I SA/Bd 874/17
WyrokWSA w Bydgoszczy2017-12-01
Skład orzekający: Halina Adamczewska-Wasilewicz, Leszek Kleczkowski, Mirella Łent
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Gmina Miasta W. prawidłowo wykorzystała środki PFRON przekazane na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej, dokonując płatności zaliczkowych w 2015 roku za zadania zrealizowane w 2016 roku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że płatności zaliczkowe dokonane przez Gminę Miasta W. w 2015 roku na poczet zadań zrealizowanych w 2016 roku, w ramach umowy o dofinansowanie z PFRON, stanowiły prawidłowe wykorzystanie środków. Brak było wyraźnego zakazu takiej formy płatności w umowie ani w przepisach, a okoliczności sprawy, w tym negocjacje warunków umowy i zapytanie Marszałka do PFRON, wskazywały na przyzwolenie na takie wykorzystanie dotacji. W związku z tym, decyzja nakazująca zwrot środków była niezgodna z prawem.Stan faktyczny
Gmina Miasta W. otrzymała środki z PFRON na utworzenie Zakładu Aktywności Zawodowej. W 2015 roku Gmina dokonała płatności zaliczkowych na poczet umów o roboty budowlane, dostawę maszyn i wyposażenia oraz zakup samochodu, które zostały zrealizowane w 2016 roku. Marszałek Województwa nakazał Gminie zwrot tych środków, uznając je za wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o rehabilitacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa, zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz Gminy Miasta W. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędzia WSA Mirella Łent (spr.) Protokolant: Starszy asystent sędziego Waldemar Dąbrowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 01 grudnia 2017r. sprawy ze skargi Gminy Miasta W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania gminie zwrotu środków finansowych PFRON przekazanych w ramach realizacji umowy o dofinansowanie. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Marszałka Województwa K. z dnia [...] nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. na rzecz Gminy Miasta W. kwotę 28.941 (dwadzieścia osiem tysięcy dziewięćset czterdzieści jeden) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Decyzją z dnia [...]. Marszałek Województwa [...] nakazał stronie zwrot środków PFRON przekazanych w 2015r. przez Województwo [...] w ramach umowy o dofinansowanie w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych. Zdaniem Marszałka Województwa, pokrycie w 2015r. ze środków z dotacji PFRON wydatków w postaci zaliczek za niezrealizowane do dnia [...]. zdania było niezgodne z postanowieniem § 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie oraz art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016r., poz. 1870 ze zm.), dalej: "u.f.p.". Organ pierwszej instancji uznał, że wyżej wskazana część dotacji została przez jej beneficjenta pobrana nienależnie.
W złożonym odwołaniu strona zarzuciła naruszenie art. 77 § 1, art. 80, art. 103
§ 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego
(Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a." oraz art. 252 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Decyzją z dnia [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła z konsorcjum w skład którego wchodzili: 1) A. P. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą P. Produkcja Handel Usługi A. P. oraz 2) [...] Budownictwo sp. z o.o. z siedzibą we [...] umowę nr [...] o roboty budowlane, stanowiące przedmiot zamówienia publicznego pod nazwą: "Przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W § 7 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się zapłacić wykonawcy jednorazową zaliczkę na poczet wykonania zamówienia w wysokości do [...] zł. W dniu
[...]. została zawarta we [...] umowa cesji pomiędzy ww. konsorcjum (cedent) a I. G. S. K.. B. sp. k. z siedzibą we [...] (cesjonariusz) oraz Gminą M. [...] (dłużnik). W przedmiotowej umowie dokonano cesji wierzytelności w wysokości [...] zł przysługującej cedentowi w stosunku do dłużnika. Kwota zaliczki, tj. [...] zł brutto ([...] zł netto) została zapłacona przez Gminę M. [...] w dniu
[...]. na podstawie faktury VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika ze znajdujących się w aktach niniejszej sprawy dokumentów w postaci protokołów odbioru, przedmiotowe prace, za które uiszczono wynagrodzenia zaliczkowe, były odbierane częściowo w okresie od dnia [...]. do dnia
[...].
Następnie, w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła
z S. sp. z o.o. z siedzibą w S. umowę nr [...] w ramach zadania pod nazwą: "Dostawa maszyn i wyposażenia pralni" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W § 6 ust. 1 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się udzielić wykonawcy zaliczki na poczet wykonania zamówienia w wysokości 100% wartości umowy, tj. w kwocie [...]zł. Kwota [...]zł brutto (406.504,07 zł netto) została zapłacona tytułem zaliczki na rzecz wykonawcy w dniu [...]. - potwierdza ją faktura VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego, odbiór przedmiotu zamówienia, za które uiszczono płatność zaliczkową nastąpił w dniu [...].
