I SA/Bd 747/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz po rozpoznaniu w dniu 16 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.L. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 23 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Bd 597/16 w sprawie ze skargi A. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w B.) z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania 2. odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Bd 597/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę A. L.o na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (k. 65 akt sądowych o sygn. I SA/Bd 597/16). Pełnomocnik Skarżącego pismem z dnia 23 marca 2017r. złożył opinię prawną w sprawie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 23 stycznia 2017r. (k.82-84 akt sądowych o sygn. I SA/Bd 597/16). Od ww. wyroku nie wniesiono skargi kasacyjnej. Wyrok jest prawomocny. Pismem z dnia 22 czerwca 2017r. Skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 597/16 wnioskując o uchylenie wyroku i ponowne rozpoznanie sprawy. Jako podstawę prawną wznowienia strona powołała art. 271 pkt 2 oraz art. 273 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." W uzasadnieniu skargi podniosła zarzuty dotyczące postanowienia wydanego przez Dyrektora Izby Skarbowej w B. w dniu [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (k. 3 akt sądowych sygn. I SA/Bd 747/17) . Zgodnie z zarządzeniem z dnia 9 sierpnia 2017r. Sąd wezwał Skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uzasadnienie wskazanych w skardze podstaw wznowienia określonych w art. 271 pkt 2 i art. 273 § 2 p.p.s.a. W odpowiedzi na wezwanie Sądu, Skarżący w piśmie z dnia 21 sierpnia 2017r. podał, że zarzut podniesiony w oparciu o art. 271 pkt 2 p.p.s.a., tj. braku należytej reprezentacji, uzasadnia tym, iż jego pełnomocnik nie mógł skutecznie przedstawić nowych faktów. Zdaniem strony, Sąd nie podał podstawy prawnej uznania, że zgłoszone przez pełnomocnika na rozprawie zarzuty są spóźnione, ograniczając się jedynie do przywołania poglądów literatury oraz wyroku WSA w Gliwicach (k. 16 akt sądowych sygn. I SA/Bd 747/17). Uzasadniając podstawę prawną wznowienia określoną w art. 273 § 2 p.p.s.a. Skarżący podał, że nowa okoliczność została wykryta po otrzymaniu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jego zdaniem, Sąd "się zagmatwał" i nie zrozumiał istoty sprawy dotyczącej błędnego pouczenia. Strona zacytowała fragment uzasadnienia wyroku z dnia 23 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Bd 597/16, w którym Sąd stwierdził, że nie zasługuje na uwzględnienie zarzut dotyczący błędnego pouczenia z uwagi na brak wskazania adresu organu odwoławczego, zaś strona została prawidłowo pouczona o przysługującym jej prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy. Zdaniem Skarżącego, Sąd skoncentrował się na kwestii podania adresu organu, a nie odniósł się do zasadniczego problemu, tj. błędnego pouczenia. Skarżący wskazał, że w postanowieniu organu II instancji, czyli K.-P. W.I. N.B. w B. pouczono go o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tymczasem prawo to nie przysługiwało, co wynika z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 136/16. W konsekwencji postanowienie organu nie zawiera prawidłowego pouczenia, w związku z czym jest nieważne, Skarżący zaś nie mógł "z tego skorzystać w poprzednim postępowaniu gdyż Sąd się zapętlił", nie dostrzegł tego. Pismem z dnia 28 września 2017r. Sąd przekazał radcy prawnemu M. B.– pełnomocnikowi Skarżącego w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 597/16 - kserokopie skargi z dnia 22 czerwca 2017r. oraz pisma Skarżącego z dnia 21 sierpnia 2017r., wzywając go jednocześnie do zajęcia stanowiska w kwestii skargi o wznowienie postępowania oraz złożenia ewentualnych wniosków. W odpowiedzi w piśmie z dnia 05 października 2017r. pełnomocnik strony stwierdził, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania i podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko, w szczególności zawarte w piśmie z dnia 23 marca 2017r., stanowiącym opinię prawną w sprawie braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: I. Na wstępie podać należy, że ustawa z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w dziale VII przewiduje możliwość wznowienia postępowania sądowego, które zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem sądu (wyrokiem bądź postanowieniem), kończącym postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej. Zastosowanie tego nadzwyczajnego środka prawnego skierowanego przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, może nastąpić wyłącznie z powodów ściśle określonych w ustawie. Przepisy dotyczące wznowienia postępowania zawarte są w art. 270-285 powołanej ustawy. Zgodnie z art. 279 p.p.s.a. skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać - oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia - także podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Podanie podstawy wznowienia powinno zawierać powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271-273 ww. ustawy uzasadniają wznowienie postępowania w sprawie. Stosownie do art. 271 p.p.s.a można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Można również żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1), jak również na tej podstawie, że orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym lub orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa (art. 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a). Ponadto można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 2 p.p.s.a) oraz w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy. W tym przypadku przedmiotem rozpoznania przez sąd jest nie tylko zaskarżone orzeczenie, lecz są również z urzędu inne prawomocne orzeczenia dotyczące tej samej sprawy (art. 273 § 3 p.p.s.a). Natomiast uzasadnienie podstawy wznowienia powinno zawierać w szczególności powołanie okoliczności powodujących istnienie wskazanej podstawy wznowienia, a w przypadku podstaw restytucyjnych, również określenie, jaki wpływ mają te okoliczności na rozstrzygnięcie sprawy. W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego, sąd zgodnie z treścią art. 280 p.p.s.a., bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Trzeba przy tym zaznaczyć, że celem badania, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpoznanie skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Na tym etapie bada się zatem dopuszczalność skargi. Wynikiem zaś tego badania jest odrzucenie skargi bądź wyznaczenie rozprawy (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz pod red. prof. R. Hausera i prof. M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2011, str. 900, 905-906; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, J. P. Tarno, Wyd. 4., Lexis Nexis, Warszawa 2010, str. 628). Ze względu na wcześniejszą korespondencję Skarżącego zawartą w aktach sprawy o sygn. I SA/Bd 597/16 tut. Sąd uznał, że termin z art. 277 p.p.s.a. nie został naruszony. Przystępując do badania zaistnienia przesłanek wznowienia postępowania Sąd podkreśla, że w orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, iż samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Dlatego też konieczne jest zbadanie, czy twierdzenia skargi będą stanowiły taką ustawową podstawę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2016r. sygn. akt II OSK 890/16). Jeżeli już z samego uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, skarga taka podlega odrzuceniu (postanowienie SN z 28 października 1999r., II UKN 174/99, OSNP 2001 nr 4, poz. 133; z 12 października 2001r., III AO 29/01, OSNP 2002 nr 13, poz. 319; z 2 lipca 2002r., l PZ 47/02, OSNP 2004 nr 9, poz. 159). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 października 2007r. sygn. akt II FSK 1201/06 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2007r. sygn. akt II SA/Wa 667/06. Tut. Sąd podziela stanowisko wyrażone w przytoczonych orzeczeniach. II. W niniejszej sprawie Skarżący jako jedną z podstaw wznowienia wskazał przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a., stosownie do którego można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. W ocenie Skarżącego, brak należytej reprezentacji wynika z tego, że jego pełnomocnik nie mógł skutecznie przedstawić nowych faktów. Zdaniem strony, Sąd nie podał podstawy prawnej uznania, że zgłoszone przez pełnomocnika na rozprawie zarzuty są spóźnione. Odnosząc się do powyższej argumentacji stwierdzić należy, że nie może ona stanowić ustawowej podstawy wznowienia. Należy zauważyć, że niemożność działania, czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych. Należy przy tym podnieść, że konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Zapewnienie możności działania strony rozumieć należy przede wszystkim jako umożliwienie jej dokonywania czynności procesowych poprzez np. składanie pism i wniosków, prawidłowe zawiadamianie o rozprawach i umożliwienie w nich uczestniczenia (w tym np. ich odraczanie w przypadkach przewidzianych w ustawie). W tych kategoriach mieści się też np. dopuszczenie uczestnika do udziału w sprawie (art. 33 § 2 p.p.s.a.), czy kwestie związane z pełnomocnikiem (np. art. 44 p.p.s.a.). Okoliczności te bez wątpienia nie zachodzą w niniejszej sprawie. W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że okoliczność, iż Sąd rozpoznając sprawę ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B.z dnia [..] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, uznał zarzuty złożone przez pełnomocnika strony na rozprawie w dniu 11 stycznia 2017r. za spóźnione, w żaden sposób nie wynika, iż Skarżący nie był należycie reprezentowany bądź był pozbawiony możliwości działania. Jak wynika z akt sprawy sygn. akt I SA/Bd 597/16 Skarżący brał aktywny udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zaś po przyznaniu mu prawa pomocy (k. 24, 33 akt sądowych o sygn. I SA/Bd 597/16) reprezentował go ustanowiony w sprawie pełnomocnik (radca prawny). Upoważniony przez pełnomocnika aplikant radcowski występował na rozprawie (k. 35, 43, akt sądowych sygn. I SA/Bd 597/16). Fakt złożenia nowych zarzutów został odnotowany w protokole rozprawy. Na marginesie wskazać również należy, że Sąd stwierdzając w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2017r. sygn. akt I SA/Bd 597/16, że złożone na rozprawie przez pełnomocnika zarzuty są spóźnione, jednocześnie odniósł się do nich uznając je za niezasadne i uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie (s. 9-10 uzasadnienia wyroku). III. Kolejną podstawę wznowieniową, na której Skarżący oparł swoje żądanie jest przepis art. 273 § 2 p.p.s.a., który stanowi, że "można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu." Ze sformułowania zawartego w powołanym przepisie wynika, że "wykrycie" odnosi się do okoliczności faktycznych i środków dowodowych nieujawnionych w poprzednim postępowaniu z tego powodu, iż nie były znane stronom. Rozpatrując zaistnienie ww. przesłanki wznowienia postępowania przywołanej przez autora skargi należy wskazać, że w literaturze oraz orzecznictwie podkreśla się, iż podstawą wznowienia postępowania w oparciu o ten przepis mogą być tylko takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały już przed zakończeniem sprawy sądowoadministracyjnej, w której ma nastąpić wznowienie postępowania (zob. A.Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). W wyroku z dnia 3 września 2004r., OSK 446/04 Naczelny Sąd Administracyjny (ONSA WSA 2005, nr 1, poz. 13) stwierdził, iż "stosownie do mającego w niniejszym postępowaniu zastosowanie przepisu art. 403 § 2 K.p.c. w związku z art. 59 ustawy o NSA podstawę wznowienia może stanowić wyłącznie późniejsze wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a które istniały w dacie wydania wyroku, lecz mimo to strona nie mogła z nich skorzystać w poprzednim postępowaniu." Unormowanie zawarte w art. 273 § 2 i art. 281 p.p.s.a. jest powtórzeniem unormowania zawartego w art. 403 § 2 i art. 411 kodeksu postępowania cywilnego, a zatem dotychczasowe orzecznictwo tak Sądu Najwyższego, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego wypracowane na tle przepisów k.p.c. zachowuje swoją aktualność przy stosowaniu przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wskazać należy, że Skarżący podnosi, iż Sąd niewłaściwie rozpoznał jego zarzut dotyczący błędnego pouczenia. Podaje, że błędne pouczenie zawarto w postanowieniu organu II instancji czyli K.-P. W. I. N.B. w B.. Pouczono Go bowiem o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, tymczasem prawo to nie przysługiwało, co wynika z postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 136/16. Odnosząc się do powyższej argumentacji wskazać należy, że wyrok z dnia 23 stycznia 2017r. w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 597/16, której wznowienia domaga się Skarżący zapadł w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B.z dnia [..] nr [..] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Z analizy treści skargi w tej sprawie wynika, że Skarżący zarzucił, iż w pouczeniu ww. postanowienia nie wskazano "adresu do odwołania". W konsekwencji wbrew twierdzeniom Skarżącego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 23 stycznia 2017r. rozważania Sądu dotyczą tej właśnie kwestii (s. 9 uzasadnienia wyroku). W związku z powyższym, bezpodstawna jest argumentacja, że Sąd nie zrozumiał istoty zarzutu, zaś Skarżący dowiedział się o tym po otrzymaniu uzasadnienia wyroku, co stanowi w jego mniemaniu podstawę do wznowienia postępowania, ponieważ jest to okoliczność nowa. Ustosunkowując się do okoliczności błędnego pouczenia o prawie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na którą powołuje się strona uzasadniając swoje stanowisko, wskazać należy, że dotyczy ona postanowienia K.-P.W. I.N. B. w B.. Na rozstrzygnięcie to strona wniosła odrębną skargę, którą WSA w Bydgoszczy odrzucił postanowieniem z dnia 26 lutego 2016r. sygn. akt II SA/Bd 136/16. Okoliczność ta była poddana ocenie Sądu w sprawie I SA/Bd 597/16 – s. 8 uzasadnienia wyroku. Nie budzi wątpliwości, że okoliczność ta była znana Sądowi (z urzędu), jak i Skarżącemu jako stronie tego postępowania w dniu 23 stycznia 2017r., tj. w dniu wydania wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 597/16, której wznowienia domaga się Skarżący. Abstrahując więc od tego czy okoliczność ta mogła mieć wpływ na wynik postępowania, o którego wznowienie wnosi strona, była ona znana Skarżącemu w dacie wydania wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 597/16. IV. W przedmiocie wniosku Skarżącego - z powołaniem się na art. 284 p.p.s.a. - należy stwierdzić, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Zgodnie z art. 284 p.p.s.a. wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie tamuje wykonania zaskarżonego orzeczenia. W razie uprawdopodobnienia, że zgłaszającemu wniosek grozi niepowetowana szkoda, sąd może wstrzymać wykonanie orzeczenia. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że samo wniesienie skargi o wznowienie postępowania nie wstrzymuje automatycznie wykonania wyroku, upoważnia jednak osobę, która ją składa do wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania orzeczenia. Skuteczność tego wniosku zależy od uprawdopodobnienia przez wnioskodawcę, że w razie wykonania orzeczenia wnoszącemu skargę grozi niepowetowana szkoda. Inne okoliczności, jak wynika z tej regulacji, uniemożliwiają sądowi uwzględnienie wniosku w tym przedmiocie. Złożenie skargi o wznowienie postępowania nie powoduje więc, że zaskarżony wyrok przestaje być prawomocny i dopiero wniosek o wstrzymanie wykonania orzeczenia, w ramach tak rozpoczętego postępowania i uprawdopodobnienie grożącej skarżącemu niepowetowanej szkody daje podstawy do zastosowania przez sąd instytucji z art. 284 p.p.s.a. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, iż Skarżący nie uprawdopodobnił, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka z art. 284 p.p.s.a., tj. groźba wystąpienia niepowetowanej szkody. V. Mając na uwadze powyższe - w ocenie Sądu - treść skargi, pisma Skarżącego z dnia 21 sierpnia 2017r. oraz pisma jego pełnomocnika z dnia 05 października 2017r. nie pozwalają na przyjęcie, że złożona w niniejszej sprawie skarga spełnia wymogi określone w art. 280 § 1 p.p.s.a. ponieważ nie zachodzą podstawy wznowienia postępowania, o których mowa w przepisach art. 271 pkt 2 oraz art. 273 § 2 p.p.s.a., a ponadto brak przesłanki z art. 284 p.p.s.a. dotyczącej wstrzymania wykonania wyroku. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji.