I SA/Bd 876/24

WyrokWSA w Bydgoszczy2025-03-04

Skład orzekający: Leszek Kleczkowski, Tomasz Wójcik, Joanna Ziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy skarga na czynność egzekucyjną może być podstawą do kwestionowania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego lub prawidłowości jego prowadzenia, w sytuacji gdy skarżący podnosi argumenty dotyczące nierozpatrzenia wniosku o rozłożenie należności na raty?
Ratio decidendi
Skarga na czynność egzekucyjną, zgodnie z art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, służy do kwestionowania konkretnej czynności egzekucyjnej z powodu jej niezgodności z prawem lub zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Nie jest ona środkiem do badania zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani jego prawidłowości. Argumenty dotyczące nierozpatrzenia wniosku o rozłożenie należności na raty powinny być podnoszone w ramach zarzutów w sprawie egzekucyjnej, a nie w skardze na czynność egzekucyjną.
Stan faktyczny
Dyrektor Oddziału ZUS w T. prowadził postępowanie egzekucyjne na podstawie 10 tytułów wykonawczych dotyczących należności składkowych. W ramach tego postępowania dokonano zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego spółki. Spółka złożyła skargę na tę czynność egzekucyjną, podnosząc, że należności nie stały się wymagalne, ponieważ ZUS nie rozpatrzył jej wniosków o rozłożenie należności na raty, a także zarzuciła zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny i organ odwoławczy (Dyrektor Izby Administracji Skarbowej) oddaliły skargę, uznając ją za nieuzasadnioną i wskazując, że podniesione zarzuty wykraczają poza zakres skargi na czynność egzekucyjną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Kleczkowski Sędziowie sędzia WSA Tomasz Wójcik (spr.) asesor WSA Joanna Ziołek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r. sprawy ze skargi M.-T. spółka z o.o. w T. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 22 listopada 2024 r. nr 0401-IEE1.7113.43.2024.2 w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. (dalej także: ZUS, Zakład, organ) prowadzi postępowanie egzekucyjne z majątku M. M. (dalej: Skarżąca, Spółka, Strona) na podstawie 10 tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o nr od [...] oraz z dnia [...] r. o nr od [...], obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych odpowiednio za wrzesień 2021 r., od stycznia do czerwca 2022 r., od sierpnia do października 2022 r. oraz za listopad i grudzień 2022 r. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Spółce w dniach [...] r. i [...] r. Celem wyegzekwowania należności, organ egzekucyjny zawiadomieniami z dnia [...] r. zajął wierzytelności z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A. Zawiadomienia te doręczono Spółce [...] r. W odpowiedzi na powyższe zajęcia, pismem z dnia [...] r. Spółka złożyła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A. Podniosła, że dokonane zajęcia są sprzeczne z prawem, ponieważ należności składkowe objęte zawiadomieniami nie stały się wymagalne, gdyż Zakład nie rozpatrzył merytorycznie złożonych przez Spółkę wniosków o rozłożenie na raty należności. Skarżąca podniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, który utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej, w tym regulowanie należności składkowych, podatkowych i wynagrodzeń za pracę. Strona wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, przeprowadzenie dowodów z dokumentów oraz wstrzymanie realizacji środków egzekucyjnych do czasu, kiedy postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T. oddalił skargę na czynność egzekucyjną uznając ją za nieuzasadnioną. W zażaleniu Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz wstrzymanie realizacji środków egzekucyjnych do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne. Spółka wniosła także o dokonanie prawidłowego rozliczenia dokonanych przez nią spłat układów ratalnych oraz należności składkowych począwszy od 2020 roku do chwili obecnej, a także przeprowadzenie dowodów z dokumentów. Skarżąca zarzuciła brak rozpoznania zarzutów podniesionych w skardze na czynności egzekucyjne oraz przedwczesne prowadzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak ostatecznego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Skarżąca zarzuciła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. nie rozpatrzył merytorycznie złożonych przez nią wniosków o zmianę układów ratalnych należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi. Wskazała, że postępowania toczą się przed Sądem Okręgowym w T. i na dzień sporządzenia zażalenia żadna ze spraw nie została prawomocnie zakończona. W ocenie Skarżącej sprawia to, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego przed rozpoznaniem wniosków o rozłożenie na raty należności składkowych, złożonych przed nadejściem terminu ich wymagalności, jest przedwczesne. Nie doszło również do prawomocnego rozpoznania złożonych przez Spółkę zarzutów. Postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazując na treść art. 54 § 1 i 3 ustawy z dnia [...] r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – dalej: "u.p.e.a.", "ustawa egzekucyjna" – podał, że Spółka złożyła skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w ING Banku Śląskim S.A., dokonaną na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia [...] r. o nr od [...]. Organ stwierdził, że nie wskazano w niej wad dokonanej czynności egzekucyjnej, a tylko w takim właśnie zakresie organ egzekucyjny zobligowany był do oceny czynności egzekucyjnej zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w zaskarżonym postanowieniu. Powołane przez Spółkę argumenty, które nie odnoszą się do skargi na wyżej wymienioną czynność egzekucyjną i naruszeń przepisów związanych z dokonaniem tej czynności, były przedmiotem rozpoznania w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie zgłoszonych przez Stronę zarzutów. Skarga na czynność egzekucyjną oraz zarzuty to środki niekonkurencyjne, co oznacza, że w ramach skargi nie można podnosić okoliczności stanowiących podstawy do wniesienia zarzutów, czy wniosku o umorzenie postępowania. Z akt sprawy wynika, że zgodnie z art. 7 § 1 u.p.e.a. został zastosowany jeden ze środków egzekucyjnych określonych w art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy, tj. egzekucja z rachunku bankowego. Stosując przedmiotowy środek organ egzekucyjny podjął czynności zgodnie z procedurą określoną w art. 80 tej ustawy. W ocenie organu, dokonane czynności są prawidłowe, zajęcia odpowiadają wszystkim wymogom formalnym określonym w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w tym także zawierają wszystkie elementy wymienione w art. 67 § 2 i § 2a u.p.e.a. Odpowiadając na zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego organ podał, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a zatem zastosował jeden z mniej uciążliwych środków, realizując zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a. Skarżąca przy tym nie wskazała środka egzekucyjnego, który umożliwiałby skuteczną egzekucję, a który byłby jednocześnie mniej uciążliwy. W tych okolicznościach organ stwierdził, że wobec prawidłowo przeprowadzonych czynności egzekucyjnych zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego oraz braku podstaw do uznania zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, skargę należało oddalić. Odnosząc się do pozostałych kwestii podnoszonych w zażaleniu organ podał, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego był przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Dyrektora Oddziału ZUS w T. postanowienia z dnia [...] r. odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] do [...]. Wskutek wniesionego przez Spółkę zażalenia rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. Natomiast postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...]. Organ ponadto stwierdził, że wszelkie wątpliwości dotyczące prawidłowego rozliczania dokonanych przez Spółkę wpłat kierować należy do wierzyciela (Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T.), który zobowiązany jest do poboru składek i ich rozliczania. W trybie skargi na czynność egzekucyjną organ nie ocenia prawidłowości rozliczenia wpłat dokonanych przez Spółkę. W zakresie argumentacji Spółki dotyczącej złożenia wniosku o rozłożenie na raty spłaty należności składkowych organ stwierdził, że samo złożenie wniosku o rozłożenie zaległości na raty nie wyklucza możliwości wystawienia tytułów wykonawczych i wszczęcia na ich podstawie postępowania egzekucyjnego, a w konsekwencji nie oznacza niedopuszczalności egzekucji. Dopiero wydanie pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o rozłożenie na raty sprawia, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego byłoby niedopuszczalne, a gdy postępowanie egzekucyjne jest w toku wywiera skutek w postaci jego zawieszenia, na podstawie art. 56 § 1 pkt 1 u.p.e.a. W przedmiotowej sprawie nie doszło do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania. Organ dodatkowo podał, że z uwagi na złożone przez Skarżącą zarzuty, organ egzekucyjny postanowieniami z dnia [...] r. oraz [...] r. zawiesił prowadzone postępowania egzekucyjne. Wskutek wniesionych zażaleń na postanowienia ZUS Oddział w T. z dnia [...] r. oraz [...] r. w sprawie zarzutów, ZUS postanowieniami z dnia [...] r. oraz [...] r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienia. Postanowienia wydane w drugiej instancji są ostateczne w administracyjnym toku instancji. W związku z powyższym ustała przyczyna zawieszenia, co skutkowało podjęciem postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 57 § 1 u.p.e.a. Dlatego postanowieniami z dnia [...] r. organ egzekucyjny podjął postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] oraz od [...]