I SA/Bd 740/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Mariusz Pawełczak po rozpoznaniu w dniu 11 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. Sp. z o.o. w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. Sp. z o.o. w likwidacji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej postanowił: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W oświadczeniu o majątku i dochodach w pozycji wysokość zysku lub starty za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółka wykazała kwotę [...]zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł, wysokość kapitału zakładowego wynosi [...] zł. Wskazano, że spółka znajduje się obecnie w trakcie likwidacji i nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej. W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego skarżąca przedłożyła: spis wierzycieli; spis majątku; wyciąg z rachunku bankowego; CIT-8 za okres od [...] października 2015r. do [...] września 2016r.; deklaracje VAT-7 za okres od stycznia do sierpnia 2017r. Ponadto skarżąca oświadczyła, że: nie posiada wymagalnych i niespornych wierzytelności wobec kontrahentów i innych podmiotów; spółka nie zatrudnia pracowników; na dzień złożenia wniosku spółka nie ponosi żadnych kosztów związanych z funkcjonowaniem. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 - dalej zwana p.p.s.a), właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W myśl art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. osobie prawnej a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. Analiza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanej dokumentacji pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącej spółki nosi znamiona wyjątkowości. Jak wynika z nadesłanych dokumentów oraz udzielonych informacji spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie osiąga żadnych dochodów, nie posiada majątku ani środków pieniężnych na rachunkach bankowych, nie zatrudnia żadnych pracowników, jest w trakcie likwidacji. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że jedyną opłatą podlegającą uiszczeniu na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi, orzekający uznał, że zasadne jest udzielenie pomocy sądowej skarżącej w postaci zwolnienia od uiszczenia tego wpisu. Jednocześnie orzekający nie znalazł podstaw, by ustanowić na rzecz skarżącej pełnomocnika z urzędu, podzielając w tym względzie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane m.in. w postanowieniu z [...] maja 2008r., sygn. akt I FZ 154/08. Sąd ten wyraził pogląd, że ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 p.p.s.a. nie jest uzasadniona obawa skarżącej, że bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu sądowym. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Podobnie wypowiedział się NSA w postanowieniu z [...] czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 240/08, wskazując, że oceniając zasadność wniosku o przyznanie pełnomocnika Sąd powinien uwzględnić procesową konieczność jego powołania, tj. powinien brać pod uwagę takie elementy jak: aktualne stadium postępowania, dotychczasowy sposób postępowania strony przed sądem, konieczność posiadania szczególnych uprawnień przy wykonywaniu czynności procesowych - przymus adwokacko-radcowski. Reasumując należy stwierdzić, że brak jest procesowej konieczności powołania zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania. Tego rodzaju orzeczenie zabezpiecza prawo strony do sądu, nie skutkując równocześnie przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.