I SA/Bd 852/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wyrokiem z dnia 12 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę L. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach. Składając skargę kasacyjną od powyższego wyroku, strona jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy podała, że nie ma jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania. Wskazała, że nie ma możliwości podjęcia pracy, ponieważ jest w dziewiątym miesiącu ciąży - termin porodu przypada na dzień 20 maja 2013 r. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje czwórka niepełnoletnich dzieci. W rubryce dotyczącej majątku oświadczyła, że posiada mieszkanie o pow. 70 m2 oraz nieruchomość rolną o pow. 1,2 ha stanowiącą bagna i nieużytki. Wskazała, że nie posiada przedmiotów wartościowych. Jedyny dochód stanowią uzyskiwane alimenty na dzieci w wysokości [...] zł. Strona nie posiada kredytów, uzyskuje pomoc od rodziny. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. W złożonym sprzeciwie strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie jej praw pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") poprzez nieuzasadnioną odmowę przyznania prawa pomocy oraz naruszenie art. 258 § 1 pkt 3 p.p.s.a., poprzez błędną ocenę stanu majątkowego strony, a w szczególności poprzez uznanie, że wsparcie ze strony ojca dzieci oraz pomoc rodziców skarżącej pozwalają na uiszczenie kosztów sądowych, bez uszczerbku dla zaspokajania podstawowych potrzeb. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Pismem z dnia 20 maja 2013 r. strona wniosła sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 kwietnia 2012 r., który nie został odrzucony przez Sąd, a zatem powyższe postanowienie utraciło moc. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a, zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim wyjątkiem od tej zasady jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy polega na tym, iż strona zostaje zwolniona przez Sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje pomoc prawną świadczoną przez profesjonalnego pełnomocnika, bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 w zw. z art. 250 p.p.s.a.). Stosownie do art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe. Moc wiążąca w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Zakamycze 2006, s. 365). Stosownie zaś do art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26 lutego 2013 r., sygn. akt II OZ 102/03; postanowienie NSA z dnia 03 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OZ 237/12). Należy podkreślić, że z uzasadnienia wniosku musi wynikać zmiana okoliczności sprawy, która powinna była zaistnieć po tym, jak sąd rozstrzygnął pierwszy wniosek strony w tej materii i powinna ona dotyczyć stanu majątkowego strony oraz jej możliwości płatniczych (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 11 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12). W przedmiotowej sprawie w pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżąca występowała już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uczyniła to składając skargę, do której załączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 29 sierpnia 2012 r. Porównując treść tego formularza z treścią formularza rozpatrywanego w niniejszym postępowaniu należy stwierdzić, że zarówno w zakresie uzasadnienia, jak i oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach formularze te są tożsame. W wyniku prowadzonego postępowania w zakresie pierwotnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 16 października 2012 r. oddalił wniosek skarżącej. Rozpatrując złożony przez stronę sprzeciw, postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1036/12 oddalającym zażalenie skarżącej. W uzasadnieniu tego ostatniego orzeczenia Sąd wskazał, że skarżąca tylko w części wywiązała się z obowiązku nałożonego przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych informacji m.in. o kosztach życia codziennego, nie załączyła także żadnych rachunków/faktur obrazujących miesięczne wydatki na media, żywność, paliwo, ubrania dla dzieci itp. Wnioskodawczyni nie podała też w jakiej wysokości i częstotliwości otrzymuje pomoc od rodziny. Wbrew argumentacji skarżącej, powinna ona chociaż w przybliżeniu określić charakter pomocy od rodziców. Nie jest żadnym argumentem twierdzenie, że skarżąca nie może podać dokładnej wysokości tejże pomocy, bo nie jest ona stała. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że informacje przedstawione przez skarżącą we wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i w piśmie uzupełniającym z dnia 09 października 2012 r. są bardzo ogólnikowe i nieprecyzyjne, co w istocie odebrało Sądowi pierwszej instancji możliwość wnikliwej analizy sytuacji rodzinno-finansowej skarżącej, co też słusznie Sąd pierwszej instancji uwypuklił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W obecnie prowadzonym postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 kwietnia 2013 r. skarżąca również nie przedłożyła żadnych informacji obrazujących jej sytuację finansową. Nie uczyniła tego ani na etapie składania wniosku, ani na etapie wnoszenia sprzeciwu. Podnoszone przez nią okoliczności w trakcie obecnego postępowania były już rozpatrywane na etapie wcześniejszego wniosku i zostały ocenione prawomocnym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1036/12 oddalającym zażalenie. Jedyną nową okolicznością podnoszoną w uzasadnieniu obecnie rozpatrywanego formularza, mającą stanowić o braku środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania, jest fakt znajdowania się skarżącej w dziewiątym miesiącu ciąży. Okoliczność ta, zdaniem strony, skutkuje tym, że nie ma ona możliwości podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej pozwalającej jej na pokrycie kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Odnosząc się do tej argumentacji należy stwierdzić, że okoliczność braku pracy była już również podnoszona w prowadzonym wcześniej postępowaniu dotyczącym przyznania prawa pomocy. W załączonym do skargi formularzu z dnia 29 sierpnia 2012 r. skarżąca wskazała, że jej jedynym dochodem są alimenty na dzieci w wysokości [...] zł. Także w późniejszym sprzeciwie i zażaleniu podnosiła, że nie pracuje. Zatem okoliczność bycia w dziewiątym miesiącu ciąży nie ma znaczenia dla sytuacji finansowej wnioskodawcy, albowiem zarówno we wcześniej prowadzonym postępowaniu, jak i obecnie, skarżąca pozostaje osobą niepracującą. Jej sytuacja zatem nie uległa zmianie, co przesądza o braku możliwości przychylenia się do ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazane okoliczności, w świetle powołanego art. 170 p.p.s.a. skutkują uznaniem, że Sąd rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł odstąpić od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy zawartej w uprzednio wydanych, prawomocnych postanowieniach. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji orzeczenia.