. Rozstrzygnięcia o podjęciu zawieszonego postępowania egzekucyjnego są niezaskarżalne. W związku z tym organ egzekucyjny uprawniony był do zastosowania środka egzekucyjnego w formie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Wprawdzie ostateczne rozstrzygnięcie wierzyciela w sprawie zarzutów z dnia [...] r. zostało uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 października 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 453/23, jednak wyrok ten jest nieprawomocny. W związku z powyższym organ egzekucyjny uprawniony był do podjęcia zawieszonego postępowania egzekucyjnego oraz prowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych. W skardze Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie spod zajęcia rachunku bankowego. Przedmiotowe postanowienie zaskarżyła w całości zarzucając: 1) brak podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia o odmowie uchylenia czynności egzekucyjnej, tym bardziej, że nie zostały jeszcze rozpoznane ostatecznie zarzuty; 2) brak przeprowadzenia zawnioskowanych w sprawie dowodów z dokumentów, brak merytorycznego rozpoznania zgłoszonych zarzutów, przede wszystkim w zakresie braku rozpoznania wniosku o rozłożenie należności składkowych na raty, niewłaściwego przyporządkowania potwierdzeń zapłaty składek ZUS za kwiecień 2022 r. i za sierpień 2022 r., braku podstaw do rozwiązania umów ratalnych, braku rozliczenia wpłaty kwoty [...]zł tytułem odsetek wyliczonych na dzień [...] r. z tytułu spłaty układu ratalnego za okres od 01/2020 do 08/2020 (sprawa znak: [...]). Skarżąca stoi na stanowisku, że brak rozpoznania przez ZUS do chwili obecnej wniosków Spółki o rozłożenie na raty skutkuje tym, że brak jest podstaw do wystawienia tytułów wykonawczych przeciwko Spółce za jakikolwiek okres oraz do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko Spółce za jakikolwiek okres. W ocenie Skarżącej, należności składkowe objęte tytułami wykonawczymi nie stały się wymagalne ponieważ do dnia dzisiejszego, z przyczyn całkowicie niezależnych od Spółki, organ rentowy nie wydal decyzji odmawiającej rozłożenia na raty należności składkowych pomimo tego, że Spółka przed upływem terminu płatności składek za każdy z okresów złożyła skutecznie wniosek o rozłożenie tych należności na raty. To z kolei spowodowało, że nie było prawnej możliwości wystawienia tytułów wykonawczych a następnie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Bierna postawa organu rentowego nie może obciążać Spółki, a tym samym nie może prowadzić do wydania tytułu wykonawczego i następnie do wdrożenia postępowania egzekucyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują prawidłowość zaskarżonych aktów administracyjnych, między innymi postanowień ostatecznych, przy uwzględnieniu kryterium ich zgodności z prawem. Postanowienie podlega uchyleniu, jeśli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa będące podstawą wznowienia postępowania lub inne naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a." – lub też naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia nieważności postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17, publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – podobnie jak pozostałe wyroki sądów administracyjnych przywołane w dalszej części uzasadnienia). Zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Z powyższych względów nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia rozprawy. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, iż nie narusza ono prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w T. z dnia [...] r. o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżącej w ING Banku Śląskim S.A. w K.. Na tle analogicznej sytuacji wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w wyroku z dnia 6 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bd 552/23. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd zaprezentowany w powołanym wyżej wyroku i dalszej części posłuży się zaprezentowaną w nim argumentacją. Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: 1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy; 2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.). Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.). Wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej. W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne (art. 54 § 7 u.p.e.a.). Należy zatem wskazać, że postępowanie wszczęte skargą na czynności egzekucyjne stanowi jedynie fragment postępowania egzekucyjnego i nie prowadzi do kontroli całego postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu zainicjowanym taką skargą ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego, w kontekście przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani też nie ocenia prawidłowości jego prowadzenia. Istotne jest natomiast zbadanie zgodności z prawem oraz prawidłowości dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej, w tym tego, czy zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej. Nie jest to więc uniwersalny środek ochrony prawnej, za pomocą którego zobowiązany mógłby kwestionować wszelkie czynności oraz zdarzenia mające miejsce w toku postępowania egzekucyjnego. Jak trafnie podnosi się w judykaturze oraz w piśmiennictwie, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia. W związku z tym, jeżeli przewidziany jest inny środek ochrony prawnej, taki jak zarzuty czy też zażalenie, to wykluczone jest kwestionowanie określonych okoliczności sprawy za pomocą skargi z art. 54 § 1 u.p.e.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 112/21; P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, LEX/el. 2023, art. 54.). Skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem prawnym umożliwiającym kwestionowanie całokształtu postępowania egzekucyjnego oraz podstaw jego prowadzenia. Przepis art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret czwarte u.p.e.a., tj. egzekucję z rachunku bankowego. Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego; 3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji. W niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w T., w celu wyegzekwowania należności objętych tytułami wykonawczymi, dokonał - zgodnie z wymogiem określonym w art. 80 § 1 u.p.e.a. - zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zawiadomieniami z dnia [...] r. o numerach od [...] w ING Banku Śląskim S.A. Powyższe zawiadomienia o zajęciu doręczono Skarżącej [...] r. Odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniach [...] r. i [...] r. Do zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego organ egzekucyjny zastosował formularz "Zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego na poczet należności pieniężnej, o której mowa w art. 62b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia [...] r. – Prawo bankowe, lub innych należności pieniężnych", który zawiera elementy określone w art. 67 § 2 u.p.e.a., z uwzględnieniem art. 67 § 2a u.p.e.a. W rezultacie, czynność egzekucyjna została przeprowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami. Należy stwierdzić także, że organ egzekucyjny zastosował, przewidziany prawem środek egzekucyjny, spełniając przy tym wymogi formalnoprawne. W konsekwencji, brak było podstaw do uwzględnienia skargi na czynność egzekucyjną. Przedstawione okoliczności faktyczne uzasadniają ocenę co do słuszności oddalenia przez organ egzekucyjny skargi w tym przedmiocie. Natomiast, odnośnie stanowiska Skarżącej dotyczącego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego należy wskazać, że jak wynika z art. 7 § 2 u.p.e.a., jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest stosowanie środka egzekucyjnego najmniej uciążliwego dla zobowiązanego. Należy podkreślić, iż przepisy ustawy nie wskazują, który z dopuszczonych w postępowaniu egzekucyjnym środków egzekucyjnych jest najmniej uciążliwy. Wybór ustawodawca pozostawił organom egzekucyjnym, czyniąc jedynie zastrzeżenie, by stosować środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku. Organy egzekucyjne winny zatem przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego kierować się z jednej strony jego jak najmniejszą dolegliwością, a z drugiej – efektywnością. W istocie więc, wybór będzie zależał od okoliczności konkretnej sprawy, w tym również, od możliwości wyboru środka. Z natury rzeczy, przymusowe dochodzenie wykonania obowiązków przez zobowiązanego wiązać się będzie z koniecznością znoszenia dokuczliwych skutków toczącego się postępowania egzekucyjnego. Odnośnie oceny stopnia uciążliwości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 lutego 2023 r., sygn. akt III FSK 1635/21, stwierdził, że egzekucja z rachunku bankowego jest jednym z łagodniejszych i najczęściej stosowanych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji strona zostaje ograniczona w prawie udzielania zleceń i rozliczeń pieniężnych, i to jedynie do wysokości należności podlegających egzekucji, natomiast rachunek pozostaje otwarty, a strona może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Na uwagę zasługują także formułowane w piśmiennictwie poglądy, że "Kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego (art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym, powinny być stosowane w takiej kolejności - zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku" (por. D. R. Kijowski, E. Cisowska-Sakrajda, W. Grześkiewicz [w:] M. Faryna, i inni, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2015, art. 1a). Spółka podnosi, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy, ponieważ utrudnia prowadzenie działalności gospodarczej. Do tego, wszczęcie postępowania egzekucyjnego niezasadnie naraża Spółkę na koszty egzekucyjne a także narusza dobre imię Spółki. Odnosząc się do podanych argumentów zauważyć trzeba, że względem Skarżącej, wbrew jej stanowisku, zastosowano w istocie najmniej uciążliwy środek egzekucyjny. Skarżąca podnosząc taki zarzut nie wskazała innych, mniej jej zdaniem uciążliwych środków egzekucyjnych, które prowadziłyby bezpośrednio do wykonania dochodzonego obowiązku. To skłania do wniosku, że organ zastosował środek najmniej uciążliwy, tym bardziej, że według dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia nie mogły zostać zrealizowane ze względu na zerowe saldo zajętych rachunków (por. k. 90-99 akt admin.). Niewątpliwie, to w interesie Skarżącej leżało wskazanie alternatywnych sposobów prowadzących do zaspokojenia wierzyciela. W ocenie Sądu, potwierdza to stanowisko organu, o braku zasadności argumentacji Spółki także w tym przedmiocie. Skarżąca podnosząc argument o utrudnieniu prowadzenia działalności gospodarczej nie dostrzega, że zastosowanie tego środka egzekucyjnego jest konsekwencją istnienia zaległości w opłacaniu należności. Rację wobec tego przyznać należy organom, że w sprawie brak było podstaw do rozpatrywania zastosowanego środka w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w kategoriach zbyt uciążliwego w sytuacji, gdy Skarżąca nie wskazała innego środka spełniającego cele egzekucji. O tym, czy środek egzekucyjny jest "zbyt" uciążliwy decydują okoliczności konkretnej sprawy i nie może o tym świadczyć sam fakt utrudnień w prowadzeniu działalności gospodarczej na skutek zajęcia. Analiza treści podniesionych w złożonej do Sądu skardze zarzutów i użytej na ich poparcie argumentów prowadzi do wniosku, że wykraczają one poza ramy postępowania wszczętego w trybie art. 54 u.p.e.a., tj. skargi na czynności egzekucyjne. Skarżąca kwestionuje bowiem samą możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Zwraca uwagę na brak możliwości wszczęcia postępowania egzekucyjnego podnosząc, że należności składkowe objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie stały się wymagalne. Przytoczona na poparcie tych twierdzeń argumentacja zmierza do wykazania, że złożone przez Spółkę wnioski o rozłożenie należności składkowych na raty nie zostały rozpatrzone. Tak sformułowane zarzuty można jednak podnosić w sprawie, której przedmiotem jest rozstrzygnięcie w przedmiocie wniesionych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Rozpoznanie ich w ramach skargi na czynności egzekucyjne, byłoby więc obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Także okoliczności odnoszące się do zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego nie mogą stanowić przedmiotu badania w sprawie ze skargi na czynność egzekucyjną bowiem jak wyżej wskazano, w postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, ocenie podlega prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej, a nie działania będące podstawą egzekucji. W postępowaniu tym nie bada się więc zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nie ocenia się też prawidłowości jego prowadzenia. Ocenie podlegają wyłącznie konkretne czynności egzekucyjne. Mając na uwadze to, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zarzuty podniesione w skardze, które wykraczają poza granice postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną, nie mogły stanowić przedmiotu rozważań w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym za nieuzasadniony uznać należało również zarzut skargi dotyczący nie przeprowadzenia zawnioskowanych w sprawie dowodów z dokumentów. Skoro bowiem rozpoznając skargę na czynność egzekucyjną organ ocenia wyłącznie prawidłowość dokonanej czynności egzekucyjnej to wnioski dowodowe dotyczące działań będące podstawą egzekucji nie zasługiwały na uwzględnienie. W związku z powyższym Sąd za zasadne uznaje stanowisko organu odwoławczego zaprezentowane względem zgłoszonych wniosków dowodowych na str. 7 zaskarżonego postanowienia, iż "materiał dowodowy postępowania w sprawie rozłożenia na raty należności składkowych nie ma znaczenia dla oceny w trybie art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji". Podsumowując w ocenie Sądu, zasadne jest stanowisko organu odwoławczego utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienie w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Sąd nie znalazł także podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych Spółki. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z szeregu dokumentów, które w istocie miałyby zmierzać do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie, wykraczających poza przedmiot sprawy. Zasadą jest, że Sąd zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. orzeka na podstawie akt sprawy przedstawionych wraz z odpowiedzią na skargę. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż uwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącej nie było niezbędne dla końcowego rozstrzygnięcia sprawy, albowiem dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość dokonania oceny legalności zaskarżonego postanowienia, w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Wobec niezasadności podniesionych w skardze zarzutów, mając na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło