I SA/Bd 788/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Mirella Łent po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 788/13 UZASADNIENIE W dniu 08 października 2013r. M. G. (skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wskazał, że na dzień złożenia skarg środki na rachunkach bankowych, ruchomości oraz wierzytelności zostały zajęte tytułem zabezpieczenia. Podał również, że po wniesieniu skarg wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. o wyrażenie zgody na zapłatę wpisu od skarg jednakże postanowieniem z dnia [...] r. organ egzekucyjny umorzył postępowanie administracyjne wywołane wnioskiem strony. Wnioskodawca wskazał również, że od dnia 2 września 2013 r. był zmuszony zawiesić działalność gospodarczą. Oświadczył, że z żoną pozostaje w faktycznej separacji. Jako majątek nieruchomy strona w pkt 7 formularza wskazała liczne nieruchomości, które są obciążone hipoteką. Skarżący oświadczył, że z tytułu działalności rolniczej uzyskuje dochód w kwocie 2500 zł miesięcznie (uzyskany po zebraniu plonów i rozdysponowany), natomiast z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w miesiącu lipcu osiągnął dochód w kwocie 3.000 zł. Ponadto wskazał, że ciąży na nim obowiązek spłaty kredytu preferencyjnego na zakup nieruchomości wskazanych w pkt 7 formularza w wysokości ok. 35.000 zł rocznie. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego skarżący przesłał zeznania podatkowe, z których wynika, że za lata 2011-2012 osiągnął dochód w kwotach: 9.489,45 i 2.366,70 zł - PIT-37; z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. osiągnął dochód w kwocie 808.655,07 (przychód 24.764.192,83 zł) oraz wykazał stratę za 2012 r. w kwocie 214.655,12 (przychód 22.019.726,45 zł) – PIT-36L. Żona skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2011 r. w zeznaniu podatkowym wykazała stratę w kwocie 11.895,03 zł (przychód 925.563,19 zł) oraz za 2012 r. dochód w kwocie 206.511,15 zł (przychód 2.039.116,89 zł). Ponadto skarżący przedłożył deklaracje VAT-7 za okres od kwietnia do września 2013 r., wyciągi z rachunków bankowych, umowę o ustanowienie rozdzielności majątkowej, kartę informacyjną z leczenia szpitalnego, dokumenty związane z prowadzoną przez skarżącego działalnością gospodarczą. Ponadto skarżący oświadczył, że zamieszkuje w wynajmowanym domu. Czynsz najmu za cały dom wynosi 9.600 zł. Na skarżącego przypada do zapłaty kwota 4.800 zł z uwagi na zajmowanie tylko parteru domu. Oświadczył, że obecnie odwołał się od decyzji odmawiającej przyznanie mu zasiłku rehabilitacyjnego, a utrzymuje się dzięki pomocy finansowej udzielanej przez znajomych. Wydatki związane z utrzymaniem siebie strona określiła na co najmniej 30 zł dziennie. W odpowiedzi na kolejne wezwanie żona wnioskodawcy oświadczyła, że nie gromadzi środków w funduszach inwestycyjnych, nie posiada samochodu ani innego pojazdu oraz maszyn rolniczych. Oświadczyła, że nie prowadziła działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy, nie otrzymywała dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Oświadczyła również, że choć zamieszkuje z mężem pod jednym adresem to nie chce mieć z nim nic wspólnego. Zajmuje wraz z córką górę domu, a mąż parter. Przedłożono wyciągi z rachunków bankowych żony wnioskodawcy. Skarżący przedłożył tytuły egzekucyjne. Oświadczył, że nie posiada środków zgromadzonych w funduszach inwestycyjnych. Posiada przyczepę, która została zajęta w postępowaniu egzekucyjnym przez Urząd Skarbowy w I.. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, uzasadniając, że nie wykazał on, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w swoim utrzymaniu. W sprzeciwie z dnia 20 grudnia 2013 r. pełnomocnik wnioskodawcy podniósł, że sytuacja majątkowa skarżącego przemawia za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślił, że skarżący został całkowicie pozbawiony możliwości dysponowania swoim majątkiem ruchomym, w tym środkami pieniężnymi w znaczącej kwocie, które umożliwiłyby z pewnością opłacenie wszelkich kosztów sądowych, a nadto rzeczami ruchomymi z uwagi na zajęcie rachunków bankowych i ruchomości najpierw w toku postępowania zabezpieczającego a następnie egzekucyjnego. Majątek nieruchomy, który posiada skarżący, jest obciążony hipotekami, które przewyższają wartość tego majątku. Nie jest to więc składnik majątku, który ulega łatwemu zbyciu (celem uzyskania środków finansowych na zapłatę wpisu) nawet gdyby obciążenie hipotekami nie było tak znaczne, zwłaszcza mając na uwadze obecną sytuację na rynku nieruchomości. Z uwagi na pobranie kredytu preferencyjnego z ARiMR i zobowiązanie do prowadzenia na nieruchomości działalności rolniczej wnioskodawca nie może także swobodnie dysponować tym mieniem i go sprzedać. Skarżący nie może też zaciągnąć kredytu gdyż nie posiada zdolności kredytowej. W ocenie skarżącego Sąd błędnie z naruszeniem zebranego materiału dowodowego przyjął, iż skarżący i jego małżonka pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący podał, że nie posiada wiedzy by jego żona była zatrudniona na stanowisku dyrektora. Z informacji uzyskanych z KRUS wynika, że jest ona ubezpieczona, co wyklucza sytuację by uzyskiwała dochody z innej działalności. Jednocześnie wnioskodawca uważa, że treści art. 27 Kodesku rodzinnego i opiekuńczego nie wynika, aby żona byłą zobowiązana do zapłaty w imieniu skarżącego (lub na jego rzecz kwoty 36.000 zł) tytułem wpisu od skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko, któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Prawo pomocy jest szczególną instytucją, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Mając na uwadze powyższe regulacje oraz rozważania należy stwierdzić, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Oceniając przedstawione przez stronę informacje w kontekście przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. sytuacji, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny uznać należy, że składający wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku nie wykazał i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. W ocenie Sądu nie uprawdopodobnił, że jego sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Składane przez wnioskodawcę w trakcie postępowania oświadczenia pozostają ze sobą w sprzeczności i jako niewiarygodne pozwalają ocenić jego sytuację jako pozwalającą na uiszczenie należności. Wskazać należy, iż we wniosku strona oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, 2 września 2013 r. była zmuszona zawiesić działalność gospodarczą, a środki na rachunkach bankowych, ruchomości oraz wierzytelności zostały zajęte tytułem zabezpieczenia przez organy podatkowe. Podał również, że z żoną pozostaje w faktycznej separacji i utrzymuje się dzięki pomocy finansowej udzielanej przez znajomych. Wydatki związane z utrzymaniem siebie strona określiła na co najmniej 30 zł dziennie. Skarżący oprócz ogólnych stwierdzeń, że nie posiada środków finansowych, korzysta z pomocy znajomych oraz pozostaje w rozdzielności majątkowej z żoną uchylił się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jego sytuację finansową. Nie przedłożył informacji obrazujących wydatki w związku z prowadzeniem gospodarstwa domowego oraz utrzymaniem, wysokości uzyskiwanej od znajomych pomocy. Podnieść ponadto należy, że skarżący posiada szereg nieruchomości. Wprawdzie nieruchomości rolne obciążone są hipoteką ale prócz nich posiada jeszcze udziały (1/2) w dwóch działkach o pow. 0,0997 i 0,1344 ha położonych w I.. Ponadto skarżący nie przedstawił w sposób rzetelny sytuacji finansowej swojej żony. W ocenie Sądu twierdzeniom o nie prowadzeniu przez skarżącego i jego żonę wspólnego gospodarstwa domowego przeczy fakt, że zamieszkują we wspólnym domu, który jest wynajmowany. Ponadto o fakcie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego przez małżonków świadczy również to, że posiadają wspólne rachunki bankowe, na które skarżąca dokonuje wpłat ze swojego konta osobistego (d.: k. 236-237 akt sądowych). Kategoryczne oświadczenie żony o pozostawaniu w separacji, nie znajduje żadnego potwierdzenia w jej działaniu. Swoboda z jaką odnosi się do wspólnych rachunków (wpłaty) oraz swoboda z jaką wypłaca środki ze swego konta przeczy jakimkolwiek napiętym stosunkom finansowym pomiędzy małżonkami. Przeczy też temu, że jedynym jej zajęciem jest opieka nad dzieckiem i bycie żoną rolnika, jak chce tego skarżący, rolnika, który nie dysponuje żadnymi pieniędzmi. Warto przytoczyć takie zakupy jak: w sierpniu 2013r. Reserved – 149,96, Coccodrilo – 319, 10 zł, w październiku 2013r. – Tatuu – 1140, 92 zł, Ochnik - 2307,37zł, Mohito – 479, 96zł. Te zakupy w markach odzieżowych czynią twierdzenia pełnomocnika skarżącego całkowicie przeczącymi materiałom zebranym w postępowaniu. Jednocześnie w tym kontekście wskazać należy na sytuację finansową żony wnioskodawcy. Ze złożonych dokumentów wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej za 2011 r. w zeznaniu podatkowym wykazała stratę w kwocie 11.895,03 zł (przychód 925.563,19 zł oraz za 2012 r. dochód w kwocie 206.511,15 zł (przychód 2.039.116,89 zł). A zatem uzyskiwała przychody z działalności gospodarczej na znacznym poziomie. Jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego żona skarżącego posiada 3.300 udziałów w L.-P. sp. z o.o. o wartości 330.000 zł, tj. pakiet większościowy. Jednocześnie pełni w tej spółce funkcję Dyrektora Generalnego. Tym samym bez wątpienia uzyskuje znaczne dochody z tego tytułu, których jednak nie ujawniła. O dobrej sytuacji finansowej żony skarżącego świadczy również analiza operacji na jej koncie bankowym. Skarżący wyjaśnia wprawdzie, że wpłata własna dokonana na rachunek bankowy żony w Banku Milenium dokonana w dniu 24 października 2013 r. w kwocie 25.100 zł została przez nią dokonana z pieniędzy pożyczonych, które zostały wydatkowane na zapłatę zaległości za energię elektryczną. Jednak wyjaśnienia te w ocenie Sądu uznać należy za mało wiarygodne. Po pierwsze trudno dać wiarę, że osoba pożycza pieniądze w sytuacji, gdy z wyciągu bankowego wynika, iż w tym samym okresie wydaje sumy od kilkuset do kilku tysięcy złotych dziennie na zakupy odzieży w sklepach i internecie. Ponadto wyjaśnienie, że dokonana wpłata miała zapobiec wstrzymaniu dostaw prądu nie odpowiada prawdzie. Jak wynika z wyciągu została dokonana wprawdzie na poczet zaległości z tytułu opłat za energię elektryczną, ale w imieniu firmy A. A. Sz.. Fakt ten po raz kolejny podważa tezę o pożyczce jako źródle pochodzenia kwoty 25.100 zł. Mało wiarygodne wydaje się bowiem, by pożyczać pieniądze w celu spłaty cudzego zadłużenia. W tym miejscu Sąd pragnie odnieść się do stanowiska dotyczącego braku możliwości oceny złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez pryzmat dochodów uzyskiwanych przez żonę skarżącego, z którą znajduje się on w rozdzielności majątkowej i jak twierdzi faktycznej separacji. Przywołać w tym miejscu wypada postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II FZ 146/08, w którym podkreślono, iż zgodnie z art. 23, art. 27 oraz art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci (art. 87 w związku z art. 128 wskazanej ustawy). Tym samym konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony). Konieczność oceny stanu majątkowego strony ubiegającej się o prawo pomocy w oparciu wiedzę na temat stanu majątkowego jej rodziny potwierdza również art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Powołać również można tezę postawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym Sąd stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Jednak za ostatecznie przekonywujące Sąd uznał to, że o możliwości zapłaty wpisu świadczy, iż skarżący już w trakcie postępowania podatkowego, na etapie gdy mógł spodziewać się jego wyniku, dokonuje znacznych wypłat gotówki. To, że taką gotówką dysponował wynika również z jego wniosku, gdzie wyraźnie wskazuje na środki ze sprzedaży plonów. W związku z powyższym oceniając sytuację materialną skarżącego, stwierdzić należy, że strona nie tylko nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, ale wręcz jego twierdzenia przeczą zebranemu materiałowi oraz doświadczeniu życiowemu. W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącego, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżący jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.