Ponadto, w dniu [...]. Gmina M. [...] zawarła z N. M. sp. z o.o. z siedzibą w S. G. umowę nr [...] na dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. za kwotę [...]zł brutto ([...] zł netto). W § 3 ust. 1 tej umowy Gmina M. [...] zobowiązała się udzielić wykonawcy jednorazowo zaliczki na poczet wykonania zamówienia w wysokości do 100% wartości umowy. Kwota [...]zł brutto ([...] zł netto) została zapłacona tytułem zaliczki na rzecz wykonawcy
w dniu [...]. - potwierdza ją faktura VAT nr [...] z dnia [...]. Jak wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego przejęcie przedmiotu umowy nastąpiło w dniu [...].
Organ zaznaczył, że Gmina M. [...] nie negowała faktu dokonania
w 2015r. płatności ze środków PFRON, przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r., zaliczek za towary i usługi, które zostały dostarczone i wykonane w 2016r. W tym zakresie organ zauważył, że w § 9 pkt 5 umowy o dofinansowanie Gmina M. [...] zobowiązała się do wykorzystania środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. w terminie do dnia [...]. W § 13 ust 1 pkt 6 umowy o dofinansowanie strona zobowiązała się z kolei do wykorzystania przyznanego dofinansowania zgodnie z jego przeznaczeniem. Zdaniem Kolegium, Gmina M. [...] nie posiadała podstawy prawnej do wydatkowania środków PFRON przekazanych na pokrycie części kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. na zaliczki za zadania, które zostały zrealizowane dopiero w 2016r. W konsekwencji, organ uznał, że Gmina M. [...] nie dokonała prawidłowego wykorzystania części środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r., jako że dokonała płatności zaliczkowych za niezrealizowane w 2015r. zadania.
Mając na uwadze powyższe, organ stwierdził, że stosownie do treści art. 49e
ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2016r., poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", Gmina M. [...] zobowiązana jest do zwrotu środków PFRON przekazanych przez Województwo [...] na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] w 2015r. w łącznej kwocie [...]zł. Na kwotę tę składają się:
1) kwota kwalifikowana [...] zł, stanowiąca pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za roboty budowlane stanowiące przedmiot zamówienia publicznego pod nazwą: "Przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej" w ramach zadania pod nazwą: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]" - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; przedmiotowe roboty wykonano w okresie od dnia [...]. do dnia [...].;
2) kwotę kwalifikowaną [...] zł, stanowiącą pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za realizację zadania pod nazwą: "Dostawa maszyn i wyposażenia pralni"
w ramach zadania pod nazwą "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz
z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]" - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; odbiór przedmiotu zamówienia nastąpił w dniu [...].;
3) kwotę kwalifikowaną [...] zł, stanowiącą pomniejszoną o kwotę [...]zł (wartość podatku od towarów i usług, którą Gmina M. [...] mogła odzyskać) kwotę [...]zł zapłaconą w dniu [...]. tytułem zaliczki za dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. - stwierdzoną fakturą VAT nr [...] z dnia [...].; przekazanie pojazdu stronie nastąpiło w dniu [...].
Odnosząc się do kwestii odsetek, Kolegium uznało, że brak jest podstaw faktycznych i prawnych do stwierdzenia, iż wydatkowanie przez stronę w formie zaliczek za niezrealizowane zadania części dotacji z PFRON przekazanej na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]
w 2015r. nastąpiło na skutek okoliczności niezależnych od Gminy M. [...].
Z treści art. 49e ust. 4 ustawy o rehabilitacji wynika, że odsetek nie nalicza się jedynie
w przypadku, gdy wystąpienie okoliczności powodujących obowiązek zwrotu lub wypłaty środków było niezależne od zobowiązanego do zapłaty. W rezultacie, organ uznał rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji za poprawne również w części dotyczącej odsetek.
W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie, wyrażającej się
w nie uwzględnieniu przez organ okoliczności przytaczanych w treści odwołania od decyzji, dotyczących etapu negocjowania warunków umowy, mających znaczenie dla ustalenia treści umowy zgodnie z zasadą wynikającą z art. 65 § 2 ustawy z dnia
23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017r., poz. 459 ze zm.), dalej: "k.c.";
- art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając słuszności twierdzeniom i zarzutom sformułowanym w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa [...]
