizacji . Najstarsze są sieci starówki. Zatem koszty poszczególnych fragmentów sieci mają znaczenie dla wysokości kosztów. W ocenie Sądu logicznym jest wskazanie Rady Gminy, że inne powinny być, mające wpływ na taryfę, koszty osób korzystających z całej sieci od kosztów osób korzystających jedynie z jej fragmentu. Sąd stwierdził, że na str. 17 wniosku wskazano, że brak zróżnicowania większości kosztów wynika
z istniejących rozwiązań technicznych, i to w żaden sposób nie zostało przez Radę Gminy zakwestionowane. Niemniej to nadal nie oznacza, by koszty te zrównane dla mieszkańców korzystających z całej sieci z tymi dla korzystających z jej fragmentu,
a nie chodzi tu o jedną grupę taryfową, mogły odbiegać od faktycznych kosztów realizacji świadczenia.
I tej oceny nie mogą zmienić argumenty skarżącej: tak co do sporu z Wójtem, braku konsekwencji w jego działaniu, jego obowiązków wobec mieszkańców Gminy czy działania zgodnego z ustalonymi w innych aktach (regulaminach) zasadami działania, posiadania odpowiedniego zezwolenia; gdyż nie wyłączają one obowiązku ciążącego na Przedsiębiorstwie z § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Tak jak nie ma przepisów prawa, które by ten obowiązek wyłączały w stanie faktycznym, jaki miał miejsce
w sprawie. Jeżeli skarżąca chciałaby powołać się na brak możliwości takiego wyodrębnienia kosztów, jakich oczekuje Wójt czy Rada Gminy, to powinna to wykazać.
Sąd nie przeczy, że powinność kalkulowania i różnicowania taryfowych cen
i stawek, o jakiej mowa § 13 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia może być egzekwowana jedynie gdy jest możliwa, niemniej to na przedsiębiorstwie wodociągowo-kanalizacyjnym spoczywa obowiązek kalkulacji i różnicowania. Stąd zdając sobie sprawę z zastrzeżeń Wójta – a te były znane najpóźniej po wydaniu przez niego opinii co do wniosku o zatwierdzenie taryfy – należało dokonać takiej analizy by Rada Gminy mogła ocenić powinność przedsiębiorstwa inaczej niż dokonał tego Wójt. Jednak na żadnym z etapów, również na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, tego nie uczyniono.
Był na to czas również i dlatego, że – jak podkreśliła Rada – żądanie wydzielenia przez przedsiębiorstwo kosztów i ich zróżnicowanie w zależności od drogi przesyłu ścieków do oczyszczalni na terenie miasta było poruszane wielokrotnie na spotkaniach Prezesa M. i Wójta Gminy W. oraz pracowników Urzędu Gminy,
a także na spotkaniach z wójtami gmin Powiatu W. korzystających z usług przedsiębiorstwa oraz Starosty [...].
Brakuje wyjaśnienia co do możliwości spełnienia oczekiwań organów
w kwestii urealnienia kosztów w stosunku do faktycznie wykorzystywanego fragmentu sieci, także w dokumentach załączonych na rozprawie i poddanych pod postępowanie dowodowe (art. 106 p.p.s.a.).
WSA wyjaśnia, że co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym. Od tej zasady istnieje wyjątek zawarty
w przepisie art. 106 § 3 p.p.s.a. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa
w tym przepisie nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, lecz ocena, czy organy administracji ustaliły ten stan zgodnie
z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie - czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego
z dokumentu przez sąd administracyjny jest dopuszczalne wówczas, gdy postulowany (bądź dopuszczony z urzędu) dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2005 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 164/05, ONSAiWSA 2006/2/45). Zwrócić należy uwagę na gramatyczną treść przepisu art. 106 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadza się, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. O istotnych wątpliwościach można zaś mówić tylko wówczas, gdy istotne dla sprawy elementy stanu faktycznego pozostają niewyjaśnione, są sporne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2006 r., w sprawie o sygn. akt I OSK 9/06 LEX 266437 ).
Oceniając przedmiotową sprawę z powyższego punktu widzenia stwierdzić trzeba, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, uznając, że uzasadnienie zaskarżonego aktu pomijało kwestie możliwości oczekiwanej kalkulacji i różnicowania taryfowych cen i stawek opłat, dopuścił dowód z dokumentów w postaci przedłożonych dokumentów. Niemniej doszedł do przekonania, że nie zawierają one treści, które pozwoliłyby na inną ocenę niż dokonaną w uchwale. W szczególności dlatego, że dotyczą one konfliktu, jaki zaistniał na linii Wójt – Przedsiębiorstwo i oczekiwań by Sąd opowiedział się co do kwestii nieistotnych z punktu widzenia badania uchwały, gdzie stroną postępowania nie jest Wójt, ale Rada Gminy, która ma prawo i obowiązek samodzielnej oceny przedłożonej taryfy. Dotyczą też obowiązków innych podmiotów niż Przedsiębiorstwo, a to jego powinności zostały negatywnie ocenione w badanej uchwale. Oczekiwanie na uznanie prawa skarżącej do zysku miałoby swe uzasadnienie, gdyby przedstawiła ona realne koszty. Zrównanie kosztów taryfowej grupy odbiorców korzystających z fragmentu sieci z kosztami innych odbiorców, korzystających z całej, bez odpowiedniego uzasadnienia czyni zarzuty skarżącej nieusprawiedliwionymi.
Również Wojewódzki Sąd Administracyjny przyznał rację Radzie Gminy co do drugiej kwestii, mianowicie naruszenia § 19 ust. 3 pkt 4 lit. a i b rozporządzenia.
Tu problem polegał na tym, że załączone do Taryf: Tabela A Porównanie cen
i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej zaopatrzenia w wodę; Tabela B Porównanie cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej odprowadzenia ścieków, zdaniem Rady, były wypełnione niezgodnie z tym przepisem, mianowicie w Tabeli A nie jest wypełniona w kolumnie 3 - Taryfa obowiązująca oraz w kolumnie 5 Zmiana %, a w Tabeli B nie jest wypełniona
w kolumnie 3 - Taryfa obowiązująca oraz w kolumnie 5 Zmiana %.
Odnosząc się do wskazanych przez Gminę uchybień w tabelach A i B dotyczących nie porównania cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku
z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej zaopatrzenia w wodę
i odprowadzenia ścieków, Spółka podała, że jest to jej pierwszy taki wniosek,
a niewpisanie tych stawek w żaden sposób nie wpłynęło na ustalone koszty, które stanowiły podstawę do wyliczenia stawek taryf na wodę i ścieki zaproponowanych do zatwierdzenia na okres 2016/2017. Zaznaczyła przy tym, że Wójt Gminy W. po raz pierwszy weryfikował taki wniosek, stąd niemożliwym było formalnie wpisanie poprzednich stawek taryfowych za okres 2015-2016. Spółka podkreśliła, że gdyby doszło do spotkania między stronami i ta kwestia byłaby omawiana, to wspólne stanowisko w tym zakresie zostałoby wypracowane i na pewno skarżąca wpisałaby -zgodnie z żądaniem Rady lub Wójta poprzednie "quasi" taryfy, ujmując je jako właśnie "stawki poprzednio obowiązujące za okres 2015-2016".
Zgodnie z § 19 ust. 3 pkt 4 lit. a i b rozporządzenia do uzasadnienia wniosku
o zatwierdzenie taryf dołącza się tabele stanowiące załączniki do wzoru wniosku, będące szczegółową kalkulacją cen i stawek opłat określające: porównanie cen
i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej zaopatrzenia w wodę, porównanie cen i stawek opłat taryfy obowiązującej w dniu złożenia wniosku z cenami i stawkami opłat nowej taryfy dotyczącej odprowadzania ścieków.
Warto też przytoczyć treść ust. 4. tego przepisu, gdzie ustanowiono, że wzór wniosku wraz z tabelami, o których mowa w ust. 3 pkt 4, określa załącznik do rozporządzenia. Tenże został przywołany również w § 1 pkt 2 rozporządzenia, gdzie czytamy, że rozporządzenie określa wzór wniosku o zatwierdzenie taryf oraz niezbędny zakres informacji zawartych w uzasadnieniu taryf. Warto w tym miejscu podkreślić umieszczenie w nim słowa "niezbędny". Co więcej istotnym staje się też tu obowiązek wynikający z § 3 pkt 1 lit. b rozporządzenia i tak Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne opracowuje taryfę dla zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków w sposób zapewniający ochronę odbiorców usług przed nieuzasadnionym wzrostem cen i stawek opłat.
Można w tym miejscu powtórzyć za Sądem Apelacyjnym w Białymstoku, który
w wyroku z 15 listopada 2012r., I ACa 352/12, stwierdził, że wyposażenie organów gmin w instrumenty służące kontroli taryf ma w swym założeniu zapobiegać podejmowaniu przez przedsiębiorstwa wodociągowo - kanalizacyjne działań skierowanych wyłącznie na osiągnięcie zysku oraz chronić interesy odbiorców usług świadczonych przez te przedsiębiorstwa. Ochrona ta ma zapobiec nadmiernemu
i nieuzasadnionemu wzrostowi cen za usługi świadczone przez te przedsiębiorstwa.
Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że skarżąca miała obowiązek wypełnić wszystkie tabele jakie wyznaczono we wzorze wniosku, gdyż ustawodawca uważa to za "niezbędne" a nie ma przepisu, który by ten obowiązek wyłączał.
Nie ma też podstaw do tego by uznać, że było to niemożliwe.
Przede wszystkim bezspornym jest, że skarżąca świadczy swoje usługi od wielu lat, znała więc wartości poprzednie i te należało wpisać, gdyż one spełniłyby podstawową funkcję nakazu, czyli dałyby obraz ewentualnego wzrostu obciążenia.
Trudno też uznać, podobnie zresztą jak wcześniej, rację skarżącej, która powołuje się na brak dobrej woli z drugiej strony, co rozwiązałoby jej zdaniem problem. Otóż znając chociażby opinię Wójta skarżąca mogła uzupełnić tabele, jednak tego nie uczyniła. Co więcej na rozprawie przywołano art. 24 a ustawy o zaopatrzeniu w wodę. Stosownie do niego w okresie pierwszych 18 miesięcy od dnia podjęcia działalności przez powołane lub utworzone przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne lub podjęcia przez istniejące przedsiębiorstwo nowego rodzaju działalności gospodarczej
w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków obowiązują ceny i stawki opłat uchwalone przez radę gminy, zapewniające pokrycie uzasadnionych kosztów zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Uchwała, o której mowa w ust. 1, jest podejmowana na wniosek wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w terminie co najmniej 14 dni przed powołaniem lub utworzeniem przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, lub podjęciem przez istniejące przedsiębiorstwo nowego rodzaju działalności gospodarczej w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. We wniosku, o którym mowa w ust. 2, podstawę do określenia cen i stawek opłat stanowią planowane dla pierwszego roku działalności przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego koszty zbiorowego zaopatrzenia w wodę lub zbiorowego odprowadzania ścieków. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) ogłasza uchwalone ceny
i stawki opłat w miejscowej prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w terminie 7 dni od dnia podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 1. (art. 24 a ust. 1-4 ustawy
o zaopatrzeniu w wodę).
Nie wiadomo dlaczego, wbrew skardze, skarżąca oczekuje by to Rada Gminy uchwaliła ceny i stawki, a nie by pozytywnie załatwiono wniosek o zatwierdzenie taryf. Niemniej a priori przepis ten nie może mieć zastosowania do Przedsiębiorstwa,
które – jak oświadczył pełnomocnik – funkcjonuje na tym rynku od 1999r., nie jest więc ani nowo powołanym ani nowo utworzonym, a do takiego zastosowanie ma przywołany przepis.
WSA wskazuje, że nawet gdy mamy do czynienia jedynie z powiększeniem zasięgu terytorialnego prowadzonej działalności gospodarczej, w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wodę i zbiorowego odprowadzania ścieków przez dane przedsiębiorstwo wodno-kanalizacyjne, nie możemy odczytywać tego jako pojęcia równoznacznego z podjęciem przez nowo powołane lub utworzone przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne bądź też podjęcie przez już istniejące przedsiębiorstwo nowego rodzaj działalności gospodarczej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 11 sierpnia 2011r., I SA/Sz 451/11). Tym bardziej za takie nie może być uznane Przedsiębiorstwo działające od siedemnastu lat, a jedynie po raz pierwszy rozpoczynające procedurę zgodnie z ustawą.
Dlatego też mając powyższe na względzie oraz art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło