I SA/Bd 868/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Urszula Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 31 października 2024 r., Nr 0401-IEW2.4050.1.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę Pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. nad N. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia o zgodzie na wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z udziału 1/6 części należącej w dniu dokonania wpisu do J. P.. Podatnik we wniosku poinformował, że obecnie jest jedynym właścicielem ww. nieruchomości, którą otrzymał w spadku po zmarłym ojcu - Z. P., na podstawie aktu dziedziczenia z dnia [...] maja 2023 r., natomiast zaległością podatkową zabezpieczoną przez wpis w księdze wieczystej (na 1/6 części) w dziale III o wszczęcie egzekucji jest zobowiązanie J. P., który nie jest już właścicielem nieruchomości. Wnioskodawca podał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt [...] została zniesiona współwłasność przedmiotowej nieruchomości i w całości przyznano ją na wyłączność Z. P.. W opinii wnioskodawcy, wskazane zobowiązanie wynika z nieuregulowania należnego podatku od towarów i usług za 2002 r., które uległo przedawnieniu, natomiast organ, prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania zaświadczenia winien zbadać, czy zobowiązanie podatkowe jest wymagalne, czy też pomimo zabezpieczenia rzeczowego, wygasło wskutek upływu terminu przedawnienia. Skarżący podkreślił, że jako właściciel nieruchomości ma interes prawny w wyeliminowaniu wpisu hipotecznego. Podał, że prowadzi rozmowy w zakresie warunków sprzedaży tej nieruchomości, a nabywca żąda uzgodnienia treści księgi wieczystej i wykreślenia figurującego w niej wpisu hipotecznego. Postanowieniem z dnia 22 stycznia Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N., po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek uchylenia wcześniejszego postanowienia przez organ odwoławczy, odmówił wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z udziału 1/6 części należącej w dniu dokonania wpisu do J. P.. Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia [...] października 2024 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że z zaskarżone postanowienie dotyczy wniosku o wyrażeniu zgody na wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z nieruchomości z udziału 1/6 części należącej w dniu dokonania wpisu do J. P.. Natomiast, jak wynika z akt sprawy, zaległości podatkowe, objęte tytułami wykonawczymi z dnia [...] lipca 2013 r. oraz z dnia [...] lipca 2013 r., na podstawie których dokonano wskazanego wpisu w księdze wieczystej, zostały uregulowane w dniu [...] listopada 2023 r. W dniu [...] listopada 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N. wystąpił do Sądu Rejonowego w S. IV Wydział Ksiąg Wieczystych o wykreślenie przedmiotowego wpisu w księdze wieczystej. Sąd Rejonowy w S. IV Widział Ksiąg Wieczystych zawiadomił, iż [...] grudnia 2023 r. dokonano, pod nr [...], wykreślenia z księgi wieczystej [...] z działu III, wpisu o wszczętej egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. nad N.. Zatem na dzień wydania zaświadczenia, tj. [...] stycznia 2024 r. w dziale III księgi wieczystej nr [...] nie widnieje już wpis, o którego wykreślenie skarżący wnioskuje. Organ wskazał, że z uwagi na charakter prawny zaświadczenia, przedmiotem postępowania o wydanie zaświadczenia nie może być analizowanie zmian w stanie prawnym i wyprowadzanie z tego wniosków, ani też dokonywanie ocen prawnych. W postępowaniu zmierzających do wydania zaświadczenia organ nie bada kwestii istnienia zaległości podatkowych, organ wydaje zaświadczenie w oparciu o dane wynikające z prowadzonych ewidencji. Poza zakresem postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia o żądanej treści pozostaje badania kwestii przedawniania zobowiązania. Zatem organ podatkowy nie był uprawniony do badania w niniejszym postępowaniu terminu przedawnienia zaległości podatkowych. W skardze strona zarzuciła naruszenie: 1) art. 306a § 1-4, art. 306b § 1-2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (dalej: O.p.) przez brak ich zastosowania w sprawie, tj. niewydanie zaświadczenia o żądanej treści, pomimo przesłanek do jego wydania; 2) art. 306c O.p. przez jego zastosowanie w sprawie, tj. odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści, mimo istnienia przesłanek do wydania zaświadczenia; 3) art. 59 § 1 oraz art. 70 § 1 O.p. przez brak ich zastosowania w sprawie, tj. brak uznania, że zaległości podatkowe wygasły wskutek upływu terminu przedawnienia; 4) art. 70 § 1 O.p. przez wystawienie upomnienia w 2013 r. w stosunku do zaległości za 2002 r., co oznacza, że w chwili wystawiania tego upomnienia zobowiązanie było przedawnione. Organ egzekucyjny nie mógł wszcząć egzekucji bowiem postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia upomnienia; 5) art. 120, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 124 O.p. przez wydanie zaskarżonego postanowienia niezgodnie z przepisami prawa i prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia legalności Sąd stwierdził, że nie narusza ono prawa. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...] sierpnia 2023 r. (uzupełnionym w dniu [...] września 2023 r.) skarżący zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. nad N. z wnioskiem o wydanie zaświadczenia wyrażającego zgodę na wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z 1/6 udziału w nieruchomości należącej w dniu dokonania wpisu do J. P.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w S. z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt [...] została zniesiona współwłasność przedmiotowej nieruchomości i w całości przyznano ją ojcu skarżącego - Z. P.. We wniosku wnioskodawca poinformował, iż obecnie jest jedynym właścicielem ww. nieruchomości, którą otrzymał w spadku po zmarłym ojcu na podstawie aktu dziedziczenia z dnia [...] maja 2023 r., natomiast zaległością podatkową, której dotyczy wpis w księdze wieczystej (na 1/6 udziału w nieruchomości) w dziale III o wszczęcie egzekucji jest zobowiązanie J. P., który nie jest już właścicielem nieruchomości. Według skarżącego zobowiązanie to wynika z nieuregulowania należnego podatku od towarów i usług za 2002 r., które uległo przedawnieniu, natomiast organ prowadząc postępowanie wyjaśniające w sprawie wydania zaświadczenia winien zbadać, czy zobowiązanie podatkowe było wymagalne, czy też pomimo zabezpieczenia rzeczowego, wygasło wskutek upływu terminu przedawnienia. Wnioskodawca poinformował, że prowadzi rozmowy w zakresie warunków sprzedaży nieruchomości, a nabywca żąda uzgodnienia treści księgi wieczystej i wykreślenia figurującego w niej wpisu hipotecznego. Organ wskazał, że zaległości podatkowe, objęte tytułami wykonawczymi nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. (dot. podatku od towarów i usług za grudzień 2003 r.) oraz [...] z dnia [...] lipca 2013 r. (dotyczy podatku od towarów i usług za maj 2002 r. ), na podstawie których dokonano wskazanego wpisu w księdze wieczystej, zostały uregulowane w dniu [...] listopada 2023 r. W dniu [...] listopada 2023 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N., stosownie do treści art. 626 § 1 k.p.c., wystąpił do Sądu Rejonowego w S. o wykreślenie przedmiotowego wpisu w księdze wieczystej. Sąd Rejonowy w S. IV Widział Ksiąg Wieczystych zawiadomił, iż w dniu [...] grudnia 2023 r. dokonano, pod nr [...], wykreślenia z księgi wieczystej [...] z działu III, wpisu o wszczętej egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. nad N. (k. 53 akt adm.). W związku z tym postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. nad N. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej treści. Po rozpatrzeniu zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy organ zasadnie odmówił wydania wnioskowanego przez skarżącego zaświadczenia. Wskazując ramy prawne sprawy, należy odwołać się do przepisów dotyczących wydawania przez organy podatkowe zaświadczeń, które zostały umieszczone w dziale VIIIa (art. 306a do art. 306n) O.p. W myśl art. 306a § 1 i 2 O.p. organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie, jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jak stanowi art. 306a § 3 O.p. zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Stosownie do treści art. 306b § 1 O.p. w przypadkach, o których mowa w art. 306a § 2, organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Natomiast w art. 306b § 2 O.p. ustawodawca wskazał, że organ podatkowy, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające. Wskazać należy, że skarżący jako właściciel nieruchomości posiada interes prawny w urzędowym potwierdzeniu wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z udziału wynoszącego 1/6 w nieruchomości należącej w dniu dokonania wpisu do J. P., wobec czego została spełniona przesłanka z art. 306a § 2 pkt 2 O.p. Ze wskazanych przepisów normujących instytucję zaświadczenia wynika, że jest to czynność materialno-techniczna, stanowiąca urzędowe potwierdzenie określonych faktów lub stanu prawnego. Podstawą do wydania zaświadczenia przez organ podatkowy są prowadzone przez niego ewidencje, rejestry lub inne dane znajdujące się w jego posiadaniu. Organ wydaje bądź odmawia wydania wnioskowanego zaświadczenia, opierając się na danych zawartych w będących w jego posiadaniu dokumentach, a wynikające z tych dokumentów informacje determinują możliwość wydania zaświadczenia o określonej treści. Zaświadczenie potwierdza jedynie istnienie określonego stanu na podstawie posiadanych już danych. Odnosi się ono do zbadania okoliczności wynikających z istniejących ewidencji, rejestrów i innych danych będących w posiadaniu organu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 16 września 2014 r., I SA/Bd 784/14; wyroki NSA z dnia: 9 października 2009 r., II FSK 781/08; 9 stycznia 2009 r., II FSK 1382/07; 24 lutego 2011 r., I OSK 601/10; 9 maja 2012 r., II FSK 2163/10; 23 września 2014 r., II FSK 2358/12; 2 grudnia 2015 r., II FSK 2891/13; 27 kwietnia 2016r., I FSK 1739/14). W przedmiotowej sprawie wpis o wszczęciu egzekucji z udziału w nieruchomości, co do którego skarżący domaga się wydania zaświadczenia, został już wykreślony. Z wymienionego zawiadomienia Sądu Rejonowego w S. wprost wynika, że w dniu [...] grudnia 2023 r. dokonano wykreślenia z księgi wieczystej wpisu o wszczętej egzekucji przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N. nad N.. Wskazuje też na to treść księgi wieczystej, której wydruk znajduje się w aktach sprawy (k. 100 akt adm.). Organ nie mógł zatem wydać zaświadczenie o wyrażeniu zgody na wykreślenie wpisu, który już nie istnieje. Nie są także uzasadnione żądania skarżącego ustalenia przez organ w ramach postępowania o wydania zaświadczenia, czy zobowiązanie podatkowe zabezpieczone na nieruchomości uległy przedawnieniu jeszcze przez przed dokonaniem wpisu w księdze wieczystej o wszczętej egzekucji. W tym względzie skarżący podnosi, że wnosząc o wyrażenie zgody na wykreślenie wpisu o toczącej egzekucji powoływał się na fakty świadczące o przedawnieniu zobowiązania jeszcze przed dokonaniem zajęcia nieruchomości, a mianowicie na wystawienie upomnienia po 11 latach (tj. w 2013 r.) od powstania zaległości podatkowej (według wnioskodawcy w 2002 r.), a tym samym na nieskuteczność środków egzekucyjnych stosowanych przed datą jego wystawienia. W istocie zatem skarżącemu chodzi o to, czy w sposób prawidłowy była prowadzona egzekucja administracyjna z nieruchomości (udziału wynoszącego 1/6), gdyż w jego ocenie nastąpiło przedawnienie zobowiązania podatkowego jeszcze przed zajęciem nieruchomości. Zdaniem jednak Sądu, wszelkie zarzuty związane z prowadzoną egzekucją z nieruchomości, w tym zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, powinny być podnoszone w ramach postępowania egzekucyjnego. W tym kontekście rację ma organ, że postępowania o wydania zaświadczenia nie może być traktowane jako dodatkowa instancja, w ramach której rozstrzygana będzie kwestia przedawnienia zobowiązania podatkowego. W konsekwencji, organ zasadnie odmówił wnioskodawcy wydania zaświadczenia o wyrażeniu zgody na wykreślenie wpisu w księdze wieczystej nr [...] o wszczęciu egzekucji z 1/6 udziału w nieruchomości należącej w dniu dokonania wpisu do J. P., i nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę.