I SA/Bd 736/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-01-14

Skład orzekający: Tomasz Wójcik, Urszula Wiśniewska, Joanna Ziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia, jeśli organ egzekucyjny powołuje się na skuteczne doręczenie upomnień zawieszających bieg terminu przedawnienia, mimo twierdzeń zobowiązanego o braku ich otrzymania?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że postępowanie egzekucyjne nie powinno zostać umorzone z powodu przedawnienia. Organy prawidłowo ustaliły, że należności nie uległy przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony poprzez doręczenie upomnień. Doręczenia te, dokonane na adres zamieszkania zobowiązanego, były skuteczne, nawet jeśli nastąpiły do rąk dorosłych domowników, co zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, wywołuje skutki prawne dla adresata.
Stan faktyczny
Dyrektor Oddziału ZUS prowadził postępowanie egzekucyjne z majątku B. C. w sprawie zaległości w składkach na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2013 r. do sierpnia 2014 r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia należności. Organ egzekucyjny odmówił umorzenia, wskazując na zawieszenie biegu przedawnienia wskutek doręczenia upomnień. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając brak skutecznego doręczenia upomnień i tym samym przedawnienie należności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi B. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 września 2024 r., Nr 0401-IEE1.7113.13.2024.2 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku B. C. (dalej także: Skarżący, Strona, Zobowiązany) na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...] z dnia [...] r., [...] z dnia [...] r. Powyższe tytuły wykonawcze obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za miesiące od września 2013 r. do sierpnia 2014 r. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W toku prowadzonego postępowania, zawiadomieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny zajął inną wierzytelność pieniężną. Pismem z dnia [...] r. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał na przedawnienie należności. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny stwierdził, że należności objęte tytułami wykonawczymi nie przedawniły się z uwagi na wystąpienie okoliczności zawieszających bieg terminu przedawnienia. Tym samym należności te są nadal wymagalne. W zażaleniu Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem organu egzekucyjnego, że w sprawie nie doszło do przedawnienia należności. Podniósł, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego musi być poprzedzone doręczeniem pisemnego upomnienia. W tym zakresie zarzucił, że nie otrzymał zarówno upomnień, jak i tytułów wykonawczych. Jeśli były wysłane, to na niewłaściwy adres. Nie można zatem stwierdzić, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego określona w art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a." – nie zaistniała. Organ w tym zakresie wskazał, że zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – dalej: "u.s.u.s." – należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Wobec powyższego, do składek za miesiące od września 2013 roku do sierpnia 2014 roku obowiązuje 5 letni okres przedawnienia liczony od dnia, w którym należności te stały się wymagalne. Składki za poszczególne miesiące Skarżący zobowiązany był opłacić odpowiednio w miesiącach od października 2013 roku do września 2014 roku. Przedawnienie tych należności nastąpiłoby - co do zasady - odpowiednio w miesiącach od października 2018 roku do września 2019 roku. Jednakże, jak słusznie ocenił organ egzekucyjny, dochodzone należności nie uległy przedawnieniu, bowiem przed upływem terminu przedawnienia doszło do zawieszenia jego biegu na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia dochodzonych należności nastąpiło: dla należności z tytułu składek za miesiące od września do listopada 2013 roku - z dniem doręczenia upomnienia nr UP UPM560214000172, tj. [...] roku; dla należności z tytułu składek za miesiące od grudnia 2013 roku do lutego 2014 roku - z dniem doręczenia upomnienia nr UP UPM560214001111, tj. [...] roku; dla należności z tytułu składek za miesiące od marca do czerwca 2014 roku - z dniem doręczenia upomnienia nr UP UPM560214002521, tj. [...] roku; dla należności z tytułu składek za lipiec i sierpień 2014 roku - z dniem doręczenia upomnienia nr UP UPM560214003407, tj. [...] roku. W datach doręczenia ww. dokumentów żadna z należności nie była przedawniona, nie upłynął bowiem termin określony w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Wszczęte wobec Zobowiązanego postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone, wobec czego bieg terminu przedawnienia pozostaje nadal zawieszony. Tym samym należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. W aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru, z których wynika, że upomnienia zostały skierowane na adres zamieszkania Skarżącego ([...], [...]) i skutecznie doręczone. Upomnienie nr UP UPM560214002521 Zobowiązany odebrał osobiście. Pozostałe upomnienia, z powodu nieobecności Strony w miejscu zamieszkania, doręczono do rąk dorosłych domowników, którzy odbiór korespondencji potwierdzili własnoręcznym podpisem. Upomnienia nr UP UPM560214000172 oraz UP UPM560214001111 odebrała R. C., natomiast upomnienie nr UP UPM560214003407 - M. C.. Zgromadzone akta sprawy potwierdzają również doręczenie odpisów tytułów wykonawczych. Ze zwrotnych potwierdzeń odbioru wynika jednoznacznie, że odpisy tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] zostały odebrane [...] roku i [...] roku przez R. C.. Natomiast odbiór odpisów tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...] potwierdził [...] roku oraz [...] roku P. C.. Wszystkie tytuły wykonawcze wysłane były na ww. adres zamieszkania Strony. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał stanowisko Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. - wyrażone w zaskarżonym postanowieniu - za prawidłowe i zgodne z przepisami prawa. Należności objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Nie została zatem spełniona przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. stanowiąca podstawę do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy z uwagi na spełnienie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Skarżący stwierdził, że z uwagi na brak skutecznego doręczenia pisemnego upomnienia w sprawie powinno dojść do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest ocena prawidłowości stanowiska organu egzekucyjnego, dotyczącego odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych numerach: [...] obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2013 r. do sierpnia 2014 r. Zdaniem Skarżącego postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone ze względu na przedawnienie należności z uwagi na niedoręczenie upomnień stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a., co spowodowało, że nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności składkowych. Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie i dlatego zastosowanie znajdują przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym przed dniem [...] r. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał, 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Powyższy przepis enumeratywnie określa przesłanki stanowiące podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wystąpienie którejkolwiek z nich oznacza konieczność umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żadna z wymienionych wyżej sytuacji nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Skarżący powołując się na art. 24 ust. 5b u.s.u.s. podnosi, że składki uległy przedawnieniu, co wymaga zbadania, czy w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. W pierwszej kolejności należy podać, że pojęcie obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się do obowiązku, który legł u podstaw wszczęcia postępowania egzekucyjnego, czyli chodzi tu o obowiązek istniejący, wymagalny i jednocześnie którego niewykonanie przez Zobowiązanego doprowadziło do uruchomienia postępowania zmierzającego do jego wyegzekwowania. Przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie powołanego wyżej przepisu jest upływ terminu przedawnienia należności, który to termin, w odniesieniu do niniejszej sprawy regulują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. To, że przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego przewidziana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. odnosi się także do przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1765/22). W tym miejscu należy przytoczyć przepisy regulujące przedawnienie składek. W obecnym brzmieniu art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Biorąc pod uwagę szereg zmian regulacji dotyczących okresu przedawnienia należności z tytułu składek, mając jednakże na uwadze, że rozpoznawana sprawa dotyczy umorzenia należnych składek obejmujących lata 2013 i 2014, nie budzi wątpliwości, że w grę wchodzi 5-letni termin przedawnienia liczony od dnia, w którym należności te stały się wymagalne. Dla prawidłowego ustalenia terminu przedawnienia analizy wymagało także czy doszło zawieszenia biegu terminu przedawnienia oraz ustalenia okresów tego zawieszenia stosownie do art. 24 ust. 5b u.s.u.s. W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od pierwszego dnia miesiąca, w którym nastąpiło rozpoczęcie potrąceń ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez Zakład lub podjęcie pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do ostatniego dnia miesiąca, w którym zakończono potrącenia, lub do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ podał, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, powodującą zawieszenie biegu terminu przedawnienia było doręczenie upomnień. Z akt sprawy wynika, że upomnienia zostały skutecznie doręczone na adres zamieszkania Strony w terminach wyszczególnionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (por. k. 34v. akt admin.), czyli osobiście do rąk Zobowiązanego lub pełnoletnich domowników. Jednakże należy wskazać, że w odniesieniu do określenia co stanowi pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek w literaturze i orzecznictwie istotnie prezentowany jest pogląd, że należy za taką uznać pisemne upomnienie skierowane do dłużnika, albowiem bez doręczenia upomnienia nie jest możliwe wszczęcie postępowania egzekucyjnego (por. M. Bartoszewska [w:] J. Wantoch-Rekowski (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, WKP Warszawa 2015, art. 24.). Podobnie wskazuje się, że przez "(...) pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., zdaniem SN należy rozumieć czynność bezpośrednio związaną z postępowaniem egzekucyjnym, jaką może być np. wystawienie tytułów wykonawczych, zajęcie wynagrodzenia, czyli czynności stricte egzekucyjne, ale także orzeczenia czy pisma kierowane do strony, z których treści bądź uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności, czy w końcu doręczenie upomnienia z zagrożeniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w rozumieniu art. 15 § 1 u.p.e.a. (wyrok SN z [...] r., II USKP 82/21, LEX nr 3352071). W sądownictwie administracyjnym formułowany jest jednak pogląd, że upomnienie nie może zostać uznane za pierwszą czynność egzekucyjną zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, o której dłużnik został zawiadomiony (por. np. wyrok NSA z 9.02.2022 r., I GSK 1210/21, LEX nr 3338333; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21.10.2021 r., II SA/Go 813/21, LEX nr 3253749)" – por. P. Dobrowolski [w:] K. Antonów (red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, WKP Warszawa 2024, art. 24. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalił się pogląd zgodnie z którym "z treści zdania drugiego art. 15 § 1 u.p.e.a. wynika, że postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia. Wprost zatem z tego przepisu wynika, że upomnienie, czy raczej doręczenie upomnienia przez wierzyciela zobowiązanemu, jest czynnością realizowaną poza postępowaniem egzekucyjnym. Przed jego wszczęciem, dopiero bowiem po upływie 7 dni od doręczenia upomnienia możliwe jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Przez pierwszą czynność zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., należy rozumieć czynność zmierzającą bezpośrednio do wyegzekwowania zobowiązania, realizowaną w toku egzekucji, a zatem może to być wystawienie tytułu wykonawczego, dokonanie zajęcia, np. rachunku bankowego, czyli dokonanie stricte czynności egzekucyjnych. Wystawienia i doręczenia upomnienia (art. 15 u.p.e.a.) nie można zatem uznać za pierwszą czynność egzekucyjną skutkującą zawieszeniem biegu terminu przedawnienia należności składkowych" (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2023 r., sygn. akt I GSK 1450/19; analogicznie NSA w wyrokach: z dnia 19 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3443/21 oraz z dnia 9 lutego 2022 r., sygn. akt I GSK 1210/21). Niezależnie od wniosków wypływających z przedstawionych wyżej rozważań stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie przed upływem 5-letniego terminu przedawnienia wynikającego z art. 24 ust. 4 u.s.u.s. doszło do doręczenia wymienionych wyżej tytułów wykonawczych, i miało to miejsce po skutecznym doręczeniu upomnień, od czego z kolei – przy uwzględnieniu okoliczności sprawy –uwarunkowane było prawidłowe wszczęcie egzekucji z zachowaniem przesłanek wynikających z art. 15 § 1 u.p.e.a. Odnosząc się do zagadnienia prawidłowości, skuteczności doręczenia zarówno upomnień, jak i tytułów wykonawczych należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Jak wskazuje się w literaturze, doręczenie pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu zostaje dokonane prawidłowo w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: adresat przebywa w mieszkaniu – choć w chwili doręczania przesyłki jest w tym mieszkaniu nieobecny; chodzi o nieobecność czasową; tymczasowe aresztowanie lub odbywanie kary pozbawienia wolności przez adresata pisma wykluczają zatem możliwość doręczenia pisma w trybie określonym w art. 43 k.p.a.; pismo przyjmuje za pokwitowaniem osoba wymieniona w komentowanym przepisie, doręczyciel nie ma swobody wyboru odbiorcy, ale powinien zachować kolejność przewidzianą w tym przepisie; osoba odbierająca pismo zobowiązuje się do jego oddania adresatowi osobiście; na drzwiach mieszkania adresata doręczyciel zamieszcza zawiadomienie o doręczeniu zastępczym dokonanym do rąk innych osób niż domownicy, tj. do rąk sąsiada lub dozorcy. Konieczne jest również potwierdzenie odbioru pisma na zasadach ogólnych, określonych w art. 46. (por. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 13, WKP Warszawa 2021). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowany jest pogląd, że "określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma, jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi, oraz że pismo to zostało mu doręczone. Przy tym, z przepisu tego nie wynika, że norma prawna w nim zawarta wymaga, aby "podjęcie się oddania pisma adresatowi" miało formułę wyraźnego oświadczenia, z którego treści wynikać miałaby zgoda odbiorcy na przyjęcie pisma i zobowiązanie do osobistego oddania go adresatowi." (por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2022 r., sygn. akt I GSK 2703/18). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "niestaranność domownika, który zobowiązał się do przekazania pisma adresatowi, nie powinna w sposób automatyczny zwalniać adresata z odpowiedzialności za skutki doręczenia (...). Adresat będzie zmuszony ponieść konsekwencje zaniedbań domownika bowiem niedbalstwo domownika jest traktowane tak samo, jak adresata przesyłki. (...). Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, iż skarżący (...) wiedząc, że z jego inicjatywy toczy się postępowanie przed organem, powinien liczyć się z ewentualnością kierowania do niego korespondencji i to niezależnie od tego, czy jest osobą mającą bardziej szczegółowe rozeznanie w prawie procesowym" (por. wyrok NSA z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt I GSK 2369/18 – wraz z powołanym tam orzecznictwem). Z tych też przyczyn z punktu widzenia oceny skuteczności doręczeń Skarżącemu korespondencji w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje podnoszony na etapie zażalenia przez niego argument, że "na żadnym dokumencie nie może być" jego podpisu, a o wysłaniu do niego upomnień i tytułów wykonawczych dowiedział się dopiero z treści uzasadnienia postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego z dnia [...] r. Odnosząc dodatkowo powyższe rozważania do ustaleń w zakresie okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, co też znajduje odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, upomnienia zostały skierowane na adres zamieszkania Skarżącego i odebrane niego osobiście (upomnienie nr UP UPM560214002521), bądź przez dorosłych domowników: R. C. (upomnienia nr: UP UPM560214000172, UP UPM560214001111) i M. C. (upomnienie nr UP UPM560214003407), które własnoręcznym podpisem potwierdziły odbiór korespondencji i zobowiązały się do przekazania jej adresatowi. Analogicznie rzecz miała się z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych również skierowanych na adres zamieszkania Skarżącego. Poszczególne odpisy tych tytułów zostały odebrane przez dorosłych domowników: R. C. (nr [...] w dniu [...] r., nr [...] w dniu [...] r.) i P. C. (nr [...] w dniu [...] r. i nr [...] w dniu [...] r.), co wynika ze znajdujących się w aktach potwierdzeń odbioru. Nie budzi przy tym wątpliwości, że adres, na który wysłane zostały upomnienia i tytuły wykonawcze ([...], [...]) był prawidłowy. Świadczy o tym nie tylko fakt, że Skarżący wskazywał go zarówno we wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, jak również w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. z dnia [...] r., ale przede wszystkim to, że jako adresat odebrał jedno ze skierowanych do niego upomnień. Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie narusza obowiązujących przepisów prawa procesowego i materialnego (w tym powołanych w skardze) w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, nie zachodzą podstawy do jego uchylenia. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. J. Ziołek T. Wójcik U. Wiśniewska

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło