I SA/Bd 851/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Teresa Liwacz Sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Protokolant: Asystent sędziego Daniel Łuczon po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane w całości Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w B. uchylił w całości postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. Inspektorat w I. z dnia [...]. w sprawie obciążenia K. B. kosztami egzekucyjnymi w egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 [...]. o numerach: [...] oraz z dnia [...]. o numerach: [...] i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego. W uzasadnieniu organ podał, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku skarżącej na podstawie powyższych tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. Inspektorat w I., obejmujących zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od [...]. oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...]. w łącznej kwocie należności głównej [...] zł. W celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi od [...] organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...]. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności w Banku .w P. P. Oddział w P.. Wraz z zawiadomieniami o zajęciu w dniu [...]. doręczono skarżącej odpisy tytułów wykonawczych. Natomiast, na podstawie tytułów wykonawczych od [...] zawiadomieniem z dnia [...] dokonano zajęcia tego samego rachunku bankowego. Pismem z dnia [...]. skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego z wnioskiem o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. W zakresie kosztów egzekucyjnych, na podstawie art. 64c § 3 w związku z art. 67c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, K. B. wniosła o wyjaśnienie, w jakiej wysokości i kogo one obciążają oraz wydanie w tym przedmiocie stosownego postanowienia. W ocenie dłużniczki wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie postępowania egzekucyjnego, zatem to on powinien zostać obciążony kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny, po rozpoznaniu wniosku w zakresie kosztów egzekucyjnych, na podstawie art. 64 c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji postanowieniem z dnia [...]., postanowił obciążyć stronę kosztami egzekucyjnymi z tytułu opłaty manipulacyjnej oraz opłaty za czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w wysokości [...] zł. Na powyższe rozstrzygnięcie dłużniczka wniosła zażalenie, w którym wskazała, że nie zgadza się z naliczeniem w.wym. kosztów, które w jej ocenie winien pokryć wierzyciel, albowiem przedwcześnie wszczął egzekucję oraz wystawił tytuły wykonawcze niezgodnie z wynikającymi z deklaracji kwotami składek. Dyrektor Izby Skarbowej w B. rozpoznając sprawę wskazał, że z art. 64 c § 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r. poz. 1015 ze zm.), dalej jako: "u.p.e.a.", wynika, iż wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych następuje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego. Wtedy dopiero, organ egzekucyjny jest w stanie wyliczyć ostateczną kwotę kosztów egzekucyjnych, uwzględniając wszystkie dokonane w toku postępowania egzekucyjnego czynności egzekucyjne powodujące ich powstanie oraz poniesione wydatki egzekucyjne. Na tym etapie uwzględnia się również wydane w toku tego postępowania postanowienia powodujące wyłączenie odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucji, jeżeli takie zostały wydane. W ocenie organu odwoławczego, na obecnym etapie postępowania nie ma możliwości orzekania w przedmiocie ustalenia kosztów egzekucyjnych, bowiem postępowanie egzekucyjne nie jest jeszcze zakończone. Wniosek dłużniczki o umorzenie postępowania egzekucyjnego został rozpatrzony odmownie, nie doszło zatem do zakończenia postępowania. W efekcie procedowanie o kosztach egzekucyjnych, w tym stanie faktycznym byłoby przedwczesne. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem strona złożyła na nie skargę, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazała, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte we wniosku z dnia [...]. oraz zażaleniu z dnia [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej:"p.p.s.a." wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że narusza ono prawo. Z akt sprawy wynika, ze wnioskiem z dnia [...] r. skarżąca zwróciła się do organu egzekucyjnego o wydanie postanowienie co kosztów egzekucyjnych, powołując się na art. 64 § 3 w zw. § 7 u.p.e.a. Wskazać należy, że zgodnie z art. 64c § 1 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym obowiązuje zasada odpowiedzialności zobowiązanego za koszty egzekucyjne. Z art. 64c § 3 u.p.e.a. wynika jednak, że zobowiązanego nie obciążają koszty egzekucyjne, gdy spowodowane one zostały niezgodnym z prawem wszczęciem lub prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Wówczas uiszczone przez zobowiązanego należności z tytułu kosztów, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi. Koszty te będą obciążały wierzyciela albo organ egzekucyjny, w zależności od tego, który z tych podmiotów postępowania egzekucyjnego spowodował niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji. W przypadku gdy wierzyciel spowodował niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji, organ egzekucyjny powinien obciążyć go kosztami egzekucyjnymi i wezwać do ich zapłaty. Odmienna sytuacja powstaje, gdy niezgodne z prawem wszczęcie lub prowadzenie egzekucji spowodował organ egzekucyjny, gdyż wtedy koszty ponosi ten organ w tym sensie, że nie wpłyną do niego dochody w postaci opłat za dokonane czynności egzekucyjne i nie ma możliwości wyegzekwowania poniesionych w trakcie postępowania wydatków egzekucyjnych (por. R. Hauser, Z. Leoński, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2004, s.161-162). Dotychczas nie zostało wydane żadne postanowienie, na podstawie którego kosztami postępowania egzekucyjnego zostałby obciążony wierzyciel (ZUS) lub organ egzekucyjny. Z kolei art. 64c § 7 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługuje zażalenie. W myśl art. 64c § 8 u.p.e.a. żądanie zobowiązanego wydania postanowienia w sprawie kosztów nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. To właśnie w postępowaniu "w sprawie kosztów egzekucyjnych", o którym mowa w art. 64c § 7 u.p.e.a., powinny być rozstrzygane szczególne okoliczności przewidziane art. 64c § 3 u.p.e.a. Wskazać należy, że Naczelny Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 stycznia 2009 r., II FSK 1027/08, stwierdził, iż wzgląd na zasady koncentracji i unifikacji kosztów postępowania, prowadzi do wniosku, że postanowienie z art. 64c § 7 u.p.e.a. może być wydane dopiero po zakończeniu postępowania egzekucyjnego (także przez umorzenie postępowania). Stanowisko to zostało także powtórzone w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 maja 2009 r., III SA/Wa 505/09, oraz z dnia 21 kwietnia 2011 r., III SA/Wa 2333/10. Wynika to z faktu, że kosztów egzekucyjnych nie da się oznaczyć z góry i przewidzieć zdarzeń faktycznych i prawnych mających wpływ na zasadę ich ponoszenia lub wysokość. Dopiero po zakończeniu egzekucji dochodzi do zaprzestania dokonywania czynności egzekucyjnych i możliwym staje się dokładne ustalenie wysokości tych kosztów. W rozpatrywanej sprawie postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Trafnie zatem organ odwoławczy zauważył, że na obecnym etapie rozstrzyganie o ostatecznych kosztach egzekucyjnych, byłoby przedwczesne. Zdaniem Sądu nie było jednak podstaw, wbrew stanowisku organu odwoławczego, do zastosowania w sprawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a Przepis ten stanowi, że gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Na tej podstawie organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego. W ocenie jednak Sądu, jeżeli postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone (umorzone), organ w ramach tego postępowania powinien odmówić wydania żądanego przez skarżącą postanowienia w sprawie ustalenia kosztów egzekucyjnych, a nie odmawiać wszczęcia jakiegoś odrębnego postępowania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Tym samym organ odwoławczy naruszył art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając jednocześnie w oparciu o art. 152 p.p.s.a., iż nie podlega ono wykonaniu. T.Liwacz L. Kleczkowski I. Najda-Ossowska