I SA/Bd 831/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. I. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi R. I. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007r. postanowił: odmówić przyznania prawa pomocy I SA/Bd 831/12 UZASADNIENIE Wraz ze skargą na wskazaną powyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. R. I. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z danymi zawartymi w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) strona nie uzyskuje żadnych dochodów . Jest zarejestrowana jako bezrobotna bez prawa do zasiłku. Opisując swój stan rodzinny i majątkowy oświadczyła, że nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Korzysta ze świadczeń z opieki społecznej w wysokości 64,82 zł. W wykonaniu zarządzenia referendarza z dnia 09 października 2012 r. na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270, dalej ustawa p.p.s.a.), wezwano wnioskującą m.in. do wyjaśnienia jakie ponosi wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, oświadczenia o źródłach utrzymania (w tym pomocy udzielanej przez rodzinę), przedłożenia kopii zeznań podatkowych strony i jej męża oraz wykazu i wyciągów z posiadanych rachunków bankowych. W przesłanej odpowiedzi strona oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Wszelkie koszty ponosi mąż skarżącej, z którym posiada rozdzielność majątkową. Wskazała, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał jej jednorazowy zasiłek w kwocie 64,82 zł. Wnioskodawczyni przesłała również pismo męża, z którego wynika, że posiada rachunek bankowy, na którym nie posiada żadnych lokat. Koszty związane z działalnością gospodarczą określił na kwotę 1800 zł., natomiast związane z utrzymaniem domu na kwotę ok. 1.311 zł. Strona przedłożyła zeznanie podatkowe męża, z którego wynika, że 2011r. uzyskał dochód w kwocie 33.984,47 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 06 listopada 2012r. wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy oddalono. Od powyższego postanowienia pismem z dnia 19 listopada 2012r. strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy sprzeciw wskazując, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. Nie zgodziła się ze stanowiskiem, że oświadczenie męża na którego utrzymaniu pozostaje, iż na rachunku bankowym nie ma lokat terminowych uniemożliwia rzetelną ocenę jego możliwości finansowych. Stwierdziła, że z przedłożonych pozostałych materiałów dowodowych jednoznacznie wynika, że dochód męża równa się ponoszonym wydatkom. Zatem nie jest on w stanie zaoszczędzić żadnych kwot. Podniosła, że oświadczenie męża o stanie konta bankowego jest zgodne z wymogami sądu, gdyż w przypadku wprowadzenia w błąd lub podania nieprawdy, mężowi grozi kara pozbawienia wolności. W ocenie strony potwierdzeniem powyższych twierdzeń są załączone wydruki z konta bankowego męża. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przechodząc do meritum sprawy należy podnieść, że instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym uregulowana została w Rozdziale 3 Działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 p.p.s.a. wynika, iż osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wyjaśnić przy tym należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego. W zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie m.in. adwokata lub radcy prawnego (§ 2 i § 3 art. 245 p.p.s.a.). Z kolei koszty sądowe obejmują opłaty sądowe, w tym wpis i opłatę kancelaryjną, oraz zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Należy również zauważyć, że użyte w przepisie 246 § 1 określenie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa na urzędowym formularzu stosowny wniosek (art. 252 § 2 p.p.s.a.), który ma na celu ogólne zobrazowanie jej sytuacji majątkowej, rodzinnej, finansowej. Jednakże w razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź jeśli okażą się one niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego, sąd administracyjny może na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, stanu rodzinnego i dochodów. Czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji - podmiot wezwany do uzupełnienia oświadczenia winien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Niedostarczenie żądanych przez sąd danych, przedstawienie ich w sposób niekompletny, mało czytelny, wybiórczy powoduje, że oświadczenie pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe regulacje należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż we wniosku strona oświadczyła, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada innych osób na swoim utrzymaniu, nie dysponuje żadnym majątkiem, korzysta z pomocy społecznej, a z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej. Nie podała też żadnych informacji na temat wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i jej możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego Sąd wezwał ją na podstawie art. 255 p.p.s.a. do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenia kopii zeznań podatkowych. W odpowiedzi skarżąca podała informacje zawarte w złożonym wcześniej formularzu PPF. Dodała, że wszelkie koszty ponosi jej mąż, z którym posiada rozdzielność majątkową. Wskazała, że Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał jej jednorazowy zasiłek w kwocie 64,82 zł. Przesłała również pismo męża, z którego wynika, że posiada rachunek bankowy, na którym nie posiada żadnych lokat. Koszty związane z działalnością gospodarczą określił na kwotę 1800 zł., natomiast związane z utrzymaniem domu na kwotę ok. 1.311 zł. (prąd 335,45 zł czynsz 767,48 zł). Mąż podał ponadto, że spłaca kredyt (rata 209,92 zł). Strona przedłożyła zeznanie podatkowe męża, z którego wynika, że 2011r. uzyskał dochód w kwocie 33.984,47 zł. Oceniając przedstawione przez stronę informacje w kontekście przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. sytuacji gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania uznać należy, że składająca wniosek o przyznanie prawa pomocy, z naruszeniem spoczywającego na stronie obowiązku nie wykazała i nie udokumentowała podnoszonych we wniosku okoliczności. W ocenie Sądu nie uprawdopodobniła, że jej sytuacja materialna uzasadnia uwzględnienie wniosku. Podkreślić należy, że okoliczność pozostawania skarżącej w rozdzielności majątkowej z mężem nie może wpłynąć na ocenę sytuacji rodzinnej i materialnej strony. Przywołać w tym miejscu wypada postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2008r., sygn. akt II FZ 146/08, w którym podkreślono, iż zgodnie z art. 23, art. 27 oraz art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów sądowych postępowania, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu rozdzielność majątkowa małżonków. Obowiązek wzajemnego wspierania się i alimentacji dotyczy również rodziców i dzieci (art. 87 w związku z art. 128 wskazanej ustawy). Tym samym konieczność zapewnienia środków utrzymania członkom rodziny (małżonkowi, dzieciom czy rodzicom) przez stronę ubiegającą się o prawo pomocy, jak i możliwość pomocy rodziny przy pozyskaniu przez nią środków na ich opłacenie ma znaczenie przy ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych. Na stan majątkowy strony niewątpliwie ma wpływ stan majątkowy i dochody jej rodziny (członków, którzy mają obowiązek wspierania strony). Konieczność oceny stanu majątkowego strony ubiegającej się o prawo pomocy w oparciu wiedzę na temat stanu majątkowego jej rodziny potwierdza również art. 252 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Powołać również można tezę postawioną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 06 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, w którym Sąd stwierdził, że przy badaniu przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy wziąć pod uwagę, iż zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. W związku z powyższym oceniając sytuację materialną strony przez pryzmat możliwości finansowych jej męża stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Przede wszystkim wskazać należy, że z przedłożonego zeznania podatkowego męża za 2011r. wynika, iż uzyskał dochód w kwocie 33.984,47 zł ( 15.774,06 zł ze stosunku pracy, 16.836,89 zł z pozarolniczej działalności gospodarczej i 1.373,52 zł z działalności wykonywanej osobiście)., tj. ok. 2.832 zł miesięcznie. Strona argumentuje, że dochód męża równa się jego wydatkom w tym związanym z kosztami prowadzonej działalności wynoszącymi wg pisma męża strony 1800 zł miesięcznie. W tym kontekście podkreślić należy, że koszty prowadzonej działalności są wielkością pomniejszającą całość uzyskanych przychodów podatnika. Wskazać należy, że w zeznaniu podatkowym męża skarżącej wskazano przychód z prowadzonej działalności gospodarczej 202.523,54 zł i koszty uzyskania 185.686,65 zł. W konsekwencji trudno uznać za wiarygodną argumentacji o ponoszeniu kosztów prowadzonej działalności z uzyskiwanego dochodu. Jednocześnie w ocenie Sądu sytuacji materialnej męża wnioskodawczyni wbrew jej argumentacji nie obrazuje załączony do sprzeciwu wydruk mający być zdaniem strony wydrukiem z jego konta bankowego. Po pierwsze jest to wydrukowany zrzut z ekranu komputera, na którym wyświetlono stronę z serwisu transakcyjnego banku obrazującego obroty na koncie A. I. w okresie od 01 września 2012r do 19 listopada 2012r. Nie jest to wyciąg z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy, do przedłożenia którego wezwana została strona. Na wydruku widnieje jedynie saldo początkowe w tym okresie ( 2.467,99 zł), saldo końcowe (115,42 zł), wysokość wpływów (5.041,15 zł) i sumę obciążeń 7.393,72 zł). Z szczegółowych informacji dotyczących obrotów na koncie widnieje jedynie przelew z tytułu opłaty za telewizję w kwocie 55,00 zł dokonany w dniu 16 listopada 2012r. Przedstawiony dokument nie obrazuje w pełni sytuacji finansowej męża skarżącej, struktury jego dochodów i wydatków a w konsekwencji nie potwierdza podnoszonej przez stronę argumentacji. Podnieść jednocześnie należy, że również oświadczenie męża wnioskodawczyni o ponoszonych wydatkach na utrzymanie domu jest niepełne i nieprecyzyjne. M. in. z załączonej kopii faktury za energię elektryczną wynika, że wskazana przez niego kwota 335, 45 zł dotyczy okresu dwóch miesięcy. W ocenie Sądu niewiarygodne są również informacje skarżącej dotyczące jej sytuacji rodzinnej. Strona w formularzu PPF nie wymieniła żadnych osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Tymczasem z decyzji Burmistrza S. z dnia [...] o przyznaniu zasiłku wynika, że w wyniku wywiadu środowiskowego organ ustalił, że rodzina składa się z trzech osób: R. I., A. I. i A. I. W konsekwencji trudno uznać przedstawione przez stronę informacje za pełne, rzetelne i wiarygodne. Wnioskodawczyni uchyliła się od przedstawienia rzetelnych informacji pozwalających ustalić jej sytuację finansową. W związku z powyższym w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie brak pełnej wiedzy uniemożliwia dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny możliwości finansowych skarżącej, a tym samym brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca jest osobą, której sytuacja materialna uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W świetle powyższego Sąd uznał, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania i na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia. .