I SA/Bd 699/10

WyrokWSA w Bydgoszczy2010-09-29

Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Urszula Wiśniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku VAT, jeśli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony we właściwym czasie?
Ratio decidendi
Członek zarządu spółki z o.o. ponosi odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółki, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a nie wykazał, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezłożenie wniosku nastąpiło bez jego winy. Właściwy czas na złożenie wniosku o upadłość to termin określony w przepisach prawa upadłościowego, tj. do dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, co następuje, gdy zobowiązania spółki przekraczają wartość jej majątku.
Stan faktyczny
A. K., były członek zarządu spółki z o.o. "T.", został obciążony odpowiedzialnością za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku VAT za IV kwartał 2003 r. i IV kwartał 2004 r. wraz z odsetkami. Organ podatkowy ustalił, że egzekucja z majątku spółki była bezskuteczna, a wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony z opóźnieniem. Skarżący kwestionował odpowiedzialność, podnosząc, że spółka była wypłacalna w 2003 r., a wniosek o upadłość został złożony we właściwym czasie.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę i umorzył postępowanie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Leszek Kleczkowski Sędziowie: Halina Adamczewska-Wasilewicz (spr.) Urszula Wiśniewska Protokolant Asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 września 2010r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę 1. oddala skargę 2. umarza postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji I SA/Bd 699/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...]Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. orzekł o odpowiedzialności A. K. jako byłego członka zarządu Przedsiębiorstwa "T." Sp. z o.o. z siedzibą w B., za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. i IV kwartał 2004r. w łącznej kwocie 31.274,57 zł wraz z odsetkami za zwłokę ustalonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 20.029 zł. W uzasadnieniu organ podkreślił, że w związku z tym, iż Spółka posiadała zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług oraz, że egzekucja wobec podatnika okazała się bezskuteczna, a strona nie wykazała skutecznie okoliczności wyłączających jej odpowiedzialność, spełnione zostały przesłanki z art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej O.p.) w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe "T." Sp. z o.o. W odwołaniu od powyższej decyzji A.K. wniósł o uchylenie jej w całości i orzeczenie co do istoty sprawy, względnie umorzenie postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, a w szczególności art. 116 O.p. Strona zarzuciła, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania w żaden sposób nie wykazał formalnie bezskuteczności egzekucji wobec Spółki. Ponadto podniosła, że majątek Spółki, który wszedł do masy upadłości, został zbywany przez syndyka po zaniżonych cenach. Odwołujący nie zakwestionował, że w okresie objętym przedmiotową decyzją był członkiem zarządu spółki z o.o. "T.", jednakże zauważył, że wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie, co zwalnia go od odpowiedzialności za jej zobowiązania. Zdaniem odwołującego niewypłacalność zaistniała dopiero pod koniec 2004r., o czym świadczy sprawozdanie finansowe za 2003r., z którego wynika jednoznacznie, że w 2003r. nie miało miejsca zagrożenie kontynuowania działalności Spółki. Wcześniej Spółka była wypłacalna, zamierzała regulować swoje należności oraz nie miała zobowiązań przekraczających wartość majątku. Zarzucono, że organ podatkowy "całkowicie pominął, nie wziął pod uwagę odpowiednich zapisów sprawozdania finansowego za 2003r." Bezzasadny zdaniem odwołującego jest powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argument występowania od 2001 r. straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz fakt, że w latach kolejnych strata ta się powiększała. Zdaniem strony "Sam fakt wystąpienia straty podatkowej nie świadczy jeszcze o tym, iż podmiot jest niewypłacalny i zachodzą przesłanki do ogłoszenia jego upadłości." Strona podniosła, że organ podatkowy w żaden sposób nie wykazał jakich dokonywał czynności po datach wymagalności podatków za IV kwartał 2003r. w celu zasygnalizowania podatnikowi faktu istnienia zaległości i jej wyegzekwowania. Uaktywnił się dopiero na etapie postępowania upadłościowego. Decyzją z dnia [...]Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej orzeczenia o odpowiedzialności strony jako byłego członka zarządu "T." za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2004r. wraz z należnymi odsetkami za ten okres i w tym zakresie umorzył postępowanie oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji określającą odpowiedzialność A. K. za zaległość podatkową Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r.w kwocie 15.166,97 zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę za ten okres. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ powołując się na przepisy Ordynacji podatkowej wskazał, że warunkiem orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu jest powstanie zobowiązania w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu oraz bezskuteczność egzekucji w stosunku do majątku spółki w całości lub w części. Podkreślono, że członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeżeli wykaże, iż we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odnosząc się do wystąpienia przesłanki istnienia zaległości podatkowej wynikającej ze zobowiązania podatkowego, którego termin płatności upływał w czasie pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu Spółki, Dyrektor wskazał, że organ I instancji orzekł o odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. i za IV kwartał 2004r. Zdaniem organu odwoławczego strona nie pełniła obowiązków członka zarządu Spółki "T." w terminie płatności zobowiązania spółki z tytułu podatku VAT za IV kwartał 2004r. i z tego powodu nie może odpowiadać za zaległości jako członek zarządu - stosownie do art. 116 Ordynacji podatkowej. W związku z tym uchylił w części decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie. Za zasadny zaś uznał organ II instancji zakres odpowiedzialności strony za zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. Odnośnie bezskuteczności egzekucji wskazał, że zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. były przedmiotem egzekucji. Postępowanie egzekucyjne zostało umorzone postanowieniem Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...]. z uwagi na ogłoszoną, postanowieniem Sądu Rejonowego w B. z dnia [...] upadłość obejmującą likwidację masy majątku Spółki. Organ podkreślił, że po ostatecznym podziale masy upadłości i sprzedaży majątku upadłego przez syndyka, wierzytelności Pierwszego Urzędu Skarbowego w B.nie zostały zaspokojone. Organ egzekucyjny stwierdził, że Spółka z o.o. "T." z siedzibą w B.pod wskazanym adresem nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnych praw majątkowych, z których organ mógłby prowadzić egzekucję. Majątek Spółki, który wszedł do masy upadłości, został sprzedany przez syndyka. Egzekucja okazała się bezskuteczna z uwagi na brak majątku. Spółka z dniem 30 sierpnia 2008r. postanowieniem sądu rejestrowego została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego. Analizując kolejną z przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członka zarządu, tj. nie złożenie we właściwym czasie wniosku o upadłość lub wszczęcie postępowania układowego albo wykazanie braku jakiejkolwiek winy w niepodjęciu powyższych działań Dyrektor podał, że stosownie do art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2009r. Nr 175, poz. 1361 ze zm.) dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka nieposiadająca osobowości prawnej, obowiązek ten spoczywa na tym kto ma go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Wskazano, że Spółka na koniec 2003r. nie posiadała majątku o wartości pozwalającej na pokrycie wszystkich długów. Wartość kapitału własnego przyjęła wartość ujemną i wyniosła - 298.634,66 zł. Zatem w tym okresie wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Organ przywołał fakt zakończenia stratą prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2001- 2003, która w sposób ciągły z roku na rok się powiększała. Dyrektor Izby Skarbowej ustalił na podstawie bilansów złożonych przez Spółkę za lata 2001-2003 wskaźnik bieżącej płynności finansowej, tj. zdolność przedsiębiorstwa do zachowania płynności w terminowym regulowaniu bieżących zobowiązań. Wskaźniki bieżącej płynności finansowej ustalone na koniec 2001r., 2002r. i 2003r. (liczone jako iloraz wartości majątku obrotowego i wartości zobowiązań za poszczególne lata) wyniosły odpowiednio: 1,21; 0,80; 0,38. Organ podkreślił, że bezpieczny poziom wskaźnika płynności finansowej to przedział między 1,2- 2,00, bowiem przy takiej wartości wskaźnika zachowana jest równowaga finansowa firmy. Wobec powyższego poziom wskaźnika bieżącej płynności finansowej 0,8 na koniec 2002r. wskazuje o braku zachowania równowagi finansowej firmy, znacznym zachwianiu jej płynności finansowej i braku możliwości regulowania zobowiązań. W konsekwencji w ocenie organu złożony 16 grudnia 2004r. wniosek o ogłoszenie upadłości Spółki nie został złożony we właściwym czasie, albowiem podstawy do wystąpienia z takim wnioskiem zaistniały już na początku 2004r. Organ nie zgodził się z zarzutem dotyczącym niedokonania przez organ I instancji żadnych czynności w celu zasygnalizowania podatnikowi faktu istnienia zaległości podatkowej za IV kwartał 2003r. oraz nie podjęcia żadnych działań zmierzających do jej wyegzekwowania. Wyjaśniono, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. w celu zasygnalizowania faktu istnienia zaległości podatkowej za IV kwartał 2003r., wysłał Spółce upomnienie Nr [...]z dnia 10 lutego 2004r. Upomnienie to zostało doręczone podatnikowi w dniu 16 lutego 2004r. Natomiast w dniu 2 marca 2004r. organ pierwszej instancji na ww. zaległość podatkową wystawił tytuł wykonawczy Nr [...] oraz na podstawie zawiadomienia Nr [...], z dnia 9 marca 2004r. dokonał zajęcia prawa majątkowego Spółki z rachunku bankowego. O fakcie tym Spółka została powiadomiona w dniu 15 marca 2004r. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. będąc wierzycielem zaległości podatkowych Spółki za IV kwartał 2003r., nie mógł w ustawowym terminie złożyć wniosku do Sądu (jako wierzyciel Skarbu Państwa) o ogłoszenie jej upadłości, ponieważ nie mógł w tym okresie dokonać prawidłowej oceny sytuacji ekonomicznej i finansowej Spółki na dzień 31 grudnia 2003r. Wskazano w tym kontekście, że uwierzytelniona kopia sprawozdania finansowego firmy "T." Spółka z o.o. za okres od 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2003r. (będącą podstawą do dokonania oceny ekonomicznej przedsiębiorstwa) została przedłożona przez pełnomocnika Spółki w Izbie Skarbowej w B. dopiero w dniu 7 maja 2009r. Dodatkowo organ wskazał na fakt nieterminowego regulowania zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług od listopada 2002r., a w podatku dochodowym od stycznia 2003r. Zobowiązania w podatku dochodowym w okresie od lipca 2003r. do lipca 2004r. uregulowane zostały wskutek prowadzonej egzekucji. Organ podkreślił, że strona nie wskazała mienia podatnika umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatnika, a także nie przedłożyła żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że niezgłoszenie wniosku o upadłość lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego upadłości we właściwym czasie nastąpiło bez jej winy. W związku z powyższym, w opinii organu odwoławczego, nie zaszła przesłanka uwalniająca stronę od odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "T.". Na powyższe rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej A. K. złożył skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej utrzymania w mocy decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w części utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. Skarżący zarzucił, że z sentencji zaskarżonej decyzji nie wynika, za jakie konkretnie zobowiązanie podatkowe - w jakiej wysokości - odpowiedzialność ponosić ma skarżący. Skarżący podniósł, że organ podatkowy nie podał dokładnie wyliczonej kwoty należnych odsetek od zaległości podatkowej stwierdzając, "iż decyzja organu pierwszej instancji obejmowała zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. oraz IV kwartał 2004r. w łącznej kwocie 31.274,57 zł wraz z odsetkami za zwłokę ustalonymi na dzień wydania decyzji w kwocie 20.029 zł." Zdaniem skarżącego, który przywołał w tym zakresie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 maja 2007r., sygn. akt III SA/Wa 96/07, w treści decyzji należało zobowiązanie precyzyjnie określić. Nie jest więc możliwe, aby osoba trzecia sama naliczała odsetki za zwłokę od należności głównej zobowiązania podatnika. Ponadto strona wskazała, że po zsumowaniu kwot zaległości podatkowych wynikających z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, nie zgadza się suma tych zaległości podana w sentencji decyzji. Skarżący ponownie podniósł, "iż w roku 2003 Spółka nie była jeszcze niewypłacalna, zamierzała regulować swoje należności, nie miała zobowiązań przekraczających wartość majątku, a powstanie zaległości podatkowych spowodowane było przejściowymi trudnościami. Zatem nie zachodziły żadne przesłanki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości". Strona przywołując wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sygn. akt I SA/Kr 954/07 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie sygn. akt I SA/Ol 228/08, wyraziła pogląd, że regulowanie z opóźnieniem płatności, czy też regulowanie ich kosztem wyprzedaży majątku może świadczyć o złej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, ale nie jest dowodem na trwałe zaprzestanie płacenia długów rozumiane jako przesłanka ogłoszenia upadłości. O nieterminowym złożeniu wniosku o upadłość nie może świadczyć także fakt, że wierzyciel podatkowy nie uzyskał w postępowaniu upadłościowym pełnego zaspokojenia. W ocenie autora skargi organ podatkowy pominął fakt wynikający ze sprawozdania finansowego za rok 2003r., że bilans na dzień 31 grudnia 2003r. aktywów i pasywów pokrywał się, jak również fakt, iż z wprowadzenia do sprawozdania finansowego nie wynika, że występują okoliczności wskazujące na zagrożenia kontynuowania działalności. Natomiast w treści "dodatkowych informacji i wyjaśnień" zaznaczono, że wartość początkowa środków trwałych na dzień 31 grudnia 2003r. wyniosła 874.399,65 zł. Ponadto spółka na ten dzień dysponowała kapitałem podstawowym w kwocie 20.400 zł oraz kapitałem zapasowym w kwocie 288.123.25 zł. Bezspornym zatem jest, że biorąc pod uwagę powyższe dane, Spółka na początku 2003 r. nie była niewypłacalna, ani nie wystąpiło realne zagrożenie jej niewypłacalności, a posiadany przez Spółkę majątek stanowił wystarczające zabezpieczenie ewentualnych zadłużeń. Skarżący podniósł, że w ocenie biegłego sporządzającego sprawozdanie finansowe nie istniały przesłanki do złożenia wniosku o upadłość. Dlatego też nie miał podstaw do podjęcia decyzji o skierowaniu do sądu takiego wniosku, skoro miał informacje, że nie jest zagrożone dalsze funkcjonowanie Spółki. Za bezzasadny uznał powołany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji argument występowania od 2001 r. straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej oraz fakt, że w latach kolejnych strata ta się powiększała. Sam fakt wystąpienia straty podatkowej nie świadczy jeszcze o tym, że podmiot jest niewypłacalny i zachodzą przesłanki do ogłoszenia jego upadłości. Jest to nadinterpretacja przepisów prawa upadłościowego, które wyraźnie wskazują, w jakich okolicznościach należy złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości . Skarżący podniósł, że w 2003 r. zaległość za IV kwartał była przypadkową, a w przeciągu trzech kwartałów 2004r. wszelkie zobowiązania były regulowane. Zdaniem strony, Spółka funkcjonowała prawidłowo i posiadała wystarczający dochód i majątek, aby regulować zobowiązania. Jej zdaniem występowanie w Spółce w okresie 2003r. i 2004 r nadwyżki podatku należnego nad podatkiem naliczonym świadczy, iż kondycja finansowa Spółki nie była na tyle zła, aby już w 2003 r. składać wniosek o ogłoszenie upadłości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze z zm.) wynika zaś, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga nie została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu, o jakim mowa w art. 145 w. ustawy, oceniona według kryterium zgodności z prawem. Zgodnie ze znajdującym zastosowanie w przedmiotowej sprawie art.116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: 1) nie wykazał, że: a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy; 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części (§1). Odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Stosownie natomiast do art. 116 § 4 Ordynacji podatkowej przepisy w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki mają zastosowanie także do byłego członka zarządu. Z ustalonego przez organy podatkowe, a niekwestionowanego przez stronę skarżącą stanu faktycznego wynika, że w okresie objętym decyzją organu I instancji (za IV kwartał 2003r.) skarżący pełnił funkcję członka zarządu Przedsiębiorstwa "T." Sp. z o.o. Zatem organy prawidłowo przyjęły, że została spełniona pierwsza z przesłanek pozytywnych jaką jest pełnienie obowiązków członka zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego za IV kwartał 2003r. W kwestii drugiej przesłanki, tj. bezskuteczności egzekucji organy wskazały, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w B. Wydział XV Gospodarczy z dnia 19 maja 2006r. nastąpiło zakończenie postępowania upadłościowego (k. nr 8 akt administracyjnych). Po ostatecznym podziale masy upadłościowej i sprzedaży majątku upadłego, wierzytelności Pierwszego Urzędu Skarbowego w B. nie zostały zaspokojone. Organ I instancji podjął zatem działania zmierzające do wyegzekwowania z majątku Spółki zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług (k. nr 11-22 akt administracyjnych), jednakże tytuły wykonawcze zostały zwrócone wierzycielowi. Organ egzekucyjny podał, że w lokalu położonym w B. Spółka "T." nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada żadnych praw majątkowych. Powyższych ustaleń dokonanych przez organy skarżący również nie zakwestionował. W świetle powyższego punktem wyjścia do uznania decyzji organu podatkowego za zgodną z prawem było przyjęcie przez Sąd stanu faktycznego, który przedstawił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a którego kształtu strona w skardze skutecznie nie zdołała podważyć. Przedmiot sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły brak przesłanek egzoneracyjnych (zwalniających z odpowiedzialności). Odnosząc się do przesłanki z art. 116 § 1 Ordynacji uwalniającej od odpowiedzialności członka zarządu należałoby ocenić czy mając na uwadze kondycję finansową Spółki wynikającą m.in. ze sprawozdania finansowego za 2003 r., we "właściwym czasie" złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe albo wykazano brak winy w nie podjęciu działań w tym kierunku. Zdaniem Sądu "właściwy czas" na zgłoszenie odpowiednich wniosków w rozumieniu art. 116 §1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z pkt 2 tego przepisu powinien być rozumiany jako okres, w którym zgodnie z obowiązującymi przepisami istnieje obowiązek zgłoszenia takiego wniosku. Sąd w pełni podziela w tym przypadku pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (wyrok z dnia 3 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/GL 708/07), który przyjął, że "ustalając w rozpatrywanej sprawie zakres pojęcia "właściwy czas", użytego w treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej niepodobna będzie abstrahować od regulacji zawartej w art. 21 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.)". Zgodnie z powołanym przepisem: dłużnik jest zobowiązany, nie później niż w terminie do dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości(ust. 1); jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1 spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami (ust. 2); osoby, o których mowa w ust. 1 i 2 ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie określonym w ust. 1 (ust. 3). Zdaniem Sądu należało wiec przyjąć, że "właściwy czas" na zgłoszenie wniosku o upadłość nastąpił z momentem kiedy wartość zobowiązań Spółki przekroczyła wartość jej majątku (por. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2006r. sygn. akt II FSK 1287/05). W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe ustaliły, że co najmniej z dniem 31 grudnia 2003r. posiadany przez Spółkę majątek nie wystarczał na zaspokojenie długów. Z uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji (str.9 decyzji) wynika, że majątek obrotowy Spółki na koniec 2003r. stanowił kwotę 315.237,48 zł przy zobowiązaniach wynoszących kwotę 828.510,56 zł. Dodatkowo organ II instancji na podstawie bilansów złożonych przez Spółkę za lata 2001-2003 ustalił wskaźnik bieżącej płynności finansowej, tj. zdolność przedsiębiorstwa do zachowania płynności w terminowym regulowaniu bieżących zobowiązań. Wskaźniki bieżącej płynności finansowej ustalone na koniec 2001r., 2002r. i 2003r. (liczone jako iloraz wartości majątku obrotowego i wartości zobowiązań za poszczególne lata) wyniosły odpowiednio: 1,21; 0,80; 0,38. Organ podkreślił, że bezpieczny poziom wskaźnika płynności finansowej to przedział między 1,2 - 2,00, bowiem przy takiej wartości wskaźnika zachowana jest równowaga finansowa firmy. Wobec powyższego poziom wskaźnika bieżącej płynności finansowej 0,8 na koniec 2002r. wskazuje o braku zachowania równowagi finansowej firmy i znacznym zachwianiu jej płynnością finansową. Dalej organ wskazał, że poziom wskaźnika 0,38 na koniec 2003r. świadczy o całkowitym zachwianiu równowagi finansowej i braku możliwości regulowania zobowiązań. Wskazane powyżej wywody Sąd uznał za całkowicie uzasadnione w świetle zebranego materiału dowodowego. W skardze pełnomocnik podnosi pominięcie przez organ treści "dodatkowych informacji i wyjaśnień" do bilansu Spółki za rok 2003 (k. nr 104 akt administracyjnych), z których to wynika, że podatnik dysponował na dzień 31 grudnia 2003r. kapitałem podstawowym w wysokości 20.400 zł oraz kapitałem zapasowym w kwocie 288.123,25 zł. W ocenie strony okoliczność ta niezbicie świadczy, że w 2003r. Spółka była wypłacalna, a posiadany majątek stanowił wystarczające zabezpieczenie ewentualnych zadłużeń. Zdaniem Sądu, powyższy zarzut skargi jest całkowicie bezzasadny. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokładnie przeanalizował bilans Spółki za 2003r. (k. nr 100-103 akt administracyjnych). Prawidłowo organ ustalił, że na dzień 31 grudnia 2003r. zobowiązania Spółki osiągnęły wartość 828.510,56 zł, a wartość bilansowa przedsiębiorstwa wynosiła 529.875,90 zł, w tym majątek trwały przyjął wartość 214.602,42 zł, zaś aktywa obrotowe wysokość - 315.273,49 zł. Trafnie zatem organ podkreślił, że z powyższego bilansu wynika, iż suma zobowiązań przekroczyła wartość bilansową Spółki. Stan ten nie zmienił tendencji również w 2004r., albowiem w bilansie sporządzonym na dzień 31 października 2004 r. (k. nr 3 akt administracyjnych) zobowiązania Spółki osiągnęły wartość 1.153.011,65 zł, a wartość bilansowa Spółki wynosiła 480.841,61 zł. W tym miejscu Sąd podkreśla, iż wskazując na dane zawarte w "dodatkowych informacjach i wyjaśnieniach" załączanych do bilansu za 2003r., a dotyczących posiadanego przez stronę kapitału, skarżący całkowicie pominął fakt, że w tym samym okresie zobowiązania Spółki wynosiły 828.510,56 zł, strata netto stanowiła kwotę 441.922,99 zł, zaś strata z lat ubiegłych kształtowała się w kwocie 190.540,35 zł, przy czym kapitał własny określony został w wartościach ujemnych, tj. 298.634,66 zł. Ujemna wartość kapitału własnego oznacza, że strata Spółki przekroczyła jego wartość. Sąd zauważa, że w bilansie na koniec 2002r. kapitał (fundusz zapasowy) wyniósł 308.923,25 zł, natomiast na koniec 2003r. - 0 zł. Ponadto, pokrywanie się danych z pozycji aktywów i pasywów nie ma znaczenia dla oceny sytuacji finansowej Spółki w świetle okoliczności, że wartość krótkoterminowych zobowiązań na dzień 31 grudnia 2003r. wyniosła 828.510,56 zł, tym samym przekroczyła ona wartość całego majątku Spółki (aktywów), które wyniosły 529.875,90 zł. Sąd zauważa także, że aktywa środków trwałych na koniec roku wynosiły 214.602,42 zł, natomiast samych środków trwałych zaledwie 125.929,38 zł. W świetle przywołanych danych liczbowych powoływanie się przez skarżącego na "wprowadzenie" do sprawozdania finansowego sporządzonego na dzień 31 grudnia 2003r. (k. nr 106 akt administracyjnych) i podpisane przez osobę prowadzącą księgi rachunkowe jest bez znaczenia dla sprawy. Założenie, że "nie występują okoliczności wskazujące na zagrożenie kontynuowania działalności", jest bowiem pozbawione racjonalnego uzasadnienia i nie może stanowić podstawy do uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności za zaległości Spółki. Z przywołanych danych bowiem jasno wynika, że wskazany przez pełnomocnika kapitał podstawowy nie starczyłby nawet na pokrycie straty, a pozostaje jeszcze strata z lat ubiegłych i zobowiązania bieżące przy kapitale własnym określonym w wartościach ujemnych. W świetle powyższego powołanie się przez organy podatkowe na nieterminowe regulowanie należności podatkowych było tylko dodatkowym argumentem wskazującym na stan finansów Spółki. W ocenie Sądu zebrany przez organ i rzetelnie przeanalizowany materiał dowodowy uzasadnia stanowisko, że wniosek o upadłość złożony został w niewłaściwym czasie, niezgodnie z przepisami ustawy prawo upadłościowe i naprawcze. Z przeprowadzonego przez organy postępowania wynika również, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu i nie wskazał żadnych okoliczności, iż nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy. Odnośnie wysokości zaległości podatkowej i odsetek za zwłokę, którymi obciążono skarżącego, należy stwierdzić, że zarzuty są niezasadne. Zauważyć należy, że organ postanowieniem z dnia 7 stycznia 2010r. (k. nr 177 akt administracyjnych) sprostował oczywistą omyłkę w zakresie kwoty zaległości (sprostowanie na korzyść strony). Podkreślić należy, że organ I instancji w sentencji decyzji podał łączną kwotę zaległości w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2003r. i IV kwartał 2004r. oraz łączną kwotę odsetek. Uzasadnienie decyzji zawiera jednak wyodrębnienie tej kwoty na zaległość za IV kwartał 2003r. (15.166,97 zł) i odrębnie za IV kwartał 2004r. (16.107,60 zł). Także w decyzji II instancji (uzasadnienie – s.1) podano odrębnie kwoty zaległości za IV kwartał 2003r. i za IV kwartał 2004r., które po uwzględnieniu postanowienia o sprostowaniu są tożsame z podanymi przez organ I instancji. Wysokość zatem zaległości jest znana i odczytanie tej kwoty nie nastręcza żadnych trudności. Prawdą jest, że organ II instancji nie podał wysokości odsetek za zwłokę, jednakże Sąd zauważa, iż uchylenie przez organ odwoławczy w części decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w tej części powoduje, że proporcjonalnie zmniejszyła się kwota odsetek za zwłokę, za które ponosi odpowiedzialność skarżący (znana kwota zaległości oraz stawka odsetek za zwłokę). Prawidłowo również organ podał i uzasadnił, że wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2007r. sygn. akt III SA/Wa 96/07 zapadł na tle innego stanu. Reasumując należy stwierdzić, że z przeprowadzonego przez organy postępowania wynika, iż skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu i nie wskazał żadnych okoliczności, które pozwalałyby skonstatować, że nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości we właściwym czasie nastąpiło bez jego winy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. H. Adamczewska – Wasilewicz L. Kleczkowski U. Wiśniewska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło