I SA/Bd 744/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Teresa Liwacz (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka sędzia WSA Tomasz Wójcik Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Majkut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. umarza postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, 3. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz R. O. kwotę [...]zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 1. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w B. orzekł o odpowiedzialności skarżącego jako byłego Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. solidarnie z ww. spółką za zaległości tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2013r., od stycznia do marca 2014r., od stycznia do marca 2015r., od maja do sierpnia 2015r. oraz z tytułu podatku o którym mowa w art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za miesiące marzec 2014r., odsetki za zwłokę oraz koszty postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie [...]zł i umorzył postępowanie w części dotyczącej orzeczenia odpowiedzialności skarżącego za koszty postępowania egzekucyjnego powstałe w związku z koniecznością dochodzenia podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do września 2013r., od stycznia do marca 2015r. i od maja do sierpnia 2015r. 2. P. z dnia [...] czerwca 2018r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2018r. oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący podniósł, że korespondencja kierowana była do niego na nieprawidłowy adres. Ponadto skarżący wskazał, że w okresie od [...] lutego 2017r. do chwili obecnej z powodu problemów zdrowotnych przebywał na zwolnieniu lekarski, a następnie świadczeniu rehabilitacyjnym. W tym okresie podejmował szereg czynności związanych z ochroną i rehabilitacją zdrowia, co wiązało się z częstą nieobecnością pod adresem wskazanym w zaskarżonym orzeczeniu administracyjnym. Skarżący oświadczył również, że w okresie podejmowanych prób doręczenia decyzji przebywał poza granicami kraju, stąd też nie miał możliwości odbioru dokonania odbioru przesyłki. 3. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W motywach rozstrzygnięcia organ przywołał regulacje zawarte w art. 162 O.p., regulujące instytucję przywrócenia terminu. Podał, że w niniejszej sprawie decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 O.p. w dniu [...] maja 2018r. Termin do wniesienia odwołania, określony w art. 223 § 2 pkt 1 O.p., rozpoczął więc swój bieg dnia [...] maja 2018r. i upłynął w dniu [...] maja 2018r. Natomiast odwołanie skarżący nadał w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] czerwca 2018r., a więc z uchybieniem terminu do jego wniesienia (po upływie 28 dni). Dalej organ stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia i spełnia wymogi określone w art. 168 O.p. Zdaniem organu argumentacja skarżącego, że w okresie od [...] lutego 2017r. do chwili obecnej z powodu problemów zdrowotnych przebywał na zwolnieniu lekarskim, a następnie świadczeniu rehabilitacyjnym, co wiązało się również z częstymi pobytami poza granicami kraju, nie uzasadnia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie organ wyjaśnił, że skarżący nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających jego pobyt na zwolnieniu lekarskim jak i poza granicami kraju w okresie od [...] marca 2018r. do [...] maja 2018 r., tj. kiedy organ pierwszej instancji prowadził postępowanie w zakresie odpowiedzialności podatkowej za zaległości spółki z o.o. [...]. Przedłożone do wniosku dokumenty dotyczą przyznanego skarżącemu prawa do świadczenia rehabilitacyjnego za okres: od [...] sierpnia 2017r. do [...] listopada 2017r. i od [...] listopada 2017r. do [...] grudnia 2017r. (decyzja ZUS Oddział T. z dnia [...] września 2017r.), od [...] grudnia 2017r. do [...] kwietnia 2018r. (decyzja ZUS Oddział w T. z dnia [...] stycznia 2018r.), od [...] kwietnia 2018r. do [...] lipca 2018r. (decyzja ZUS Oddział w T. z dnia [...] maja 2018r.) oraz orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] września 2017r. i [...] stycznia 2018r. ustalające skarżącemu niezdolność do pracy i uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 4 miesięcy. Z powołanej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] wynika, że świadczenie rehabilitacyjne zostało przyznane skarżącemu na jego wniosek z dnia [...] kwietnia 2018r. Tym samym w miesiącu kwietniu 2018r. skarżący musiał przebywać w T. skoro złożył przedmiotowy wniosek. Wymieniona wyżej decyzja również musiała być odebrana przez skarżącego osobiście lub za pośrednictwem osoby upoważnionej do odbioru. Zatem w tym wypadku skarżący podjął stosowne działania i zadbał o własne interesy. Organ wskazał również, że skarżący miał prawo wyjechać na dłuższy czas i nie przebywać pod adresem, pod który kierowana była korespondencja, jednakże nie tłumaczy to skutków nie odbierania korespondencji. Jeżeli skarżący nie mógł osobiście odbierać korespondencji, to wówczas należało podjąć kroki zmierzające do ustanowienia pełnomocnika dla jej odbioru, aby zapobiec niekorzystnym skutkom związanym z brakiem jej odbioru. organ podkreślił, że skarżący nie wykazał przy tym żadnych okoliczności, które uniemożliwiłyby mu ustanowienie pełnomocnika dla doręczeń. Ponadto w ocenie organu okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły dochowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu należytej staranności. Organ nie podzielił również zarzutu skarżącego o kierowaniu do niego korespondencji na niewłaściwy adres. Reasumując organ stwierdził, że skarżący nie spełnił wymogów wynikających z art. 162 O.p. tj, nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. 4. W skardze na ww. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2018r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że należycie wyjaśnił i uzasadnił przyczyny, dla których nie było możliwe złożenie przez niego odwołania w przepisanym terminie. Wskazał, że nie otrzymał żadnego zawiadomienia o toczącym się postępowaniu podatkowym, podejmowanych czynnościach oraz wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia [...] kwietnia 2018r. Ponadto skarżący stwierdził, że nie otrzymał żadnego awiza o nieodebranych pismach z urzędu skarbowego. Skarżący nie zgadza się ze stanowiskiem organu podatkowego, że w tak ważnej dla niego sprawie, niosącej konsekwencje finansowe, świadomie i ze swojej winy zaniedbał swoje prawa i celowo dopuścił do uchybienia terminowi do złożenia odwołania. Przeprowadzona w tym zakresie ocena przesłanek do przywrócenia terminu, w jego ocenie jest błędna i narusza przepisy postępowania w zakresie zachowania obiektywizmu, rzetelności i oparcia stanu faktycznego na całokształcie materiału zebranego w sprawie. Zdaniem skarżącego okoliczność długotrwałego przebywania na zwolnieniu lekarskim i potem rehabilitacja miała istotne znaczenie dla oceny faktycznej możliwości podejmowania przez niego skutecznych czynności zarówno w toku postępowania jak i w stosunku do decyzji z dnia [...] kwietnia 2018r., co zostało potwierdzone stosownymi zaświadczeniami i dokumentami przedłożonymi do akt sprawy. Podejmowanie przez skarżącego jakichkolwiek czynności proceduralnych, w jego ocenie, byłoby sprzeczne z istotą pozostawania w okresie niezdolności do pracy. W ocenie strony bezspornym winno być to, że powziął wiedzę o wydanej decyzji dopiero na skutek doręczenia informacji o prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, tj. w dniu [...] czerwca 2018 r. Zatem wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem 7 -dniowego terminu do złożenia wniosku, w którym przytoczone i uprawdopodobnione zostały okoliczności dotyczące niezawinionego uchybienia wraz ze stosownym odwołaniem. Interpretacja organu podatkowego w zakresie podejmowanych przez skarżącego czynności związanych ze sprawą świadczenia rehabilitacyjnego, była jednostronna i w żaden sposób nie podważała, że fizycznie nie otrzymał korespondencji od organu skarbowego oraz żadnego awiza. Skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji została wydana dopiero w dniu [...] kwietnia 2018r., czyli w dużej odległości czasowej od dnia [...] kwietnia 2018 r., gdy skarżący składał wniosek do ZUS o świadczenie rehabilitacyjne. Skoro, zatem odbierał korespondencje z ZUS to nie istniały również przeszkody do odbioru innej korespondencji, gdyby była doręczana właściwie. W jego ocenie organ podatkowy nie udowodnił ponad wszelką wątpliwość, że korespondencja czy awiza faktycznie do niego dotarły, czy też odmówił ich odbioru. Taka sytuacja według skarżącego nie miała miejsca. W ocenie skarżącego stanowisko organu odwoławczego w przedmiocie ustanowienia pełnomocnika do odbioru wszelkiej korespondencji, było pozbawione racjonalności i sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego. Skarżący w tym sporze występuje jako osoba fizyczna, a nie jednostka prowadząca działalność gospodarczą. Organ nie podjął żadnej innej, poza przesyłką pocztową, próby doręczenia korespondencji, chociażby poprzez upoważnionego pracownika organu. Zdaniem strony przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja prowadzi do zamknięcia skarżącemu drogi do weryfikacji prawidłowości postępowania podatkowego. Taka sytuacja jest niedopuszczalna w świetle obowiązujących przepisów prawa wywiedzionych na gruncie praw zagwarantowanych w Konstytucji Rzeczypospolitej [...]. 5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 6. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a., następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego, jednak z innych przyczyn aniżeli wskazane w skardze. 7. Przedmiotem sporu w przedmiotowej sprawie jest ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2018r. Stosownie do art. 162 § 1 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin ( art. 162 § 2 O.p.). Tym samym, z powyższych regulacji wynika, iż przywrócenie terminu uzależnione jest od równoczesnego spełnienia czterech przesłanek: uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku jej winy; wniesienia przez osobę zainteresowaną wniosku o przywrócenie terminu; dochowania terminu wniesienia wniosku oraz dopełnienia czynności, dla której ustanowiony był przywracany termin. 8. Należy zgodzić się z wyrażonym w orzecznictwie poglądem, że zasady logiki i ekonomiki procesowej nakazują przyjąć, że rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim). Przepisy art. 162 § 1 i 2 O.p. nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że aby rozstrzygać w przedmiocie przywrócenia terminu, termin musi być uchybiony. Instytucja przywrócenia terminu została przewidziana dla takich sytuacji, w których już doszło do uchybienia terminu. Właśnie bowiem to uchybienie daje możliwość zawnioskowania o przywrócenie terminu. Jeśli zatem na tak postrzeganą instytucję prawną nałoży się, powszechnie akceptowany w orzecznictwie, obowiązek orzekania w sprawie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania (art. 228 § 1 pkt 2 O.p.), to nie powinno budzić większych i uzasadnionych wątpliwości, która ze spraw powinna obejmować badanie kwestii prawidłowości doręczenia, ustalenia daty początku biegu i końca terminu odwoławczego oraz ustalenia daty wniesienia odwołania, a następnie przełożenia tych ustaleń na odpowiedni do nich skutek procesowy. Wyniki takiego badania stanowią o dochowaniu lub przekroczeniu terminu, co w tym ostatnim przypadku skutkować powinno stwierdzeniem uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Natomiast inną sprawą jest, aczkolwiek także mającą rację bytu i związek z tą pierwszą, dalsze procedowanie nad wnioskiem o przywrócenie terminu w płaszczyźnie dla niego kluczowej, a mianowicie z punktu widzenia oceny braku zawinienia w zakresie uchybienia terminu, którego wniosek dotyczy, przy spełnieniu wymogów formalnych oraz co do właściwego czasu jego złożenia. Te właśnie zagadnienia są istotne dla przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z punktu widzenia art. 162 § 1 i § 2 O.p. Ocena skuteczności doręczenia jest więc elementem oceny dochowania terminu, nie zaś elementem oceny "braku winy w uchybieniu terminowi". Zatem podstawą do zastosowania art. 162 § 2 O.p. określającego przesłanki przywrócenia terminu jest ustalenie, że termin do dokonania czynności procesowej - w tym przypadku do wniesienia odwołania - został uchybiony. W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z [...] sierpnia 2018r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika K.-p Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z [...] grudnia 2018 r. sygn. akt I SA/Bd 745/18 uchylił to postanowienie. Sąd w powyższym wyroku stwierdził naruszenie art. 150 § 2 O.p., wobec nieprawidłowości doręczenia decyzji z Naczelnika K.-p Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] kwietnia 2018 r. uznając, że nie było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia tej decyzji w dniu [...] maja 2018r. Na skutek uchylenia postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ ponownie przystąpi do badania okoliczności istotnych dla ustalenia daty doręczenia decyzji, określi kiedy upłynął termin do wniesienia odwołania, a następnie stwierdzi, czy odwołanie zostało wniesione z zachowaniem tego terminu. W przypadku ustalenia, że termin został naruszony wniosek o jego przywrócenie podlegał będzie rozpatrzeniu z uwzględnieniem przesłanek określonych w art. 162 O.p. W razie natomiast stwierdzenia, że nie doszło do naruszenia terminu do wniesienia odwołania wniosek o jego przywrócenie okaże się bezprzedmiotowy. Wobec naruszenia przez organ art. 162 § 2 O.p., Sąd w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Finansów z dnia [...] października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800) na które składają się wpis od skargi w kwocie [...]zł, wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie [...]zł i opłata od pełnomocnictwa [...] zł. Jednocześnie Sąd mając na uwadze treść art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a. stanowiący, że wstrzymanie aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę na mocy art. 161 § 1 pkt 3 umorzył postępowanie z wniosku strony o wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji. [...]. [...]