- art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy beneficjent wykorzystał przydzielone środki zgodnie z ich przeznaczeniem, prawidłowo, w ustalonej w umowie o dofinansowanie wysokości;
- art. 251 ust. 4 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż wskazany przepis daje, w okolicznościach niniejszej sprawy, podstawę zakwestionowania przydzielonego beneficjentowi dofinansowania podczas, gdy przekazane Gminie M. [...] środki zostały wykorzystane zgodnie z umową z dnia [...].
o dofinansowaniu kosztów utworzenia we [...] Zakładu Aktywności Zawodowej.
Zdaniem skarżącej, przedmiotowe dofinansowanie zostało wykorzystane zgodnie z przeznaczeniem. Wykonanie zadania publicznego nastąpiło w zakreślonym w umowie o powierzeniu jego realizacji terminie, tj. do dnia [...]. Zarówno umowa, jak i obowiązujące przepisy nie przewidywały zakazu stosowania zaliczki jako formy wydatkowania środków przyznanych beneficjentowi w ramach dotacji. Przy realizacji zadania nie naruszono powszechnie obowiązującego prawa, w tym art. 151a ustawy
z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2013r., poz. 907 ze zm.), dalej: "u.p.z.p.", który pozwala na udzielanie wykonawcom zaliczek na sfinansowanie kosztów zamówienia. W wyniku takiego wydatkowania środków budżet jednostki samorządu terytorialnego nie poniósł uszczerbku. Środki z funduszów PFRON wydatkowano zgodnie z umową w 2015r., zatem wykorzystanie dotacji, rozumiane jako przeznaczenie uzyskanych kwot na cele związane z zadaniem publicznym, dokonało się w zakreślonym umową terminie. Mając powyższe na względzie, skarżąca stwierdziła, że postępowanie w sprawie o nakazanie zwrotu środków PFRON wraz
z odsetkami za zwłokę należy umorzyć w całości jako bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066 - t.j.), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi decyzji ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Decyzja podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r. poz. 1369 - dalej jako "p.p.s.a.") lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 135 p.p.s.a., Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Badając przedmiotową sprawę według przedstawionych kryteriów Sąd stwierdził naruszenie art. 251 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016r., poz. 1870 ze zm.), dalej: "u.f.p." w zw. z art. 49 e ust. 1
w zw. z art. 29 ust. 3a i art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2016r.,
poz. 2046 ze zm.), dalej: "ustawa o rehabilitacji", w przyjętym przez organy stanie faktycznym sprawy (art. 7 i 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej: "k.p.a."),, poprzez błędną wykładnię i zastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
w obu instancjach.
Na początek WSA uznał, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonej decyzji pomija istotne elementy stanu faktycznego. Poza sporem pozostaje fakt negocjacji związanych z umową o dofinansowanie, który trwał jeszcze w 2016r. Jak słusznie wskazano w zaskarżonej decyzji, istota problemu występującego na gruncie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie o legalność płatności zaliczkowych dokonanych przez Gminę M. [...] ze środków PFRON przeznaczonych na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]
w 2015 roku - potwierdzonych fakturami VAT: nr [...] z dnia [...] roku, nr [...] z dnia [...] roku oraz nr [...] z dnia
[...] roku na łączną kwotę kwalifikowaną [...] zł. Zaznaczając, że zadania, za które uiszczono płatności zaliczkowe zostały zrealizowane w 2016 roku.
Przede wszystkim należy stwierdzić, że postępowanie dowodowe
w sprawach z zakresu kodeksu postępowania administracyjnego opiera się o art. 7 i 77 k.p.a., gdzie zapisano, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli; a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący nie tylko zebrać, ale i rozpatrzyć cały materiał dowodowy.
WSA wyjaśnia, że przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakazuje organowi w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc zrealizować zasadę prawdy obiektywnej oraz wypełnić zobowiązanie płynące z nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Przez rozpatrzenie całego materiału dowodowego należy uznać uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Stwarza to konieczność uzasadnienia zajętego stanowiska, aby wyraźnie z niego wynikało, że zostało ono oparte na prawidłowo zrealizowanej zasadzie swobodnej oceny dowodów, a nie ma charakteru rozstrzygnięcia dowolnego. (por. wyrok naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 marca 2017r., I OSK 1448/15). Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów prawa materialnego znajdujących zastosowanie w danej sprawie
i bez rozważenia tych przepisów w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 marca 2017r., II OSK 1889/15).
Na tym tle sformułowano zarzut naruszenia art. 7, 75 § 1 i art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a argumentując niewyczerpującym rozpatrzeniem materiału dowodowego oraz na jego dowolną oceną, wyrażającą się w nie uwzględnieniu przez organ okoliczności przytaczanych w treści odwołania od decyzji, dotyczących etapu negocjowania warunków umowy -mających znaczenie dla ustalenia treści umowy zgodnie z zasadą wynikającą z art. 65 § 2 KC.
Jednakże uwzględnienie wszystkich przeprowadzonych w sprawie dowodów i okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia zakreślono w decyzji do treści
art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, stwierdzając "z pewną dozą ostrożności", że na gruncie stanu faktycznego i prawnego niniejszej sprawy zaszła sytuacja, w której część środków PFRON została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Albowiem tym przeznaczeniem w świetle art. 251 ust. 4 u.f.p. w zw. z § 4 ust. 2 i § 9 ust. 5 umowy
o dofinansowanie było pokrycie wydatków za zrealizowane w 2015 roku zadania związane z utworzeniem Zakładu Aktywności Zawodowej we [...].
W takim wypadku należało przyjąć, że rozpatrzono cały materiał dowodowy, jednak jego część dotyczącą negocjacji ciągnących się jeszcze w 2016r., uznano za nieistotną z punktu zastosowanych przepisów prawa materialnego, co czyni powyżej wymieniony zarzut za niezasadny.
Zdaniem Sądu, jak słusznie wskazał organ, art. 251 ust. 4 u.f.p. stanowi, że zgodne z prawem wykorzystanie dotacji następuje w szczególności przez zapłatę za zrealizowane zadania, na które dotacja była udzielona, albo, w przypadku gdy odrębne przepisy stanowią o sposobie udzielenia i rozliczenia dotacji, wykorzystanie następuje przez realizację celów wskazanych w tych przepisach. Bezspornie też, w § 4 ust. 2 umowy wyraźnie określono, że środki PFRON na dofinansowanie kosztów utworzenia Zakładu Aktywności Zawodowej we [...] mają zostać przeznaczone m.in. na realizację zadań takich jak: 1) przystosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych pomieszczeń produkcyjnych lub pomieszczeń służących świadczeniu usług oraz pomieszczeń socjalnych i przeznaczonych na rehabilitację (pkt 1); 2) zakup wyposażenia pomieszczeń socjalnych i przeznaczonych na rehabilitację, pomieszczeń, w których jest prowadzona działalność wytwórcza lub usługowa oraz przygotowanie stanowisk pracy, w tym zakup maszyn, narzędzi i urządzeń niezbędnych do prowadzenia produkcji lub świadczenia usług (pkt 3); 3) zakup lub wynajem środków transportu (pkt 5).
Jednakże niezasadnym w zaistniałym stanie faktycznym jest uznanie, że
z powyższych zapisów należy wywieść, iż nie chodziło o wpłatę zaliczek do końca 2015r. na wykonanie zadań.
Po pierwsze przepis ten nie zamyka wykorzystania dotacji, tylko do roku,
w którym nastąpiło materialne zrealizowanie zadania. Dalej, takie rozumienie tego przepisu niezrozumiałym czyniłoby działanie Marszałka, który bezspornie negocjuje rozliczenie jeszcze w 2016r. Ponadto, nabiera on wątpliwości dopiero we wrześniu 2016r., kiedy to zwraca się na piśmie z [...]. do Państwowego Funduszy Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z pytaniem czy płatności dokonane przez Organizatora w formie zaliczki w pierwszym roku tworzenia zaz mogą stanowić podstawę rozliczenia tych kosztów w pierwszym roku, mimo przyjęcia robót budowlanych oraz zakupów inwestycyjnych zostały potwierdzone w drugim roku.
Co więcej uzyskuje odpowiedź, że taka możliwość istnieje.
Na żadnym etapie postępowania administracyjnego nie podważono terminu zapłaty zaliczek, ani tego, że zostały one wykorzystane na realizację zadań, o jakich była mowa w umowie o dofinansowaniu. Nie kwestionowano też konieczności takiego sposobu zapłaty oraz konieczności przeprowadzenia procedur z ustawy
o zamówieniach publicznych. Nie kwestionowano, że zgodnie z art. 44 ust. 4 u.f.p., Gmina M. [...] jako zamawiający zobligowana była do udzielenia zamówień na dostawy i roboty budowlane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 stycznia
2004 roku Prawo zamówień publicznych, co skutkować musiało przeprowadzeniem wymaganych prawem procedur.
Po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych, w dniu [...] roku Gmina M. [...] zawarła umowę z konsorcjum, w skład którego wchodzili: A. P. z [...] oraz [...] Budownictwo Sp. z o.o. z siedzibą we [...]. Przedmiotem umowy była przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej w ramach zadania pn.: "Adaptacja pomieszczeń przy ul. [...] wraz z wyposażeniem dla Zakładu Aktywności Zawodowej we [...]". W 2015 roku zamawiający udzielił wykonawcy zaliczki na sfinansowanie kosztów zamówienia. W dniu [...] roku Gmina M. [...] zawarła umowę ze [...] Sp. z o.o. z siedzibą w S.. Przedmiotem umowy była dostawa maszyn i wyposażenia pralni dla Zakładu Aktywności Zawodowej. Również w tym przypadku w 2015 roku zamawiający udzielił zaliczki na poczet realizacji zamówienia. Podobnie rozliczono umowę z dnia [...] roku I[...], na dostarczenie Gminie M. [...] samochodu osobowego P. .
Ostatecznie nie wiadomo czy SKO uważa, że to art. 251 ust. 4 u.f.p. stoi na przeszkodzie, by uznać, że płacąc zaliczki nie wykorzystano dotacji zgodnie
z przeznaczeniem, czy powodem był brak zgody w umowie, o czym świadczy zapis
w odpowiedzi na skargę, uwypuklający brak woli u Marszałka. W tym względzie należy przyznać rację skarżącej, która odwołuje się do art. 8 i 107 § 3 k.p.a., uważając, za niewystarczające uzasadnienie przesłanek, którymi kierował się organ odmawiając słuszności twierdzeniom i zarzutom sformułowanym w odwołaniu od decyzji Marszałka Województwa [...].
W ocenie Sądu także powoływanie się na brak zgody w umowie, nie uzasadnia zasądzenia zwrotu, o jakim mowa w zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, Środki Funduszu podlegają zwrotowi w kwocie wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, pobranej w nadmiernej wysokości lub ustalonej w wyniku kontroli w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości, określonej w drodze decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty, od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych.
Należy wyjaśnić, że przepis ten jest przede wszystkim przepisem
o charakterze materialnym, gdyż wprowadza w sposób jednoznaczny, od dnia
[...] r. prawo żądania przez Fundusz zwrotu kwoty wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Ustanawia również materialno prawne uwarunkowania żądania zwrotu: wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości lub stwierdzenie nieprawidłowości w wyniku kontroli. Przepis ten zawiera także uregulowanie o charakterze procesowym, gdyż jako właściwy ustanawia tryb decyzji administracyjnej nakazującej zwrot.(por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 kwietnia 2014r., II GSK 118/13).
Jak zapisano tylko trzy sytuacje: wykorzystanie niezgodnie
z przeznaczeniem, pobranie w nadmiernej wysokości i ustalenie w wyniku kontroli
w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości; dają podstawę, by żądać zwrotu. Dlatego też w wydanej na podstawie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji, decyzji nakazującej zwrot wypłaconych środków, Marszałek Województwa musi jasno określić, która z tych sytuacji miała miejsce.
Zdaniem Sądu zarówno w decyzji pierwszej jak i drugiej instancji, nie wiadomo ostatecznie jak zakwalifikowano wykazany stan faktyczny. Rozpoczynając swe orzeczenie, organ pierwszej instancji wskazuje na nieprawidłowości stwierdzone
w wyniku weryfikacji merytorycznej dokumentów przedłożonych do rozliczenia kosztów. Zdaniem Marszałka, nastąpiło "niewykonanie umowy", o jakim mowa w § 19 umowy. Zakreśla to do niezrealizowania zadania do końca 2015r. By na koniec powołać się na zakaz tworzenia lokat ze środków przekazanych. Natomiast w decyzji SKO posłużono się takimi pojęciami jak "legalność płatności zaliczkowych", "prawidłowe wykorzystanie dotacji", by ostatecznie stwierdzić "z pewną dozą ostrożności", że część dotacji była wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, albowiem tym było pokrycie wydatków za zrealizowane w 2015r. zadanie związane z utworzeniem zakładu.
Zatem już na etapie treści decyzji nie wiadomo, jaka konkretnie sytuacja
z art. 49 e ust. 1 ustawy o rehabilitacji wystąpiła w sprawie, co czyni decyzję niejasną, niemniej nie mogło mieć to istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż podciągnąwszy stan faktyczny pod którąkolwiek z wymienionych sytuacji, wynik pozostaje niezmienny: nakazanie zwrotu.
W ocenie Sądu, skoro organy uznały, że należy zwrócić dotację, bo przebudowa budynku dla Zakładu Aktywności Zawodowej, dostawa maszyn
i wyposażenia pralni dla Zakładu Aktywności Zawodowej oraz dostarczenie samochodu osobowego P. nastąpiło po [...]., to jest to sytuacja kwalifikująca się pod zarzut jej wykorzystania niezgodnie z przeznaczeniem.
Nie ma wątpliwości, że Gmina M. [...] do końca 2015r., wykorzystała środki w ten sposób, że zapłaciła w 2015r. za wykonanie zadań, co do rodzaju których nie było wątpliwości. Zaliczki w sprawie były niczym innym jak zapłatą
z góry. Zadania, o jakich mowa w umowie były zrealizowane w 2016r., z pieniędzy jakimi dysponowała ze środków PEFRON. WSA przyjął te ustalenia za organami. Było to bezsporne, a dokumenty znalazły swe odzwierciedlenie w materiale dowodowym.
Skoro nie wskazano przepisu prawa, z którego wynikałoby, że nie jest wykorzystaniem dotacji wpłata tego rodzaju zaliczek na ostatecznie wykonane zadanie, i nie było to wolą stron, gdyż negocjowały warunki umowy jeszcze w 2016r., to nie można przyjąć, że zapłata w 2015r. była wykorzystaniem dotacji niezgodnie z jej przeznaczeniem.
Zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy o rehabilitacji, dofinansowania ze środków Funduszu kosztów, dokonuje samorząd województwa na warunkach i w wysokości określonych umową zawartą z jednostką określoną w ust. 1. W art. 66 ustawy
o rehabilitacji zapisano, iż w sprawach nieunormowanych przepisami ustawy stosuje się Kodeks postępowania administracyjnego, Kodeks cywilny oraz Kodeks pracy. Z kolei stosownie do § 3 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U . z 2012r., poz. 850) dopuszczono warunki renegocjacji umowy.
Powyższe oznacza, że to, czy dotację wykorzystano zgodnie
z przeznaczeniem należy postrzegać również poprzez pryzmat zgodnej woli stron.
Zatem jakkolwiek nie ma wyraźnego przyzwolenia na zaliczkową zapłatę
w samej umowie, to jednak nie można zapominać, że na tym etapie Marszałek nie wiedział, że taka zgoda jest wymagana, o czym świadczy pytanie jakie zadał do PEFRON we wrześniu 2016r. Co więcej całe jego zachowanie, w szczególności przyzwolenie na renegocjacje przedłużające się poza 2015r., krótki, bo ok. dwutygodniowy okres do końca 2015r. kiedy możliwym było wykorzystanie środków; świadczy o tym, że wiarygodnym jest wskazywane przez Gminę przyzwolenie na tego typu wykorzystanie dotacji.
Dlatego też zasadnym jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 251 ust. 4 u.f.p. poprzez błędne przyjęcie przez organ, iż wskazany przepis daje, w okolicznościach niniejszej sprawy, podstawę zakwestionowania przydzielonego beneficjentowi dofinansowania podczas, gdy przekazane Gminie M. [...] środki zostały wykorzystane zgodnie z umową nr [...] z dnia
[...] r. o dofinansowaniu kosztów utworzenia we [...] Zakładu Aktywności Zawodowej. W konsekwencji zasadnie zarzucono naruszenie art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy beneficjent wykorzystał przydzielone środki zgodnie z ich przeznaczeniem, prawidłowo, w ustalonej w umowie
o dofinansowanie wysokości, co jednocześnie wskazuje na to, że naruszenie prawa ma istotny wpływ na wynik sprawy.
Naruszenie tego typu miało miejsce w obu instancjach, co uzasadnia zastosowanie art. 135 p.p.s.a.
Sprawa wraca do ponownego rozpatrzenia ze wskazaniem na ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku.
Mając na względzie powyższe oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 p.p.s.a.
L. Kleczkowski H. Adamczewska – Wasilewicz M. Łent
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło