I SA/Bd 814/10

I SA/Bd 814/10 POSTANOWIENIE Dnia 25 stycznia 2011 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy Sarah Sobecka-Kucharczyk po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 814/10 UZASADNIENIE Reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika K.J. wniósł w niniejszej sprawie o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń skarżącego wynika, że jest osobą samotną, która choruje, jak również nie posiada majątku oraz dochodów, a prowadzona działalność gospodarcza przyniosła stratę. Odpowiadając na wezwanie Sądu wnioskujący przedłożył kopię zeznania podatkowego za 2009 rok, wydruk z księgi przychodów i rozchodów, umowę kredytu mieszkaniowego oraz zaświadczenie lekarskie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Postępowanie przed sądem administracyjnym toczy się według przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Modele postępowań sądowych respektują regułę, według której koszty sądowe ponosi ta strona, której działanie spowodowało ich powstanie (art.199 p.p.s.a.). Odstępstwem od niej jest instytucja pomocy prawnej mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty sądowe pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Z wniosku wynika, że strona ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w tym zakresie następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści zwrotu "gdy wykaże" wywodzić należy, że ciężar dowodu spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Stanowisko takie odzwierciedla orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, miedzy innymi w postanowienie z 15 września 2010 r. sygn. akt II FZ 400/10. W kontekście powyższego podkreślić należy, że najistotniejsze z unormowań dotyczących prawa pomocy wynikają z art. 252 § 1 i art. 255 p.p.s.a. Ustalenie zatem faktów mających pierwszorzędne znaczenie dla sprawy przyznania pomocy prawnej odbywa się na podstawie oświadczeń zawartych w druku PPF, a w razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawianych w nim danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, należy na podstawie art.255 p.p.s.a. wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych. Referendarz sądowy dokonując analizy możliwości płatniczych skarżącego na podstawie formularza PPF stwierdził, że w pozytywne rozstrzygnięcie wniosku wymaga przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Zostały one enumeratywnie wymienione w wezwaniu z dnia 16 grudnia 2010 r. ( k-31). Wnioskujący w odpowiedzi nadesłał jedynie: kopię zeznania podatkowego za 2009 rok, w którym przy przychodzie wynoszącym [...] zł wykazano stratę w wysokości [...] zł ; wydruk z księgi przychodów i rozchodów za rok ubiegły, umowę kredytu mieszkaniowego oraz zaświadczenie lekarskie. Materiały te jednakże nie dowiodły, że skarżący nie jest wstanie opłacić kosztów sądowych w całości, czy jakiejkolwiek części. Co warte podkreślenia, ubiegający przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy, bowiem wyeksponował tylko te fakty, które ukazują ją wyłącznie w negatywnym świetle. Zwraca uwagę, że nie nadesłał wyciągów z rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, jak i nie wyjaśnił przyczyny takiego stanu rzeczy. Biorąc po uwagę zasady doświadczenia życiowego, to twierdzeniom o braku jakichkolwiek dochodów należy odmówić wiarygodności, bowiem zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jest zawsze pochodną zasobów pieniężnych. Ponadto wnioskujący nie tylko nie wskazał nawet szacunkowej wysokości miesięcznych dochodów, lecz również nie podał, jakie ponosi wydatki związane ze swoim koniecznym utrzymaniem. Dopiero zestawienie tych dwóch elementów z wysokością ciążących na stronie obowiązków pozwala na ustalenie, czy opłacenie np. wpisu sądowego od skargi spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu, czyli nie pozwoli zaspokoić podstawowych potrzeb życia codziennego. Również akcentowany przez skarżącego fakt wystąpienia straty w prowadzonej działalności gospodarczej nie mógł skutkować udzieleniem pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Jak bowiem zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 260/08, strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Także wskazanie przez zainteresowanego, że skutecznie spłaca kredyt, nie przemawia automatycznie za udzieleniem pomocy prawnej. Tym bardziej, że strona nie twierdzi, by miała jakiekolwiek problemy z regulowaniem tego zobowiązania, a więc skutkujące wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Założenie, że konieczność spłaty kredytów powinna powodować zwolnienie od kosztów sądowych jest niedopuszczalne, bowiem koszty sądowe nie mogą być stawiane jako ostatnie w kolejności do zaspokajania. Kolejnym punktem odniesienia do negatywnej oceny zasadności przyznania pomocy prawnej jest ustalenie, na podstawie akt administracyjnych sprawy, że ubiegający przemilczał fakt, iż pozostaje w związku małżeńskim z A.J.. Nie budzi wątpliwości, że żona jest zobowiązana do udzielenia wsparcia materialnego w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych. Zgodnie bowiem z art.27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( Dz .U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swoich sił oraz swoich możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Podsumowując - do wniosku osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy prawnej można przychylić się tylko wówczas, gdy zaprezentuje ona swoją sytuację majątkową oraz rodzinną w sposób logiczny, rzetelny i wiarygodny. W świetle natomiast przedstawionego wyżej stanu faktycznego i prawnego, wobec niewykazania niemożności poniesienia kosztów sądowych, na podstawie art.258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.