I SA/Bd 861/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Liwacz po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2012 r. sygn. akt I SA/Bd 1091/11 w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc kwiecień 2005 r. postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2. zwrócić stronie skarżącej wpis sądowy w kwocie 200 (dwieście) złotych. Pismem z dnia 8 listopada 2016r. powołując się na art. 270 i art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej "p.p.s.a.") oraz orzeczenie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 czerwca 2016r. w sprawie C - 418/14 ROZ-ŚWIT (wydane w wyniku pytania prejudycjalnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 562/14 w sprawie dotyczącej skargi R.-Ś. [...] H. C., A. P. spółka jawna v. Dyrektor Izby Celnej we W.) skarżący złożył skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 15 lutego 2012r. sygn. akt I SA/Bd 1091/11 i wniósł o uchylenie tego wyroku oraz rozpoznanie sprawy co do istoty, a także uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej w T. Powyższym wyrokiem Sąd oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za kwiecień 2005r. Skarżący wskazał, że Trybunał orzekł, iż Dyrektywę 2003/96 i zasadę proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom krajowym na mocy, których w braku złożenia miesięcznego zestawienia oświadczeń nabywców w wyznaczonym terminie, do sprzedanego paliwa stosowana jest stawka podatku akcyzowego przewidziana dla paliw silnikowych, podczas gdy zostało stwierdzone, że przeznaczenie tego produktu do celów opałowych nie budzi wątpliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W pierwszej kolejności wskazać należy, że wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest instytucją wyjątkową, skarga o wznowienie przysługuje bowiem od określonych orzeczeń - prawomocnych, kończących postępowanie - i musi być oparta na podstawach określonych w ustawie. Podstawowym celem instytucji wznowienia postępowania jest zapewnienie racjonalnej stabilności merytorycznego orzeczenia i autorytetu sądu, który je wydał (por. K. Sobieralski, Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, Kraków 2003, s. 4-50). Instytucja ta polega na ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy zakończonej prawomocnym orzeczeniem w przypadku zajścia ustawowych przyczyn wznowienia (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 617). Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego stanowi instytucję (środek) obalania prawomocnych orzeczeń NSA i WSA, umożliwiającą ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości – zgodnej z prawem – wydanego w sprawie rozstrzygnięcia (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 2006, s. 476; K. Sobieralski, Wznowienie postępowania, s. 48-19). W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że instytucja wznowienia postępowania służy obaleniu prawomocnych orzeczeń w wyjątkowych, ściśle określonych wypadkach (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt I OZ 299/05). W procesie badania dopuszczalności wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest możliwe stosowanie wykładni rozszerzającej. Przesłanki wznowieniowe muszą być interpretowane w sposób ścisły (por. wyrok NSA z dnia 17 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 281/12, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepisy art. 271-273 p.p.s.a. zawarte w Dziale VII p.p.s.a. "Wznowienie postępowania" stanowią zamknięty katalog podstaw wznowienia. Wskazanie tych podstaw i ich uzasadnienie jest obowiązkiem wnoszącego skargę o wznowienie, wynikającym z treści art. 279 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Wstępna kontrola, o której stanowi art. 280 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza się tylko do sprawdzenia, czy w skardze sformułowano podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271-273 p.p.s.a., ale przede wszystkim do tego, czy z ich uzasadnienia wynika, że podnoszone podstawy zachodzą. Badanie, o którym mowa w art. 280 p.p.s.a., nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie, a zatem na obecnym etapie postępowania Sąd nie kontroluje, czy podnoszone podstawy wznowienia są merytorycznie uzasadnione. Chodzi wyłącznie o stwierdzenie, czy zostały zachowane warunki, które umożliwiają jej rozpatrywanie. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca jako podstawę wznowienia przywołała 272 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z treścią tego przepisu (w brzmieniu od 10 kwietnia 2010 r. na mocy ustawy z 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 36, poz. 196) można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio, z tym że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Z poglądów wyrażonych w orzecznictwie i literaturze przedmiotu wynika, że nową podstawą wznowienia, dodaną w art. 272 § 3 p.p.s.a. jest rozstrzygnięcie organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez RP. Istota tej podstawy nie wynika w prosty sposób z zakończonego postępowania sądowoadministracyjnego i zapadłego w nim prawomocnego orzeczenia sądu, tylko z treści rozstrzygnięcia organu międzynarodowego i obowiązku zapewnienia mu mocy wiążącej w krajowym porządku prawnym (rozstrzygnięcia organów międzynarodowych, o których stanowi art. 272 § 3 p.p.s.a., nie mają mocy powszechnie obowiązującej, jak stanowi art. 190 ust. 1 Konstytucji RP w odniesieniu do TK). Dotyczą one kontroli działania państwa in toto w konkretnej sprawie przedstawionej przez skarżącego z perspektywy zobowiązań państwa wynikających z umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez RP. Nie każde orzeczenie organu międzynarodowego rodzi potrzebę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, ponieważ różny pozostaje status prawny poszczególnych organów, charakter ich orzeczeń oraz ich znaczenie dla przebiegu postępowania przed sądem administracyjnym. W art. 272 § 3 p.p.s.a. ustawodawca nie wskazał dokładnie nazw tych organów, których rozstrzygnięcia mogą stanowić podstawę wznowienia. Z uzasadnienia projektu wskazanej powyżej ustawy nowelizującej ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że nowa przesłanka wznowienia dotyczy np. przypadków, w których Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie europejskiej Konwencji o ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (vide: System prawa administracyjnego pod red. R. Hausera, Z. Niewiadomskiego i A. Wróbla, tom 10, wyd. 2 C.H. Beck 2016, Sądowa kontrola administracji, str. 611-612 i powołana tam literatura i orzecznictwo). W podstawie skargi o wznowienie postępowania skarżący stwierdził w oparciu o art. 272 § 3 p.p.s.a., że rozstrzygnięciem organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez RP, o którym mowa w tym przepisie jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 2 czerwca 2016 r., w sprawie C-418/14. Należy zauważyć, że powyższy wyrok TSUE z dnia 2 czerwca 2016 r., w sprawie C-418/14 został wydany, w wyniku pytania prejudycjalnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 562/14 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) w sprawie dotyczącej skargi R.-Ś. [...] H. C., A. P. spółka jawna v. Dyrektor Izby Celnej we W., opubl: Dz.U.UE.C.2016.287.7). Wnoszący skargę o wznowienie postępowania nie był stroną tego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela pogląd przyjęty w postanowieniu NSA z 14 października 2016r., sygn. akt I GSK 1120/16, że wydany w trybie prejudycjalnym wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie jest rozstrzygnięciem organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w rozumieniu art. 273 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i nie jest podstawą skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. Jak wskazał NSA w uzasadnieniu powołanego wyżej orzeczenia w literaturze przedmiotu (por. cyt. Wyżej System prawa administracyjnego) zwraca się uwagę, że nie każde orzeczenie TSUE o których stanowi art. 256 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE), może stanowić ewentualną podstawę z art. 272 § 3 p.p.s.a. Wydaje się, że powinny nimi być przede wszystkim rozstrzygnięcia TSUE o nieważności aktu prawa unijnego, który wcześniej stanowił podstawę podjęcia prawomocnego orzeczenia przez sąd krajowy. Jak zauważono w literaturze, rozstrzygnięcie tego rodzaju pod względem funkcjonalnym odpowiada sytuacji, gdy TK zakwestionował podstawę prawną prawomocnego orzeczenia. Do spornych należy natomiast określenie, czy w ramach analizowanej podstawy wznowienia powinno mieścić się rozstrzygnięcie TSUE orzekające o wykładni prawa unijnego w sytuacji uprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd administracyjny danej sprawy z dokonaniem odmiennej interpretacji prawa unijnego aniżeli przyjęta następnie przez TSUE. W samym orzecznictwie zwraca się uwagę, że orzeczenia TSUE nie mogą naruszać wcześniejszych orzeczeń sądów krajowych, które korzystają z powagi rzeczy osądzonej. W ocenie NSA, rodzajem orzeczenia TSUE, po wydaniu którego nie przysługuje skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego jest orzeczenie wydane w trybie pytania prejudycjalnego (art. 267 TFUE). Po pierwsze, zarówno brzmienie przepisów traktatowych o odesłaniu prejudycjalnym, jak i orzecznictwo Trybunału są w tym zakresie jednoznaczne - to sąd krajowy podejmuje decyzję, czy zwrócić się z wnioskiem, czy nie. Orzeczenie TSUE jest ostateczne, z tym że sąd krajowy (ten sam lub orzekający w wyższej lub ponownej instancji) może zwrócić się ponownie z pytaniem. Na uwagę zasługuje, że TSUE nie rozstrzyga w tym trybie np. o kosztach postępowania, gdyż decyzję w tym względzie podejmuje sąd krajowy w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie. (vide: M. Szpunar, Komentarz do art. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej pod red. A. Wróbla, D. Kornobis-Romanowskiej, J. Łacny, LEX 2012). Ponadto postępowanie przed sądem, który skierował pytanie prejudycjalne (zarówno I jak i II instancji) podlega obligatoryjnemu zawieszeniu – w postępowaniu sądowo administracyjnym na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a. (w postępowaniu przed NSA w związku z art. 193 p.p.s.a.). Sąd rozstrzygający sprawę, którego wątpliwości co do prawidłowej (zgodnej ze wspólnotową) wykładni przepisów prawa krajowego z mocy prawa czeka zatem na orzeczenie TSUE i dopiero po jego wydaniu podejmuje postępowanie i rozstrzyga sprawę. Po drugie, zgodnie z treścią Artykułu 88 Regulaminu postępowania przed Trybunałem Sprawiedliwości z dnia 25 września 2012 r. (Dz.U.UE.L.2012.265.1) wyrok ogłasza się na posiedzeniu jawnym (§ 1). Oryginał wyroku podpisany przez prezesa, sędziów, którzy uczestniczyli w naradzie, oraz sekretarza zostaje opieczętowany i złożony w sekretariacie; uwierzytelnione odpisy wyroku doręcza się stronom oraz, w stosownym przypadku, sądowi odsyłającemu, podmiotom określonym w art. 23 statutu i Sądowi (§ 2). Z powyższego wynika, że wyrok TSUE wydany w trybie pytania prejudycjalnego będzie doręczony sądowi, który skierował pytanie. Należy przy tym w pełni uwzględnić wyrażone w literaturze i orzecznictwie stanowisko, zgodnie z którym odpowiedź TSUE na wskazane pytanie prejudycjalne wiąże sądy krajowe państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie dokonanej wykładni prawa wspólnotowego (por. wyrok NSA z dnia 19 marca 2012 r., sygn. akt I FPS 5/11). Powyższa zasada związania na gruncie podatkowym winna być realizowana, na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 241 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.). Jak wynika z ich treści, wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli orzeczenie TSUE ma wpływ na treść wydanej decyzji. Wznowienie postępowania wymaga oczywiście spełnienia określonych warunków. Przede wszystkim podatnik musi złożyć wniosek o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od publikacji sentencji orzeczenia TSUE w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Również w literaturze przedmiotu podkreśla się, że wznowienie postępowania podatkowego w związku z orzeczeniem TSUE jest narzędziem zapewnienia efektywności prawu unijnemu (tak S. Presnarowicz, komentarz do art. 240 ord. pod., LEX 2013, por. też M. Domańska w: M. Wąsek-Wiaderek, E. Wojtaszek-Mik, M. Domańska, A. Zielony, Pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, Lex 2007). Warto też zauważyć, że nie ma uzasadnionych powodów, dla których należałoby równocześnie prowadzić ewentualne postępowanie w wyniku wznowienia w trybie ord. pod. przed organem podatkowym i w trybie p.p.s.a. przed sądem administracyjnym. Nie bez znaczenia dla powyższego rozumowania pozostaje też okoliczność braku wyraźnego wskazania przez ustawodawcę orzeczenia TSUE, jako podstawy wznowienia (przeciwnie, jak to uczynił ustawodawca w art. 240 § 1 pkt 11 ord. pod., czy art. 124 § 1 pkt 5 p.p.s.a.). W literaturze stwierdza się, że brak jest w p.p.s.a. przepisu pozwalającego na wznowienie ze względu na wyrok TSUE wydany w wyniku pytania prejudycjalnego (por. A. Kastelik-Smaza, Pytania prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej a ochrona praw jednostki, Lex 2010). Ostatnim argumentem, który również należy mieć na uwadze jest kwestia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, który w myśl art. 272 § 3 zdanie drugie p.p.s.a. biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. W orzecznictwie wyrażony został pogląd, zgodnie z którym w ramach tej przesłanki chodzi o takie rozstrzygnięcie organu międzynarodowego, którego adresatem jest strona wnosząca skargę o wznowienie postępowania sądowego (tak NSA w postanowieniu z dnia: 15 stycznia 2013 r., sygn. akt I FSK 1473/12; 11 lipca 2013 r., sygn. akt II GSK 486/13 i 11 czerwca 2013 r., sygn. akt II GSK 927/13 dostępne na www.orzeczenia. nsa.gov.pl). Podobny podgląd wyraził także A. Kabat w Komentarzu do art. 272 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stan prawny na 30 kwietnia 2013r. Zdaniem komentatora "Unormowanie dotyczące terminu do wniesienia skargi, a zwłaszcza przyjęcie, że termin ten biegnie od dnia doręczenia rozstrzygnięcia stronie lub jej pełnomocnikowi, zdaje się wskazywać, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem o wznowienie postępowania na podstawie komentowanego przepisu przysługuje tylko adresatowi rozstrzygnięcia wspomnianego organu międzynarodowego. Osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego wspomnianym rozstrzygnięciem organu międzynarodowego, nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie komentowanego przepisu". W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie był stroną takiego postępowania. Wobec braku oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia, skarga o wznowienie postępowania podlegała odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.